Η ανθεκτική δεκαετία του 1960

Το φιλμάκι της νέας καμπάνιας για τον εμβολιασμό στηρίζεται σε δυο αναγνωρίσιμα πρόσωπα, ένα κινηματογραφικό ζευγάρι που έρχεται από το 1965, από την ταινία του σπουδαίου Γιώργου Τζαβέλλα «Η δε γυνή να φοβήται τον άνδρα». Το μικροαστικό ζεύγος Κοκοβίκου, τον Αντωνάκη και την Ελένη, τον Γιώργο Κωνσταντίνου δηλαδή και τη Μάρω Κοντού, που πρωταγωνιστούσαν σε μια κωμωδία ηθών, η οποία αναφερόταν στη συνειδητοποίηση των νέων κοινωνικών κανόνων της εποχής, στη μετάβαση της χώρας από ένα αγροτικό και απομονωμένο περιβάλλον προς την εξωστρέφεια ενός δυτικότροπου κοσμοπολιτισμού. Στο βάθος, όμως, αναπτυσσόταν μια βαθιά σχέση δυο καταρχάς έντονων και ετερόκλητων χαρακτήρων – κι η σχέση τους αυτή θεμελιωνόταν με τεχνικές δανεισμένες από το κινηματογραφικό μελόδραμα. Ο Τζαβέλλας ήξερε πολύ καλά τη δουλειά, την είχε ασκήσει και στο παρελθόν, στον «Μεθύστακα», π.χ., στην «Κάλπικη λίρα», στο «Μια ζωή την έχουμε». Κι οι ηθοποιοί, όπως συνέβαινε όταν τους καθοδηγούσε εκείνος, ήταν σωστοί σταρ, προσφέρονταν για ταυτίσεις.

Η ταινία συγκινεί ακόμα, όχι μόνο ως άσκηση νοσταλγίας αλλά, κυρίως, ως ευγενική ιστορία αγάπης: ως επιλογή δυο ανθρώπων που αγαπιούνται πολύ να αφήσουν στην άκρη τις όποιες διαφορές τους, πολιτιστικές στην ουσία διαφορές, και να ζήσουν μαζί. Η κοινή ζωή, προφανώς, απαιτεί συμβιβασμούς, εκατέρωθεν υποχωρήσεις, αλλά μπορεί να είναι ζωή ουσίας χάρη στην αγάπη. Αυτή ήταν η ταινία.

Το σποτάκι για τον εμβολιασμό ανακαλεί αμέσως την ταινία. Τους ήρωές της, που συνεχίζουν ακόμα να συγκινούν μέσα από τις πολλές επαναπροβολές της κυρίως στην τηλεόραση. Οπως στην ταινία, και το σποτάκι με το πρωταγωνιστικό δίδυμο έχει τα τυπικά χαρακτηριστικά του κινηματογραφικού μελοδράματος. Σχέσεις, σχεδόν εκβιασμένη συγκίνηση, ηθικό μήνυμα. Επιπλέον, έχει νοσταλγία και, ασφαλώς, ευτυχισμένο τέλος, happy end. Τα ίδια υλικά, δηλαδή, με τα οποία οργάνωνε τη δράση των έργων του ο Πουτσίνι ή ο Βέρντι. Και αργότερα, στο οπτικοακουστικό σύμπαν, τα ίδια υλικά τα οποία μετασχημάτιζαν σε αφήγηση ο πατέρας του κινηματογραφικού μελοδράματος, ο αμερικανός σκηνοθέτης Ντάγκλας Σερκ, ο ιδεολόγος επίγονός του, ο Γερμανός Ράινερ Βέρνερ Φασμπίντερ, αλλά στην υπερβολή τους, παρεφθαρμένα, και ο Ελληνας Απόστολος Τεγόπουλος, στις λαϊκές αφηγήσεις της δεκαετίας του 1960, τότε που στους σινεμάδες έτρεχε το δάκρυ κορόμηλο.

Το σποτάκι είναι πετυχημένο και στέλνει το μήνυμα να εμπιστευτούμε το εμβόλιο και να σπεύσουμε. Το κάνει λόγω της τεχνικής, λόγω της νοσταλγίας και ασφαλώς λόγω των πρωταγωνιστών. Είναι τόσο οικείες οι μορφές τους. Και ό,τι έχει μεσολαβήσει από τον δεύτερο γάμο τους, από το τέλος της ταινίας δηλαδή, ώς σήμερα είναι απλώς το «εκτός πεδίου» της ζωής τους, η προσωπική περιπέτειά τους που πρέπει να είναι αίσια, αφού τόσες δεκαετίες μετά τους ξαναβρίσκουμε, παλαιικούς μαζί και σύγχρονους – τους ίδιους εξελιγμένους.

Γιατί όμως συγκινούν δυο τόσο παλαιικοί χαρακτήρες; Για έναν απλό λόγο. Επειδή, την ανθεκτική δεκαετία του 1960, ο κινηματογράφος παρήγαγε αδιαμεσολάβητα πρότυπα που επικοινωνούσαν με τη λαϊκή πραγματικότητα της εποχής (το ίδιο έκανε η μουσική). Τα προδικτατορικά χρόνια, στην Ελλάδα, ήταν χρόνια χειραφέτησης και εξωστρέφειας. Γοητευτικά χρόνια, που έφτιαξαν ταυτόχρονα υλικές και πνευματικές βάσεις και μυθολογίες. Ο μετέπειτα ελληνικός πολιτισμός κινητοποιήθηκε συχνά από εκείνη τη δεκαετία, μιμούμενος τους τρόπους της ή παρωδώντας τους, παραφθείροντάς τους. Το ζεύγος Κοκοβίκου προσωποποιεί σήμερα εκείνο το παρελθόν. Τόσο μακρινό. Αλλά και τόσο θαυμαστό, που πάντα θέλουμε να ταυτιζόμαστε μαζί του.