Πανεπιστήμια: κακός σύμβουλος ο ρεβανσισμός

Προσπαθώ να σκεφτώ εδώ και κάμποσο καιρό τι να ‘ναι αυτό που καθοδηγεί με τόσο ζήλο την κυβερνητική νομοθετική πρωτοβουλία να κατοικοεδρεύει η αστυνομία μέσα στα ελληνικά πανεπιστήμια.

Σκέφτομαι πως κάτι σοβαρό θα υπάρχει ώστε μια κυβέρνηση να αδιαφορεί σε αυτό που λένε όλοι οι ενδιαφερόμενοι, από συντηρητικούς πρυτάνεις ως ριζοσπάστες νέους. Κάτι μείζον είναι αυτό που κάνει μια κυβέρνηση να μη δίνει σημασία στη συνταγματική επιταγή για αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων.  Διότι, κακά τα ψέματα: και τα σπίτια μας μπορεί να κινδυνεύουν από επίδοξους εγκληματίες, όπως τα πανεπιστήμια, αλλά δεν θέλουμε να βάλουμε την αστυνομία μπάστακα μέσα. Αυτό που θέλουμε είναι να βρίσκεται παρούσα όταν χρειάζεται.

Υπάρχει σίγουρα κάτι κρισιμότερο στην πολιτική από τα παραπάνω και είναι η πεποίθηση ότι ο κόσμος έχει σιχαθεί τόσο αυτό που νομίζει ότι συμβαίνει στα πανεπιστήμια της Ελλάδας, που κανείς δεν δίνει σημασία στο Σύνταγμα και στους ενδιαφερομένους φορείς. Τι σημασία να ‘χει το Σύνταγμα όταν ο κόσμος επιχαίρει διότι θα βάλουμε τάξη στην ανομία; Τι σημασία έχει ότι η εικόνα του ελληνικού πανεπιστημίου με τα χίλια δύο προβλήματά του δεν έχει καμία σχέση με αυτήν που προβάλλεται; Τι σημασία έχει που όλοι, μα όλοι που ασχολούνται και ζούνε ή έχουν ζήσει στο ελληνικό πανεπιστήμιο λένε ότι το μέτρο είναι νομικοπολιτικά αδόκιμο; Αυτοί είναι στην καλύτερη περίπτωση άτολμοι, στη χειρότερη «μια χαλασμένη ελίτ» που ποτέ δεν είχε τη δύναμη να αντιπαρατεθεί στην ανομία. «Το μεταπολιτευτικό καθεστώς επεδίωξε και τελικώς πέτυχε, με μια πανστρατιά προδοτών οι οποίοι έλαβαν τον τίτλο του καθηγητή των ελληνικών πανεπιστημίων, να μεταβάλλουν τον εθνικό χαρακτήρα της παιδείας σε “ανθρωποκεντρικό”». Η Χρυσή Αυγή το έλεγε αυτό το 2013. Μην μπερδευόμαστε.

Τι σημασία να έχουν τα επιχειρήματα γενικώς λοιπόν; Αρκούν οι ιστορίες βίας. Οσο πιο προσωπικές, τόσο καλύτερα. Τόσο πιο πειστικές. Ακουγα προχθές μια συζήτηση, αυτήν της Ελληνικής Ενωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, στην οποία μετείχε και ο υφυπουργός Αγγ. Συρίγος και μου έκανε εντύπωση το εξής: οι συνομιλητές του, καθηγητές Κοντιάδης και Τσιτσελίκης, επιχειρηματολογούσαν με τρόπο που μπορεί κανείς να διαφωνεί ή να συμφωνεί (εγώ συμφωνούσα) αλλά ο κ. Συρίγος μιλούσε σχεδόν μόνο για περιστατικά. Η αντιπαράθεση μου θύμιζε ένα τηλεοπτικό ντιμπέιτ στη δεκαετία του ΄90 όπου ένας εγκληματολόγος κάτι προσπαθούσε να πει για τα νούμερα της εγκληματικότητας στην Ελλάδα, ενώ ο συνομιλητής του φώναζε πως του κλέψανε το σπίτι. Πώς μπορεί να γίνει σοβαρή συζήτηση έτσι όμως;

Θα πει κανείς: μα πώς δεν πρέπει να ακουστεί αυτός που του κλέψανε το σπίτι; Δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη η φωνή του όταν χαράσσεται αντεγκληματική πολιτική; Η απάντηση είναι πως φυσικά θα πρέπει να ακουστεί και να γίνει ό,τι είναι δυνατό ώστε τέτοια περιστατικά να αντιμετωπιστούν. Και στα ελληνικά πανεπιστήμια υπήρχε ζήτημα προς διευθέτηση και ευθύνες για αυτό. Σαν πονάει όμως το κεφάλι, δεν το κόβεις, όπως ωραία είπε ο πρώην υπουργός Παιδείας Γ. Σουφλιάς. Αντεγκληματική πολιτική δεν μπορεί να κάνει ούτε κάποιος με μόνη την ιδιότητα του θύματος, ούτε αυτός που νομίζει ότι οι δείκτες εγκληματικότητας είναι πολλαπλάσιοι των πραγματικών, δεν γνωρίζει δηλαδή. Και όσο περισσότερο δεν ξέρεις, τόσο περισσότερο δεν ακούς. Αυτή την αίσθηση έχω και μου προκαλεί ανησυχία.

Δεν γίνεται έτσι. Μια τέτοιου είδους πολιτική είναι καταδικασμένη να αποτύχει δοκιμάζοντας τις κοινωνικές συναινέσεις αλλά και τις αντοχές του κράτους δικαίου. Μια μεταρρύθμιση για να ριζώσει θέλει επίγνωση. Δεν γίνεται μόνο ως ρεβάνς. Στην παρούσα περισσεύει ο ρεβανσισμός, απουσιάζει η επίγνωση.

Η κυβέρνηση αν δεν ήταν θύμα της ιδεοληψίας της, δεν θα είχε παραπλανηθεί τόσο εύκολα από τις δοξασίες της. Θα περνούσε, χωρίς μεγάλες δυσκολίες, ένα νόμο για τη φύλαξη του πανεπιστημίου από σώμα που θα υπάγονταν στους πρυτάνεις, θα έθετε έτσι εμάς τους πανεπιστημιακούς ενώπιον των ευθυνών μας για την ευταξία στους χώρους των ιδρυμάτων και θα ασκούσε την πολιτική της με όρους ηγεμονίας, όχι καταστολής. Δεν διάλεξε όμως να λειτουργήσει ως ήρεμη δύναμη. Με βουλιμία σύρθηκε στην αντιπαράθεση. Και τώρα απλώς θα υποστεί τις συνέπειες της αφροσύνης της. Διότι στη ρεβάνς το πιθανότερο είναι πως θα υπάρχει ρεβάνς. Ο νόμος αυτός δεν μπορεί να μακροημερεύσει.

Ο Δημήτρης Χριστόπουλος είναι καθηγητής Πολιτειολογίας Παντείου Πανεπιστημίου