Τι σημαίνει πιθανή χαλάρωσή του;

Την προηγούμενη εβδομάδα ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρουνό Λε Μερ απηύθυνε ανοικτή έκκληση προς την ΕΕ να επανεξετάσει τους κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Πρόκειται για τη διαχωριστική γραμμή που έχει τραβήξει η ΕΕ εδώ και πολλά χρόνια. Βάσει αυτής δεν μπορεί μια χώρα να έχει χρέος πάνω από το 60% του ΑΕΠ και ετήσιο δημοσιονομικό έλλειμμα άνω του 3% του ΑΕΠ.

Ο γάλλος υπουργός είπε φωναχτά αυτό που στροβιλίζει στο μυαλό των περισσότερων υπουργών Οικονομικών της ΕΕ. Οτι δηλαδή μετά την κρίση της πανδημίας, το μεγαλύτερο μέρος των χωρών-μελών θα βρεθεί με υπέρβαση των συγκεκριμένων στόχων. Αρα με την ανάγκη εφαρμογής μικρών – υφεσιακών – μνημονίων, υπό την επίβλεψη της Κομισιόν. Αν συνεχίζουν θα πρέπει δηλαδή αν δεν αλλάξει κάτι να λάβουν δημοσιονομικά μέτρα, που κατά κανόνα συρρικνώνουν μια οικονομία τη στιγμή που η Ευρώπη θα χρειάζεται ανάπτυξη, που θα δημιουργεί μεγέθυνση και νέες καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας.

Η Γαλλία έχει έναν λόγο παραπάνω να ανοίξει τη συζήτηση. Τα χρέη της πανδημίας της έχουν φορτώσει πάνω από 20 μονάδες στο δημόσιο χρέος της, εκτοξεύοντάς το πάνω από το 120% του ΑΕΠ της. Πλέον η Γαλλία βρίσκεται στην τρίτη θέση της σχετικής κατάταξης πίσω από την «πρωταθλήτρια» Ελλάδα και τη «δευτεραθλήτρια» Ιταλία.

Το παράξενο, αλλά ελπιδοφόρο, ήταν η αντίδραση του προέδρου της γερμανική Βουλής, του γνωστού μας Β. Σόιμπλε. Ο πρώην γερμανός υπουργός Οικονομικών υπερασπίστηκε γενικά τη «γραμμή» του, την αυστηρή δηλαδή εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Αφησε όμως ένα παράθυρο αλλαγών. Εξέφρασε τη συμπάθειά του για όσους λένε ότι οι κανόνες πρέπει να μεταρρυθμιστούν πριν επιβληθούν εκ νέου. «Μετά την πανδημία, πολλά πράγματα θα είναι εντελώς διαφορετικά από αυτά που ήταν πριν», είπε στους «Financial Times». Η αλήθεια είναι ότι ήδη πολλά πράγματα είναι διαφορετικά. Τα 19 μέλη της ευρωζώνης πρέπει να ανοίξουν μια συζήτηση που θα περιλαμβάνει τρία αντιφατικά δεδομένα: Τα υψηλότερα επίπεδα χρέους στην ιστορία της ζώνης από τη μια και από την άλλη τα χαμηλότερα επιτόκια που έχουν καταγραφεί ποτέ αλλά και τις μεγαλύτερες επενδυτικές ανάγκες που έχουν προκύψει τουλάχιστον μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Προφανώς η συζήτηση δεν μπορεί γίνει τώρα. Προέχει η επιβίωση. Πανευρωπαϊκά βιώνουμε την πιο δύσκολη στιγμή της κρίσης, καθώς υπάρχουν νέες, εξαιρετικά μεταδοτικές μεταλλάξεις του ιού. Οι εμβολιασμοί δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί πλήρως και υπάρχει τεράστια οικονομική και ψυχολογική εξάντληση των πολιτών, ειδικά στις μικρές κλειστές επιχειρήσεις και το σχεδόν «παγωμένο» εμπόριο. Ολοι αυτοί οι παράγοντες επιδεινώνουν περισσότερο την κατάσταση στην οικονομία. Μεγαλώνουν τη ζημιά.

TA EYΡΩΚΟΝΔΥΛΙA. Ο λογαριασμός πλέον δεν μπορεί να υπολογιστεί. Τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης, εφόσον ξεκολλήσουν, μπορούν να μετριάσουν τον λογαριασμό της κρίσης, προς το τέλος της χρονιάς. Η συζήτηση για δημοσιονομικούς κανόνες και πιστή τήρησή τους την τρέχουσα χρονιά έχει ξεπεραστεί ήδη από τις εξελίξεις. Χρειάζεται απλά η «βούλα» της απόφασης του Eurogroup.

Η επιστροφή στους κανόνες θα ισχύσει από το 2022 και μετά. Αλλά οι αποφάσεις για πιθανές αλλαγές θα ληφθούν εντός του έτους. Η Ελλάδα πρέπει να είναι προετοιμασμένη για τη μεγάλη συζήτηση που έρχεται. Οπως κέρδισε με το «σπαθί» της ισότιμη αντιμετώπιση από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, έτσι πρέπει να εξασφαλίσει αυτή τη φορά ότι οι όποιες αποφάσεις ενός χαλαρότερου Συμφώνου Σταθερότητας θα αφορούν και τους στόχους της ελληνικού προγράμματος εποπτείας.

Σε αυτή τη συζήτηση πρέπει να προσέλθουμε έχοντας έτοιμο το σχέδιο για την επόμενη μέρα. Πρέπει να είναι ρεαλιστικό και να οδηγεί σε βάθος χρόνου, κοντά στις δεσμεύσεις της συμφωνίας για το χρέος.

Αν η φάση 1 είναι η οικονομική διαχείριση της πανδημίας και η φάση 2 η προετοιμασία του μεταβατικού διαστήματος που θα επιτρέψει την ομαλή επαναλειτουργία της οικονομίας, η κυβέρνηση πρέπει να δουλεύει ήδη τη φάση 3. Από την επιτυχή έκβαση της τελευταίας θα ξέρουμε ποια θα είναι η κατάσταση της χώρας τα επόμενα 10-20 χρόνια.