«Ωσεί παρών» ο Ερντογάν στο πρώτο ραντεβού

Με τον τούρκο πρόεδρο, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, «ωσεί παρών», διά του εκπροσώπου του, Ιμπραήμ Καλίν, επανεκκίνησαν χθες στην Κωνσταντινούπολη οι διερευνητικές Ελλάδας – Τουρκίας, μετά από πέντε χρόνια διακοπής και ένα χρόνο διαρκούς κλιμάκωσης της έντασης. Οι συνομιλίες που χαρακτηρίστηκαν περισσότερο αναγνωριστικού χαρακτήρα των θέσεων των δύο πλευρών πραγματοποιήθηκαν στα ανάκτορα του Ντολμάμπαχτσε, όπου στεγάζεται και γραφείο της τουρκικής προεδρίας, στην Κωνσταντινούπολη, με την Αγκυρα να δίνει εντύπωση προσπάθειας αναβάθμισης των συνομιλιών.

Τόσο ο τόπος όσο και η συμμετοχή του Καλίν ως «τοποτηρητή» περισσότερο, που επισκίασε τον υφυπουργό Εξωτερικών, Σεντάτ Ονάλ, εκτιμάται ότι είχαν στόχο τόσο ο τούρκος πρόεδρος να δηλώσει την πολιτική του παρουσία σε αυτές, ενώ είχαν στραμμένο το βλέμμα κυρίως στην ΕΕ, προκειμένου να είναι σαφές ότι η Αγκυρα στηρίζει τον διάλογο και έχει διάθεση να τον συνεχίσει με στόχο την αποφυγή κυρώσεων στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου.

Η Αθήνα από την πλευρά της δεν έδειξε δυσαρέσκεια για την αιφνίδια συμμετοχή Καλίν, την ερμηνεύει ως βούληση του Ερντογάν να έχει απευθείας ενημέρωση χωρίς ενδιάμεσους, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο και για στήριξη των συνομιλιών, ενώ στο Μέγαρο Μαξίμου αναμενόταν και η επίσημη ενημέρωση από τον επικεφαλής της ελληνικής αποστολής, πρέσβη ε.τ. Παύλο Αποστολίδη. Τουρκικές πηγές έκαναν λόγο για θετικό κλίμα στην πρώτη συνάντηση των τριών ωρών, με το επόμενο ραντεβού να έχει ήδη γίνει γνωστό ότι θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα και τις πληροφορίες να τοποθετούν τον 62 γύρο των διερευνητικών πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 25 Μαρτίου.

Για την Αθήνα, όπως τονίζεται με έμφαση, οι διερευνητικές παραμένουν επαφές άτυπες, χωρίς πρακτικά, που δεν δημιουργούν δεσμεύσεις και έχουν στόχο να ανιχνευθούν συγκλίσεις για διαπραγματεύσεις με στόχο την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας βάσει του διεθνούς δικαίου, διαμηνύοντας ότι δεν συζητούνται θέματα εθνικής κυριαρχίας. Η επανεκκίνηση των διερευνητικών και το θετικό κλίμα που επικράτησε σε συνδυασμό με τη διαφαινόμενη τήρηση της εμπιστευτικότητας, δίνουν ένα τόνο αισιοδοξίας, με τις επόμενες κινήσεις της τουρκικής πλευράς να αναμένεται να το επιβεβαιώσουν.

Σύμφωνα με τουρκικές διπλωματικές πηγές σε αυτή την πρώτη, μετά από πέντε χρόνια, συνάντηση των αντιπροσωπειών έγινε αναφορά στα θέματα των προηγούμενων 60 γύρων, στην τρέχουσα κατάσταση, τις τελευταίες εξελίξεις και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στο μέλλον. Σε θερμό τόνο ενδεικτικό της σημασίας που δίνει στις διερευνητικές και ως προϋπόθεση επίδειξης καλής θέλησης για την αναθέρμανση των ευρωτουρκικών σχέσεων, ήταν και ανάρτηση στο Twitter, του Καλίν στην οποία υπογραμμίζει ότι «υπό την ισχυρή ηγεσία» του Ερντογάν είναι δυνατό «να επιλυθούν όλα τα προβλήματα, συμπεριλαμβανομένου και του Αιγαίου και έχουμε τη βούληση για αυτό. Η περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα είναι προς το συμφέρον όλων».

Η ελληνική αποστολή αναχώρησε από το Ντολμάμπαχτσε μετά από πάνω από τρεις και πλέον ώρες συνομιλιών, ενώ ήδη σχεδιάζεται ο επόμενος γύρος στην Αθήνα, χωρίς να έχει γίνει γνωστό αν η παρουσία Καλίν θα φέρει και τη διευθύντρια του διπλωματικού γραφείου του Πρωθυπουργού Ελένη Σουρανή, στο τραπέζι του διαλόγου.

Η αντιπολίτευση. Οι διερευνητικές έχουν μπει και στο μικροσκόπιο της αντιπολίτευσης με τον ΣΥΡΙΖΑ στηρίζει μεν, σημειώνοντας δε ότι περιμένει ενημέρωση για τη στρατηγική, για το αν η Αγκυρα έθεσε θέματα «γκρίζων ζωνών» ή «αποστρατιωτικοποίησης». Το ΚΙΝΑΛ θέτει θέμα τήρησης των κόκκινων γραμμών, ενώ το ΚΚΕ σημειώνει ΗΠΑ, ΝΑΤΟ και ΕΕ ως τις δυνάμεις εκείνες που «ευθύνονται για την όξυνση της κατάστασης στην περιοχή, τη δημιουργία τετελεσμένων και την ανοχή στην τουρκική επιθετικότητα». Για απουσία κόκκινων γραμμών κάνει λόγο το ΜέΡΑ25.

Οι ΗΠΑ και οι Βρυξέλλες. Τις διερευνητικές παρακολουθούν στενά οι ΗΠΑ, που χαιρέτισαν την έναρξή τους αλλά και οι Βρυξέλλες, με τον ύπατο εκπρόσωπο της ΕΕ, Ζοζέπ Μπορέλ, να δηλώνει μετά το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων,  ότι η λίστα κυρώσεων δεν έχει μπει στην άκρη, αλλά οι εργασίες συνεχίζονται. Ιδιαίτερη αναφορά στις διερευνητικές έκανε και το Βερολίνο, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθούν με κυρώσεις, δείχνοντας τη γραμμή που θα ακολουθήσει η Γερμανία στην επόμενη Σύνοδο.

Συζήτηση σχετικά με την τουρκική στάση σύμφωνα με πληροφορίες έγινε και στο Συμβούλιο των ΥΠΕΞ της ΕΕ, όπου εκτιμήθηκε ότι η διακοπή των τουρκικών παραβιάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και η επανέναρξη των διερευνητικών οφείλεται στη διάθεση αναθέρμανσης των σχέσεων με την ΕΕ. Στους παράγοντες δε που θεωρείται ότι επέβαλαν αλλαγή στάσης της Αγκυρας εκτιμάται ότι ήταν τόσο η απειλή ευρωπαϊκών κυρώσεων, όσο και η εκλογή Μπάιντεν, αλλά και η οικονομική κατάσταση της Τουρκίας. Ωστόσο οι «27» θεωρούν σε μεγάλο βαθμό ότι η ΕΕ οφείλει να είναι επιφυλακτική και όχι αφελής, καθώς η τουρκική επίθεση φιλίας θα πρέπει να συνοδευτεί και από βήματα, με συνέχεια, συνέπεια και σε βάθος χρόνου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ελληνική πλευρά εμμένει στην ανάγκη ουσιαστικής προόδου όπως η συνεχιζόμενη τουρκική παραβατικότητα, το casus belli, αλλά και η μη συμμόρφωση της Τουρκίας προς το Διεθνές Δίκαιο και ιδιαίτερα το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, που αποτελεί μέρος του ευρωπαϊκού κεκτημένου.

Επαφές Δένδια. Ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας κατά την επίσκεψή του στις Βρυξέλλες είχε σειρά επαφών, τόσο με τον Ζοζέπ Μπορέλ, όσο και με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο της Κομισιόν, Βάλντις Ντομπρόβσκις, με τον οποίο συζητήθηκαν οι ευρωτουρκικές σχέσεις με έμφαση στο θέμα της τελωνειακής ένωσης, με τον αντιπρόεδρο Μαργαρίτη Σχοινά, που επίσης εθίγησαν οι ευρωτουρκικές σχέσεις και το Μεταναστευτικό, καθώς και με τον επίτροπο Ολιβερ Βαρχέλι, με τον οποίο συζητήθηκαν οι περιφερειακές εξελίξεις σε Δυτικά Βαλκάνια και Ανατολική Μεσόγειο. Στο περιθώριο του ΣΕΥ, ο Δένδιας είχε συνάντηση και με τον ιρλανδό ομόλογό του, Σιμόν Κόβενι, στο πλαίσιο της έμφασης των επαφών που θέλει να έχει η Αθήνα με τις χώρες – μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο πλαίσιο της ενίσχυσης της διπλωματικής της θωράκισης.