Το «Ανώτατο Δικαστήριο» του Facebook

Από την ίδρυσή του το 2004, το Facebook διαφημιζόταν ως ο ορισμός της ελεύθερης έκφρασης. Μια διαδικτυακή πλατφόρμα που έδινε το δικαίωμα στους χρήστες του να αποτυπώνουν τις σκέψεις τους χωρίς να μπαίνει φρένο σε αυτές. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, όσο οι θεωρίες συνωμοσίας, η ρητορική μίσους και η παραπληροφόρηση κερδίζουν έδαφος στο Διαδίκτυο, οι φωνές για τον κίνδυνο που ελοχεύουν για το Facebook αυξήθηκαν. Η εταιρεία του Μαρκ Ζούκερμπεργκ υποσχέθηκε να το αλλάξει αυτό σχηματίζοντας το Εποπτικό Συμβούλιο. Μια ομάδα δηλαδή από προσωπικότητες διαφορετικών χώρων που θα εξέταζαν τα επιμέρους ζητήματα που είχαν προκύψει και θα έφτιαχναν τις κατευθυντήριες γραμμές για το είδος της ελευθερίας έκφρασης που θα επιτρεπόταν στη σελίδα. Οι αποφάσεις του ήταν μάλιστα δεσμευτικές. Δεν θα μπορούσε κανείς να τις ανατρέψει, ούτε καν και ο ίδιος ο ιδρυτής του οργανισμού.

Τον περασμένο μήνα, εξέδωσε την πρώτη του απόφαση που μεταξύ άλλων αφορούσε τη νεοναζιστική προπαγάνδα στο Facebook, τη διασπορά ψεύτικων ειδήσεων για την πανδημία του κορωνοϊού. Τους ερχόμενους μήνες τα μέλη του θα κληθούν να αναμετρηθούν με ακόμα πιο σοβαρά ζητήματα όπως το αν ο Ντόναλτ Τραμπ πρέπει να δει τους λογαριασμούς του να μπλοκάρονται, ως αποτέλεσμα των βίαιων γεγονότων στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου.

Στην αρχή, το Facebook δεν είχε ιδέα πώς να χτίσει το συμβούλιο. Για να πάρει μια ιδέα των δυνατοτήτων που θα είχε, έκανε workshops με ειδικούς από όλους τους χώρους σε διαφορετικές χώρες του κόσμου. Από τη Σιγκαπούρη και τη Νέα Υόρκη μέχρι το Βερολίνο και το Μεξικό, συγκέντρωσαν επαγγελματίες που εξέτασαν αληθινές περιπτώσεις όπως το κατέβασμα χιουμοριστικών φωτογραφιών από την πλατφόρμα με λανθάνοντα μηνύματα βίας κι εξέφρασαν τις απόψεις τους.

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ. Οι προκλήσεις που ανοίγονταν ήταν πολλές. Οπως η διαχείριση της κρίσης με τη Ρωσία το 2016, η οποία μέσω της σελίδας προσπάθησε να χειραγωγήσει τις αμερικανικές εκλογές. Ή οι χιλιάδες ομάδες που ανοίχτηκαν αφιερωμένες στις θεωρίες συνωμοσίας της QAnon, μιας ομάδας που υποστηρίζει ότι ο κόσμος καθοδηγείται από σατανιστές παιδόφιλους Δημοκρατικούς. Το αμερικανικό σύνταγμα και οι διατάξεις περί ελευθερίας έκφρασης έδεναν τα χέρια στη διαχείριση τέτοιων φαινομένων κι επομένως το Facebook έπρεπε να χαράξει τον δικό του δρόμο προς τη διαχείριση των δημοσιεύσεων. Στο μυαλό του Ζούκερμπεργκ άρχισε να τριγυρίζει λοιπόν ένα είδος σχήματος που να γνωμοδοτεί για όλα αυτά τα καυτά ζητήματα. Οταν το 2018 ο Νόα Φέλντμαν, καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ πρότεινε στη φίλη του Σέριλ Σάντμπεργκ, υψηλόβαθμο στέλεχος του Facebook τη σύσταση ενός εποπτικού οργάνου, ο κύβος ερρίφθη. Συστάθηκε το Ανώτατο Δικαστήριο του Facebook.

Μετά από πολλές συζητήσεις, οι άνθρωποι του Facebook κατέληξαν στην ομάδα του συμβουλίου. Είκοσι προσωπικότητες από όλο τον κόσμο που πληρώνονται με εξαψήφια ποσά για 15 ώρες την εβδομάδα ενασχόλησης με τις υποθέσεις του μέσου. Τους δόθηκε παράλληλα ένα μπάτζετ 130 εκατομμυρίων δολαρίων για να προχωρήσουν στα επιμέρους ζητήματα που θα άπτονταν της λειτουργίας τους. Βασικά μέλη της έγιναν η Χέλε Τόρνιγνκ Σμιτ, πρώην πρωθυπουργός της Δανίας, η Καταλίνα Μποτέρο Μαρίνο, ειδική σύμβουλος για την ελευθερία της έκφρασης στην Διαμερικανική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ο Αλαν Ρασμπρίτζερ, πρώην συντάκτης της εφημερίδας «Guardian» και η Ταουακάλ Κάρμαν, ακτιβίστρια βραβευμένη με Νομπέλ Ειρήνης. Αν και η πλευρά Τραμπ θέλησε να έχει εκπρόσωπο στο συμβούλιο, πιθανόν κάποια από τα παιδιά του προέδρου, η εμπλοκή τους μπλοκαρίστηκε, αναγκάζοντας τον πρώην πρόεδρο της Αμερικής να τηλεφωνήσει στον Ζούκερμπεργκ. Μάταια βέβαια!

Γρήγορα άρχισαν να ασχολούνται με τις υποθέσεις του Facebook που εκκρεμούσαν όπως η διαχείριση των φωτογραφιών των χρηστών από τις επιδρομές εναντίον των Αρμενίων στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν. Ή ενός γαλλικού βίντεο που αναφερόταν στην άρνηση της κυβέρνησης να χρησιμοποιήσει ουσίες που φάνηκε πως ήταν αποτελεσματικές εναντίον του κορωνοϊού. Μετά από τρεις εβδομάδες μόλις διεργασιών, προέκυψε το ζήτημα το Black Lives Matter και τα απειλητικά μηνήματα εναντίον τους από την πλευρά του Τραμπ. Η δουλειά τους κορυφώθηκε με τα γεγονότα του Καπιτωλίου όπου μέσα σε μισή ώρα έδωσαν τη συγκατάθεσή τους για το μπλοκάρισμα των λογαριασμών του Τραμπ. Τώρα θα έχουν περισσότερο διάστημα στη διάθεσή τους για να αποφασίσουν πώς θα χειριστούν όλα τα απόνερα της πολιτικής του. Αλλωστε, όπως είπε ο Ρονάλντο Λέμος, μέλος του συμβουλίου και καθηγητής νομικής από το Ρίο ντε Τζανέιρο «το Εποπτικό Συμβούλιο δεν θα πάει πουθενά. Ούτε κι εμείς».