Ανανεωτικά Κάπα Κάπα{CR}

Διάβασα με πολύ ενδιαφέρον τα, γεμάτα πληροφορίες, στοχαστικά κείμενα των καθηγητών Γιάννη Βούλγαρη και Μάνου Ματσαγγάνη για τα 100 χρόνια Ιταλικού Κομμουνιστικού Κόμματος στα «ΝΕΑ» της περασμένης Πέμπτης και, στη συνέχεια, συζήτησα εκτεταμένα με τον καθηγητή Δημήτρη Δημητράκο, το διδακτορικό του οποίου ήταν στον Αντόνιο Γκράμσι, μυθική μορφή της ιταλικής Αριστεράς, και τη σκέψη του. (Ο Δημητράκος λέει πάντα ότι χάρη στον Γκράμσι θεμελίωσε τη μετέπειτα κριτική στάση του στον κομμουνισμό.) Ποιο είναι το βασικό συμπέρασμα; Οτι το Ιταλικό Κάπα Κάπα, παρότι γεννήθηκε στο κλίμα της Σοβιετικής Επανάστασης του 1917, ουδέποτε απομάκρυνε από το θεωρητικό πεδίο του τις αναφορές στο έθνος και στη δημοκρατία. Γκράμσι, Τολιάτι και Μπερλινγκουέρ, τρία πρόσωπα που συγκέντρωναν και θεωρητική και πολιτική και ηθική βαρύτητα, έβλεπαν τον δημόσιο ρόλο τους, όπως το συνοψίζει ο Βούλγαρης, «ως αναζήτηση των ηθικών πηγών της πολιτικής πράξης πέρα από το οικονομικό συμφέρον». Γι’ αυτό και ήταν η εξαίρεση, το μόνο Κάπα Κάπα στην ιστορία που δεν έβλεπε τη δημοκρατία ανταγωνιστικά και δεν είχε στόχο την κατάλυσή της όταν κυριαρχούσε.

Το μόνο; Και η ελληνική περίπτωση; Το ελληνικό ανανεωτικό Κάπα Κάπα, το ΚΚΕ Εσωτερικού; Αυτό δεν έλεγε «σοσιαλισμός με δημοκρατία και ελευθερία»; Δεν αντιτάχθηκε στον «δογματισμό», δεν κατήγγειλε τον αυταρχισμό της Σοβιετικής Ενωσης; Αυτό δεν υποστήριξε τον ευρωπαϊκό δρόμο; Δεν ψήφισε ακόμα και τη συμφωνία του Μάαστριχτ; Το ΚΚΕ Εσωτερικού δεν ήταν εξαρχής, ακριβώς για λόγους αρχής, εναντίον της τρομοκρατίας; Ολα αυτά, όντως, συνέβησαν. Η ελληνική ανανεωτική Αριστερά, ιδίως τα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, αντέγραψε πολλά από το Ιταλικό Κάπα Κάπα. Αλλά δεν αποδείχτηκε ζωτική αντιγραφή. Την ίδια στιγμή που το ΚΚΕ Εσωτερικού όμνυε στον σοσιαλισμό με δημοκρατία, στην κομμουνιστική ανανέωση, διατηρούσε σχέσεις με το ΚΚ Ρουμανίας και με το ΚΚ Βόρειας Κορέας!

Τελικά, οι εσωτερικές πολιτικές συγκρούσεις στην ελληνική κομμουνιστική ανανέωση οδήγησαν στελέχη είτε σε έναν ευρύτερο πολιτικό εκσυγχρονιστικό χώρο είτε στα «ριζοσπαστικά» πειράματα των εξεγέρσεων της παγκοσμιοποίησης, στο Σιάτλ και στη Γένοβα, εντέλει στον ΣΥΡΙΖΑ, όπου κατέφυγαν όλα τα γκρουπούσκουλα της Αριστεράς (από παλιοί κινεζόφιλοι μέχρι συμπαθούντες της τρομοκρατίας, κι από ορφανά της ΚΝΕ μέχρι και συγχυσμένοι νεοσταλινικοί εμπνεόμενοι από τον Σλαβόι Ζίζεκ). Πολλοί απ’ αυτούς είδαν τη χρεωκοπία της χώρας ως ευκαιρία για κατάληψη του κράτους. Και για κατάλυση, θα έλεγα – αν και νομίζω οι οραματιστές μιας τέτοιας κατάλυσης τρόμαξαν όταν είδαν το χάσμα μπροστά στην προοπτική της κατάλυσης, το καλοκαίρι του 2015.

Τι έμεινε απ’ όλα αυτά; Το πάθος για έναν καλύτερο και δικαιότερο κόσμο – που μόνο στο δημοκρατικό πλαίσιο μπορούμε να τον διεκδικούμε.