Κανείς δεν είναι ασφαλής, μέχρι όλοι να είναι ασφαλείς

Η κυβέρνηση το Σάββατο 6/12 εφάρμοσε ένα νέο – ισχυρότερο; – lockdown σε πολλές περιοχές της χώρας, εξαιτίας της αύξησης των κρουσμάτων.

Η διάθεση του εμβολίου έναν μόλις χρόνο μετά το πρώτο κρούσμα κορωνοϊού αποτελεί μια τεράστια – και όχι τόσο αυτονόητη – νίκη της επιστήμης. Η αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980 και τελείωσε το 2003 και το εμβόλιο για τον ιό του AIDS δεν έχει ακόμη σήμερα εφευρεθεί.

Τα δε εμβόλια του κορωνοϊού στηρίζονται σε μια επαναστατική ανακάλυψη, το messenger RNA, πάνω στο οποίο οι επιστήμονες εργάζονται από το 2005.

Η κακή προετοιμασία της ΕΕ, της πιο πλούσιας περιοχής του πλανήτη, να οργανώσει την εμβολιαστική αλυσίδα, εκτός από μεγάλες καθυστερήσεις και τις συνεπακόλουθες υγειονομικές και οικονομικές επιπτώσεις, έχει κλονίσει την αξιοπιστία της Ενωσης και την ικανότητά της να διαχειρίζεται θέματα που δεν έρχονται καν σε αντίθεση με τους συνήθεις μικρομέγαλους εθνικισμούς.

Στην Αφρική φυσικά – ως επανάληψη της Ιστορίας – ο πληθυσμός δεν ξέρει καν πότε και αν θα ξεκινήσουν οι εμβολιασμοί.

Στο μεταξύ μια τυχαία περίπτωση ανέδειξε ως μείζον θέμα την άρνηση του 50% του υγειονομικού προσωπικού να εμβολιαστεί.

Η κυβέρνηση αποφάσισε το εμβόλιο να είναι προαιρετικό. Να σημειωθεί ότι αυτό δεν αποτελεί ρητή δέσμευση του Συντάγματος, αλλά κρατούσα άποψη.

Η 2387/2020 απόφαση του Δ’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας δείχνει τις συνταγματικές δυνατότητες του υποχρεωτικού εμβολιασμού.

Η εμπιστοσύνη στο εμβόλιο και στη φροντίδα υγείας είναι ένας σημαντικός δείκτης της επιτυχίας της κυβέρνησης και του πολιτικού συστήματος γενικά, αλλά εν τέλει την υποχρεωτικότητα του εμβολίου την αποφασίζουν οι γιατροί και όχι οι πολιτικοί.

Δεν αμφισβητώ καθόλου την ανάγκη μιας μεγάλης εκστρατείας ενημέρωσης στον γενικό πληθυσμό για τα οφέλη και την ασφάλεια του εμβολίου. Το αντίθετο μάλιστα. Θα έπρεπε να αποτελεί συνέχεια και αποκορύφωση της εμβολιαστικής καμπάνιας του κράτους για το σύνολο των νοσημάτων.

Ομως το πρόβλημα της εμπιστοσύνης στα εμβόλια δεν είναι παρά ένα πρόβλημα κουλτούρας στην πραγματικότητα, όπως έδειξαν και οι στάσεις των περισσότερων λαϊκιστών ηγετών ανά τον κόσμο, δηλαδή βαθύτερο. Πώς λύνεται ένα πρόβλημα κουλτούρας είναι μεγάλη κουβέντα.

Το πόσοι όμως θα εμβολιαστούν σε μια πανδημία τέτοιου μεγέθους σαν τη σημερινή είναι κάτι πολύ περισσότερο. Είναι πρόβλημα δημοκρατίας.

Δεν είναι πρώτη φορά που η δημοκρατία θα αναμετρηθεί ανάμεσα στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις. Στην ελεύθερη ατομική επιλογή και την κοινωνική υπευθυνότητα.

Αλλά όταν οι προσωπικές επιλογές έχουν τόσο δραματικές επιπτώσεις στους άλλους δεν υπάρχουν εύκολα διλήμματα. Ολόκληρη εξάλλου η ιατρική επιστήμη καθημερινά δίνει την απάντηση στο μυστήριο της ανθρώπινης ζωής.

Μέχρι τώρα εξαιτίας της έχουμε στερηθεί μερικά από τα πιο θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Της υγείας, της ελεύθερης αναπνοής, της εργασίας, της ελεύθερης διακίνησης, της εκπαίδευσης, της συντροφικότητας, της αγκαλιάς, της αισιοδοξίας.

Τα εμβόλια είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές ανακαλύψεις για την προστασία και τη σωτηρία της ανθρώπινης ζωής αλλά και της κοινωνικής συνοχής. Ισως μόνο το καθαρό νερό τα ανταγωνίζεται σε αυτόν τον ρόλο.

Η πανδημία αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα.

Σε αυτήν κανείς δεν μπορεί να είναι ασφαλής, μέχρι όλοι να είναι ασφαλείς.

Στην ιστορική αυτή καμπή δεν μπορούν οι προκαταλήψεις των ανθρώπων και η παθητικότητα των κυβερνήσεων να καθορίσουν τη δραματική εξέλιξή της.

Η Αθηνά Δρέττα είναι πρώην γενική γραμματέας Κοινωνικών Ασφαλίσεων και πρόεδρος του think tank «The Catalyst»