Να παίζει το τρανζίστορ τ’ αμερικάνικα

Την Τετάρτη κολλήσαμε στους δέκτες μας για να παρακολουθήσουμε την ορκωμοσία του Τζον Μπάιντεν, τη σφραγίδα, δηλαδή, της αποχώρησης του Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο. Με μια λαχτάρα, σαν να ήταν δική μας υπόθεση. Διότι αυτός ο τύπος, εκτός και πέρα από το ότι επί τέσσερα χρόνια πρόσβαλε χυδαία θεσμούς και αρχές της δημοκρατίας, πλήγωσε τη σχέση μας με την Αμερική. Αυτήν τη χώρα που είτε αγαπάμε είτε αγαπάμε να μισούμε. Πολύ συχνά δε και τα δύο μαζί – έχουν λιώσει πολλές σόλες Τίμπερλαντ σε πορείες με σύνθημα «Εξω τώρα οι Αμερικάνοι».

Η Αμερική, με όλα τα καλά και τα κακά της, το λεγόμενο American way of life, στη βαλκανική του βέβαια εκδοχή, άρχισε να επηρεάζει την Ελλάδα μεταπολεμικά, εκτοπίζοντας το «α λα γαλλικά» που κυριαρχούσε πριν. Για να τη μετασχηματίσει, ήδη από το τέλος της δεκαετίας του 1950, σε Ελλαδέξ.

Μια χώρα που, στην πορεία προς τη νέα της πραγματικότητα, αναζητούσε την εξωστρέφειά της ακόμη και στην κατάληξη εμπορικών επωνυμιών. Ηταν τότε που οι γυναίκες ανακάλυπταν νέα πρακτικά αμερικάνικα υφάσματα που δεν χρειάζονταν σιδέρωμα όπως τα ορλόν και τα ελάνκα, οι άντρες τα «αμερικάνικα πουκάμισα», όπως έλεγαν στις παλιές διαφημίσεις του Λαμπρόπουλου τα κοντομάνικα, και οι νέοι τα μπουφάν. «Να παίζει το τρανζίστορ τ’ αμερικάνικα κι εσύ περνάς στους δρόμους με το μπουφάν στους ώμους και τα πουκαμισάκια τα κοντομάνικα» κανονικά.

Η Αμερική στην Ελλάδα (ναι, αναμείχθηκε συχνά στα εσωτερικά μας αλλά δεν χωράνε όλα στις 450 λέξεις αυτού του κειμένου) είναι αυτά που έκαναν τη ζωή μας, έστω και κατ’ επίφαση, σινεμασκόπ και τεχνικολόρ. Είναι το τρανζιστοράκι και το πικ απ, τα μίξερ και τα τάπερ, τα κορνφλέικς και τα χάμπουργκερ. Οι «Ινδιάνοι και οι καουμπόιδες» που έπαιζαν τα αγόρια και οι Μπάρμπι με τις οποίες έπαιζαν τα κορίτσια. Ο Χοντρός κι ο Λιγνός στα σινεάκ του ’60, τα Μίκι Μάους και ο ΕΤ. Οι μπίτνικς και οι χίπις, η «Θεία μου η χίπισσα», η «Θεία απ’ το Σικάγο», το «Καλώς ήρθε το δολάριο». Και η έκφραση «μοιάζω με Αμερικανάκι;». Είναι τα ξενύχτια μας για να παρακολουθήσουμε την απονομή των Οσκαρ. Οι «αμερικάνικες αγορές» με τα ρούχα από δεύτερο χέρι που τις έλεγαν έτσι ακόμη κι αν δεν ήταν αμερικάνικες. Είναι τα τζιν Levi’s και τα μακό Fruit of the Loom που μάθαμε να τα λέμε Τ-σερτ. Είναι οι αφίσες του Μάρλον Μπράντο από το «Λιμάνι της αγωνίας», της Μέριλιν με το άσπρο φόρεμα, του Τζέιμς Ντιν με το παλτό. Είναι το Thriller και το Like a prayer. Και πάρα πολλά άλλα.

Κυρίως όμως είναι οι καραβιές των μεταναστών, των ελλήνων «πιατάδων» που ξεκίνησαν με άδειες τσέπες και γεμάτες καρδιές για να κάνουν πραγματικότητα το ελληνοαμερικάνικο όνειρο. Και η σκληρή πορεία τους από το Ellis Island έως τις μεγάλες λεωφόρους, σαν να πατάνε λες πάνω στις νότες της μουσικής του Χατζιδάκι από το «Αμέρικα Αμέρικα» του Καζάν.