Το ελληνικό #MeToo και {LF}η ανάγκη να σπάσει η σιωπή

Η απόφαση της Σοφίας Μπεκατώρου να λύσει τη σιωπή της είναι καθοριστική για την κοινωνία μας. Οι αποκαλύψεις της δυναμίτισαν τον εφησυχασμό μας και ταυτόχρονα καθαίρεσαν το απυρόβλητο, το οποίο εξασφαλίζουν κλειστές δομές, όπως οι αθλητικές, όπου οι επικεφαλής  εξελίσσονται σε καθεστώς.

Ξαναβιώνουμε τώρα το συγκλονιστικό κλίμα Οκτώβρη 2017. Το κίνημα #MeToo, μετά την έρευνα της εφημερίδας New York Times, απασφράγισε το κουτί της Πανδώρας αποκαλύπτοντας την τραγική πραγματικότητα της σεξουαλικής παρενόχλησης, της κακοποίησης και του εξευτελισμού που βίωσαν  δεκάδες  νέες γυναίκες, ως εισιτήριο  στον σκληρό κόσμο του Χόλιγουντ.

Το σοκ των αποκαλύψεων γύρω από την «κουλτούρα της παρενόχλησης και του βιασμού» στη βιομηχανία του θεάματος, μας έκανε να συνειδητοποιήσουμε όχι μόνο το αποτρόπαιο πρόσωπο του βιαστή, λόγω της  δεσπόζουσας θέσης  του σ’ έναν συγκεκριμένο χώρο, αλλά και τα βαθιά ριζωμένα κοινωνικά στερεότυπα και ταμπού που επιβιώνουν  στα  υπαρκτά κατάλοιπα  της πατριαρχίας.

Η πολυπλοκότητα αυτών των υποθέσεων που μένουν στο σκοτάδι για καιρό, μας φέρνει ολοένα και συχνότερα αντιμέτωπους με την παραδοχή ότι οι νόμοι και το θεσμικό πλαίσιο δεν αρκούν πάντα για να φέρουν την αλλαγή ή  να δράσουν ανασταλτικά   στη βία του εξουσιαστή. Παραβιάζει κώδικες  που διέπουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, την ελευθερία της  σεξουαλικής επιλογής, το  προσωπικό δικαίωμα στην άρνηση.

Η διεθνής επιστημονική έρευνα αναδεικνύει ως τη σημαντικότερη παράμετρο για την εμφάνιση της παρενόχλησης, την ανοχή. Οσο πιο ανεκτικό είναι το περιβάλλον στην παρενόχληση, τόσο μεγαλύτερη η εξάπλωσή της. Ο καταιγισμός των πρόσφατων αποκαλύψεων στην Ελλάδα έρχεται προς επίρρωση.

Μόλις τον περασμένο Νοέμβριο, η Γενική Γραμματεία Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, δημοσιοποίησε την πρώτη (!) ετήσια έκθεση «Για τη βία κατά των γυναικών». Η έρευνα παρουσιάζει, για πρώτη φορά, ολοκληρωμένα το φαινόμενο της βίας κατά των γυναικών, στη χώρα μας. Αποτυπώνει ταυτόχρονα τις δράσεις που υλοποιούνται, σε θεσμικό επίπεδο, για την πρόληψη, καταπολέμηση και εξάλειψη του φαινομένου. Η παράμετρος της αφύπνισης της κοινής γνώμης χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Τα στοιχεία ανέδειξαν τη βία κατά των γυναικών ως μια άκρως ανησυχητικά εντεινόμενη συμπεριφορά, με διαστάσεις που επιτακτικά επιβάλλουν τη δημιουργία αυστηρού πλέγματος δράσεων για την πρόληψη, την προστασία των θυμάτων και την τιμωρία των δραστών.

Η περίπτωση της Σοφίας Μπεκατώρου, μιας γυναίκας επιτυχημένης και ευρύτερα αγαπητής, θρυμματίζει την αναχρονιστική και στερεότυπη αντίληψη ότι η σεξουαλικά επιθετική συμπεριφορά είναι κάτι το αναπόφευκτο. Για να αποτιναχτεί απαιτείται η συστράτευση όλων μας, στην Παιδεία, στον Πολιτισμό, στη Δικαιοσύνη, στον Αθλητισμό. Εχουμε την ευθύνη να πούμε «όχι». Να απορρίψουμε, μεγαλόφωνα, πράξεις βίας ή παρενόχλησης. Να σταθούμε, χωρίς παρένθετες σκέψεις, στα θύματα. Να αντιληφθούμε ότι μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε γυναίκα, ανεξάρτητα από το μορφωτικό, κοινωνικό ή οικονομικό της επίπεδο.

Πιστεύω ότι η ορμή των αποκαλύψεων των τελευταίων ημερών, η δυναμική ευαισθητοποίηση των πολιτών και η εκπεφρασμένη πολιτική βούληση της κυβέρνησης θα συμβάλλουν καθοριστικά στην καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών. Οι πρωτοβουλίες της Γενικής Γραμματείας Αθλητισμού και του υφυπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού Λευτέρη Αυγενάκη είναι σωστές και σημαντικές.

Είναι απόλυτα κατοχυρωμένο – σε εθνικό και διεθνές επίπεδο – το δικαίωμά μας να ζούμε χωρίς βία και διακρίσεις. Η περιφρούρηση του κεκτημένου μας δεν είναι απλή υπόθεση. Η χρυσή Ολυμπιονίκης Σοφία Μπεκατώρου ξεκίνησε την ιστιοπλοΐα σε ηλικία οκτώ ετών. Μεγάλωσε στις θάλασσες. Γνωρίζει τη δύναμη του ανέμου, τη σημασία των καθαρών οριζόντων. Η απόφασή της να σπάσει τη σιωπή της, είναι η πρόσκλησή της και ταυτόχρονα  πρόκληση για μας να ενώσουμε τις δυνάμεις μας, αντιμετωπίζοντας το πρόβλημα χωρίς δισταγμό, λιποψυχία, παρωπίδες. Με γενναιότητα. Οπως η Σοφία.

Η Λίνα Μενδώνη είναι υπουργός Πολιτισμού