Εικόνες από Ισπανία

Ισως να μην έχει γίνει ευρέως αντιληπτό ότι τα χρήματα του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάκαμψης δεν θα έλθουν ως διά μαγείας στην Ελλάδα και στα άλλα κράτη – μέλη. Ενδεχομένως, για αυτό να ευθύνονται και οι ασάφειες που υπάρχουν στην απόφαση των ευρωπαίων ηγετών για το πώς και με ποιους όρους θα δοθούν τα 750 δισ. ευρώ των επιχορηγήσεων και των δανείων του Ευρωταμείου. Ενα, όμως, γίνεται σαφές στην ίδια απόφαση: τα λεφτά θα συνδεθούν με μεταρρυθμίσεις και έργα που θα αναλάβει να φέρει εις πέρας η κάθε κυβέρνηση.

Μια πρώτη εικόνα για το τι μπορεί να σημαίνει αυτό έρχεται από την Ισπανία. Εκεί, η πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων κλιμακώνεται με αφορμή το σχέδιο του Σοσιαλιστή πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ για τις αλλαγές στο Ασφαλιστικό. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Πάμπλο Ιγκλέσιας και ηγέτης του αριστερού κόμματος Podemos αντιδρά, δηλώνοντας ξεκάθαρα ότι δεν πρόκειται να το υποστηρίξει. Με την πολιτική κόντρα να έχει φουντώσει, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η ηγεσία της κυβέρνησης επικαλείται, εκτός από τη μεγάλη μαύρη τρύπα του ασφαλιστικού συστήματος, υποχρεώσεις που συνδέονται με τα δισεκατομμύρια των κονδυλίων (140 δισ. ευρώ) που προβλέπει για την Ισπανία το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης. Αιχμή της αντιπαράθεσης αποτελεί η πρόταση του ισπανού υπουργού Κοινωνικής Ασφάλισης για την επέκταση από τα 25 στα 35 έτη του ορίου που θα λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του ύψους των συντάξεων.

Ανεξάρτητα από την ορθότητα, την αποτελεσματικότητα ή τον βαθμό κοινωνικής ευαισθησίας και αποδοχής του συγκεκριμένου μέτρου, η πραγματικότητα είναι μία: το ισπανικό ασφαλιστικό σύστημα είναι βαθιά ελλειμματικό, με τις δαπάνες για συντάξεις να αντιστοιχούν ήδη στο 12% του ΑΕΠ και προοπτική περαιτέρω αύξησης λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. «Οι μεταρρυθμίσεις θα έπρεπε να γίνουν ούτως ή άλλως, ακόμη και αν δεν υπήρχαν οι χρηματοδοτήσεις της ΕΕ» δήλωσε πρόσφατα ο αρμόδιος ισπανός υπουργός. Και έχει δίκιο.

Εικόνες Ισπανίας αναμένεται σύντομα να δούμε και στην Ελλάδα. Τα 32 δισ. ευρώ που προβλέπονται για τη χώρα μας θα πρέπει να συνδεθούν με μεταρρυθμίσεις και έργα που θα πρέπει να εγκριθούν από την Κομισιόν. Δεν είναι μόνο το Ασφαλιστικό, όπως δείχνει η ισπανική περίπτωση, αλλά και η μεταρρύθμιση της Δημόσιας Διοίκησης, ο εκσυγχρονισμός των δικαστηρίων, η αξιολόγηση στο εκπαιδευτικό σύστημα, η αποτελεσματικότερη κατανομή των επιδομάτων και άλλες παρεμβάσεις σε κρίσιμους τομείς. Πρόκειται για μεταρρυθμίσεις οι οποίες, ούτως ή άλλως, πρέπει να προχωρήσουν για να αλλάξει προς το καλύτερο η χώρα μας. Αλλά, όπως αποδεικνύεται και στην Ισπανία, αυτό δεν είναι αυτονόητο.

Προς το παρόν, δεν φαίνεται να υπάρχει ένα μίνιμουμ πλαίσιο συναίνεσης, μεταξύ των βασικών πολιτικών κομμάτων, για να προχωρήσουν οι μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα. Ούτε οι αντιπολιτευτικές υπερβολές του ΣΥΡΙΖΑ παρέχουν ενδείξεις για κάτι τέτοιο. Το αντίθετο. Η χώρα κινδυνεύει από νέα «κάλπικα» και διχαστικά διλήμματα που θα οδηγήσουν σε νέες καθυστερήσεις, εντάσεις και απρόβλεπτες εξελίξεις όταν θα ανοίξει το κρίσιμο ζήτημα των μεταρρυθμίσεων. Είναι αλήθεια ότι στο παρελθόν καμία κυβέρνηση δεν ήθελε να οικειοποιηθεί δύσκολες αλλά αναγκαίες μεταρρυθμίσεις λόγω πολιτικού κόστους. Τώρα, ίσως τα δισεκατομμύρια του Ευρωταμείου να αποτελέσουν ένα ισχυρό κίνητρο για να μη χαθεί και αυτή η ευκαιρία.