Το πρόβλημα με τη σύγκλιση της Covid-19

Υπάρχει ευρεία αποδοχή στο ότι η πανδημία COVID-19 έχει επιδεινώσει την ανισότητα των χωρών. Λιγότερο συχνά παρατηρείται ο αντίκτυπος στην ανισότητα αυτή, η οποία κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, λόγω της δυσανάλογης επίδρασης που είχε ο ιός στις προηγμένες οικονομίες. Στην αρχή της πανδημίας, πολλοί περίμεναν ότι οι φτωχότερες χώρες θα πληγούν πολύ πιο σκληρά από τις πλούσιες χώρες. Σε δημοσκόπηση του Μαΐου 2020 η πλειοψηφία συμφώνησε ότι «η οικονομική ζημιά από τον ιό και τους περιορισμούς θα πλήξει τελικά δυσανάλογα σκληρά χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος».

Και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής είχαν παρόμοια άποψη με την επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα να σημειώνει τον Απρίλιο ότι «όπως η κρίση υγείας πλήττει περισσότερο τους ευάλωτους ανθρώπους, η οικονομική κρίση πλήττει περισσότερο τις ευάλωτες χώρες». Η υπόθεση ήταν ότι οι χώρες με χαμηλό και μεσαίο εισόδημα θα υποφέρουν από έλλειψη ικανότητας παροχής δημόσιας υγείας και δημοσιονομικών πόρων.

Οι σωρευτικοί θάνατοι COVID-19 ανά εκατομμύριο ήταν σημαντικά υψηλότεροι σε χώρες με υψηλό εισόδημα από ό,τι σε χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος. Επιπλέον, οι τροχιές της πανδημίας ήταν εξαιρετικά διαφορετικές μεταξύ χωρών σε διαφορετικά επίπεδα εισοδήματος. Αυτό το μοτίβο έχει διατηρηθεί: υπάρχει μια ισχυρή θετική συσχέτιση μεταξύ του κατά κεφαλήν εισοδήματος και των θανάτων ανά εκατομμύριο. Και παρ’ όλο που μπορεί να είναι δελεαστικό να αποδώσουμε αυτό το εύρημα σε ένα σφάλμα μέτρησης (οι θάνατοι ενδέχεται να αναφερθούν λιγότερο με ακρίβεια σε φτωχότερες χώρες), το μέγεθος των διαφορών είναι απλά πολύ μεγάλο για να το αγνοήσουμε. Δυστυχώς, δεν υπάρχουν πολλά να γιορτάσουμε όταν η σύγκλιση αντικατοπτρίζει απώλειες στην κορυφή αντί για κέρδη στο κάτω μέρος.

Το πιο σημαντικό είναι ότι όλες οι χώρες θα πρέπει να συνεχίσουν να επενδύουν στο ανθρώπινο δυναμικό τους και να βελτιώσουν τους εγχώριους θεσμούς τους, παρά τις ελλείψεις πόρων. Πολλές βελτιώσεις είναι θέμα θέλησης και όχι προϋπολογισμού. Για παράδειγμα, η ενίσχυση των σχολείων είναι συχνά θέμα εξασφάλισης ότι οι εκπαιδευτικοί εμφανίζονται στην τάξη και ότι οι μαθητές έχουν πρόσβαση σε κατάλληλα βιβλία. Η αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων πόρων και η αποτελεσματική εφαρμογή θα είναι πιο σημαντικές από ποτέ. Καθώς οι πλούσιοι γίνονται φτωχότεροι, οι φτωχοί πρέπει να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους.

Η Πηνελόπη Κουγιανού Γκόλντμπεργκ είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας. Είναι καθηγήτρια των Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Γέιλ.