Εχει αποτέλεσμα η ελάφρυνση χρέους της πανδημίας;

Η πανδημία COVID-19 έχει εξαπλωθεί παγκοσμίως και δεν θα τελειώσει έως ότου τεθεί υπό έλεγχο παντού. Ως εκ τούτου, διεξάγονται διεθνείς προσπάθειες για τη στήριξη των φτωχότερων χωρών του κόσμου. Το COVAX, μια πολυμερής πρωτοβουλία που διοργανώθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, και η Gavi, η Συμμαχία Εμβολίων, οργανώνουν τις αγορές εμβολίων που θα διανέμονται ισότιμα στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτό το αξιόλογο πρόγραμμα έχει ήδη συγκεντρώσει περίπου 2 δισ. δολάρια, αλλά θα χρειαστεί περισσότερη χρηματοδότηση για να ολοκληρώσει την αποστολή του. Από τον Δεκέμβριο του 2020, οι περισσότερες από τις πλούσιες χώρες του κόσμου είχαν παραγγείλει αρκετές δόσεις για να εμβολιάσουν τους δικούς τους πληθυσμούς τρεις φορές, ενώ το 90% των ανθρώπων στις φτωχότερες χώρες του κόσμου είναι απίθανο να λάβει εμβόλιο έως το 2022.

Ενώ οποιαδήποτε πρόσθετη υποστήριξη για φτωχές χώρες σίγουρα θα βοηθούσε, απλώς δεν υπάρχουν αρκετοί πόροι για την κάλυψη όλων των αναγκών. Παρόλο που πολλοί ζήτησαν την ελάφρυνση του χρέους για την απελευθέρωση πόρων σε φτωχές χώρες, η αναστολή των υποχρεώσεων πληρωμής σχεδόν σίγουρα δεν είναι η πιο αποτελεσματική διαθέσιμη λύση. Το πρόβλημα είναι ότι οι ανάγκες των φτωχών χωρών δεν συσχετίζονται σε μεγάλο βαθμό με τα επίπεδα χρέους τους. Επειδή η αναστολή εξυπηρέτησης χρέους ανταμείβει τις χώρες ανεξάρτητα από το αν έχουν ισχυρές ή κακές μακροοικονομικές επιδόσεις, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα έχει ως αποτέλεσμα την κατανομή περισσότερων πόρων όπου χρειάζονται περισσότερο για την καταπολέμηση της COVID-19.

Αντί να επιδιώκουν περισσότερη ελάφρυνση του χρέους για να βοηθήσουν τον αναπτυσσόμενο κόσμο να αντιμετωπίσει την κρίση της COVID-19, θα ήταν πολύ καλύτερο για τις πλούσιες χώρες να διαθέσουν τους διαθέσιμους πόρους απευθείας στις δαπάνες που σχετίζονται με την πανδημία, είτε αγοράζοντας εμβόλια, εξοπλισμό ατομικής προστασίας κ.τ.λ. και στέλνοντάς τα όπου χρειάζονται (το μοντέλο COVAX) ή χρηματοδοτώντας άμεσα τις εγχώριες αγορές. Με αυτόν τον τρόπο, οι χώρες με υψηλά, μη βιώσιμα επίπεδα χρέους θα μπορούσαν να λάβουν επιπλέον υποστήριξη, η οποία θα διοχετευόταν προς τις πιο επείγουσες δαπάνες, ενώ οι υποχρεώσεις πληρωμής προς άλλους πιστωτές και οι αδικαιολόγητες δημοσιονομικές δαπάνες θα μπορούσε να χρειαστεί να αναβληθούν. Το ΔΝΤ θα μπορούσε τότε να στηρίξει χώρες με μη βιώσιμο χρέος με τον συνήθη τρόπο.

Η Αν Κρούγκερ είναι πρώην επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας και πρώην αναπληρώτρια διευθύνουσα σύμβουλος του ΔΝΤ. Είναι καθηγήτρια Διεθνούς Οικονομικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins και συνεργάτις στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ.