Η ατέρμων αναμονή της «καλύτερης μέρας»

Σταθερή και συγκρατημένη η ελληνική πλευρά συνομίλησε και πάλι με την τουρκική σε μια σύντομη συνάντηση που σήμανε την αρχή μιας προσπάθειας ανίχνευσης των διαθέσεων των «απέναντι». Οι προσδοκίες περιορισμένες. Μια πενταετία προκλήσεων, προσβολών και απειλητικών μηνυμάτων δεν ήταν και λίγο για να χαμηλώσει ο πήχυς χωρίς όμως να εξαλειφθεί κάθε ελπίδα. Ολοι, μέσα και έξω από την Ελλάδα, ξέρουν πως η Τουρκία δεν προσέρχεται στις διερευνητικές με ενθουσιασμό. Τη  συγκινεί μόνο  μια πολιτική διαπραγμάτευση εφ’ όλης της ύλης. Η Ελλάδα, αντίθετα, επιθυμεί μια συζήτηση διακρίβωσης των διαθέσεων και των προθέσεων της άλλης πλευράς και των σημείων σύγκλισης και απόκλισης σε ένα και συγκεκριμένο θέμα: την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Γι’ αυτό συνομιλούσαν οι δύο πλευρές από το 2002 μέχρι το 2016.

Η Αθήνα, έτοιμη από καιρό, προσήλθε στις συνομιλίες προκειμένου να αναγνώσει από κοντά τις τουρκικές προθέσεις. Στο μεταξύ ο κ. Ερντογάν, αντίθετος σε οποιασδήποτε συνάντηση με τον κύριο Μητσοτάκη στην αρχή του 2020, έκανε πρόσφατα λόγο για συνάντηση με τον έλληνα Πρωθυπουργό με τον κύριο Τσαούσογλου να διατυπώνει και αυτός την επιθυμία για συνάντηση με τον έλληνα ομόλογό του.

Οι έναντιοι στις συναντήσεις αυτές έχουν στοιχειοθετημένες επιφυλάξεις και κανείς δεν τους προσάπτει μομφή για αρνητισμό. Εχουν λόγους να θεωρούν πως η πολεμική ρητορική της τουρκικής ηγεσίας, το περιεχόμενο των μηνυμάτων της και οι διεκδικήσεις της, καθιστούν ακόμα και την απλή συζήτηση άνευ ουσίας. Στον αντίποδα, οι υποστηρικτές μιας τέτοιας πρωτοβουλίας θεωρούν πως η Ελλάδα δεν λευκαίνει την Τουρκία συνομιλώντας απλώς μαζί της. Θέση τους είναι πως δεν παραχωρεί και πως δεν αποπειράται κατευνασμούς. Επιθυμούν να δουν την Ελλάδα να θέλει να ακούσει, να σταθμίσει και να δηλώσει τις επιλογές της χωρίς φοβικά σύνδρομα και αίσθημα αδυναμίας. Σκέφτεται αυτή η πλευρά πως η προσέλευση σε συζήτηση δεν θα στερήσει από την Ελλάδα το πλεονέκτημα που έχει κερδίσει μέχρι τώρα: την έξωθεν καλή μαρτυρία φίλων, συμμάχων και εταίρων. Μια μαρτυρία που όχι μόνο η Τουρκία αποπειράται αγωνιωδώς να έχει αλλά ακόμα και οι υπερδυνάμεις σε κάθε διεθνές τους βήμα.

Εφόσον η Τουρκία δώσει σταθερά δείγματα συμμόρφωσης προς τους κανόνες της καλής γειτονίας, η Ελλάδα πρέπει να είναι έτοιμη για διπλωματικές πρωτοβουλίες στη σχεδόν βέβαιη περίπτωση επανάληψης της πρόσκλησης σε συνάντηση κορυφής. Διαθέτει αυτοπεποίθηση, ισχυρά νομικά και πολιτικά επιχειρήματα και ένα σοβαρό πλέγμα συνεργειών στην Ανατολική Μεσόγειο. Μετρούν πολύ τα στοιχεία αυτά όσο και αν μερικοί αμφιβάλλουν για τη βαρύτητα που έχουν.

Η Ελλάδα καλό είναι, αποτινάσσοντας κοντόφθαλμες επιφυλάξεις, να αναλάβει όχι αφελείς πρωτοβουλίες αλλά να προχωρήσει σε σοβαρές κινήσεις που βασίζονται σε ό,τι αντλεί από το ειδικό της βάρος στον παγκόσμιο χάρτη, τις νομικές της θέσεις αλλά και την πραγματική ισχύ της. Η τακτική της ατέρμονος αναμονής της «καλύτερης μέρας» έχει αποδειχθεί στείρα και με κίνδυνο να αφήσει κενά που νομοτελειακά θα πληρωθούν από τρίτους.

O Γιώργος Κακλίκης είναι πρέσβης επί τιμή, ειδικός σύμβουλος
του ΕΛΙΑΜΕΠ