Η στάση του λαϊκού δικαστή

Η σωρεία καταγγελιών που εκτυλίσσεται αυτές τις μέρες μπροστά στα μάτια της κοινής γνώμης, για σεξουαλική κακοποίηση, κατάχρηση εξουσίας, άσκηση βίας, σεξιστικές διακρίσεις και, γενικότερα, λόγο και πράξεις που προσβάλλουν την προσωπικότητα και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, ανοίγει μια σειρά από ενδιαφέροντες προβληματισμούς, πέραν του φτηνού καφενειακού λόγου. Μέρος του διαλόγου αυτού είναι και ο προβληματισμός περί του τεκμηρίου της αθωότητας των καταγγελλομένων προσώπων, όταν βεβαίως τίθεται με σοβαρότητα κι όχι ως προσπάθεια τήρησης ίσων αποστάσεων απέναντι στις καταγγελλόμενες πράξεις ή έμμεσης αμφισβήτησής τους. Ωστόσο η στάση αυτή διαφόρων δημοσιολογούντων δεν αναιρεί το γεγονός ότι δημιουργούνται ερωτήματα που είχαν προκύψει σε άλλες χώρες όταν αποκαλύπτονταν τέτοιες υποθέσεις.

Ας ξεκινήσουμε από το βασικό: καθένας που ισχυρίζεται οτιδήποτε δημόσια εις βάρος άλλου ατόμου, πρέπει να είναι σε θέση να το αποδείξει. Αυτό όμως δεν μπορεί να εκφέρεται με τη μορφή καχυποψίας απέναντι στο εκάστοτε θύμα. Κι αυτό γιατί είναι το θύμα που θα αναλάβει το βάρος της απόδειξης, κατά τα ισχύοντα στον νομικό πολιτισμό μας. Συνεπώς, καλό είναι όσοι αμφισβητούν εύκολα τις δημόσιες καταγγελίες να γνωρίζουν ότι όταν ένα φερόμενο θύμα προσφεύγει στα ΜΜΕ ή τα κοινωνικά δίκτυα για να καταγγείλει θα πρέπει πιο πριν να έχει σταθμίσει και τις εξελίξεις της απόφασής του αυτής. Κάθε φερόμενο θύμα, κάθε γυναίκα που μιλάει, θέτει και τον εαυτό της σε έναν πραγματικό νομικό κίνδυνο. Αλλωστε, μόνο για το ίδιο το θύμα αναγνωρίζεται ότι μπορεί να υπερβεί τα όρια του τεκμηρίου της αθωότητας, όταν κινείται στο πλαίσιο της νόμιμης διεκδίκησης των δικαιωμάτων του. Εφόσον κατονομάζει λοιπόν κι άρα τίθεται ζήτημα τεκμηρίου αθωότητας και προστασίας της προσωπικότητας ενός καταγγελλόμενου, θα κριθεί και το θύμα από φυσικό δικαστή. Και τα πράγματα εκεί, όπως μπορεί οποιοσδήποτε έχει παρακολουθήσει τέτοια δίκη να βεβαιώσει, δεν είναι καθόλου απλά, όμορφα κι εύκολα.

Αντιθέτως, εύκολα είναι τα λαϊκά δικαστήρια, διότι δεν δεσμεύονται από κανένα νόμο και καμιά δικονομία και δικάζουν αβέρτα θύματα και θύτες μαζί. Κι έτσι κρίνονται κι αυτοί μαζί τους πια, όχι βέβαια για τα πορίσματα που δεν δικαιούνται, άλλωστε, να βγάλουν περί ενοχής ή αθωότητας. Αλλά για το πώς αποκαλύπτουν τη δική τους στάση απέναντι στο επίδικο.