Η αποκωδικοποίηση μιας κοινωνικής εξέγερσης

Και στην πρόσφατη ιστορία μας, το «Κυνήγι των Μαγισσών», όταν δηλαδή κοινωνικές ομάδες κατευθύνονται από τον παραλογισμό, κυνηγώντας την αποκατάσταση ενός δικού τους δικαίου, εμφανίστηκε και γέννησε ένταση. Το είδαμε πρόσφατα στο Καπιτώλιο στην Ουάσιγκτον, καθώς και πριν από λίγα χρόνια, έξω από το Ελληνικό Κοινοβούλιο, όταν ψηφίζονταν τα Μνημόνια.

Στην Ελλάδα, η επώδυνη λιτότητα γέννησε την αγανάκτηση και τις «Πλατείες των Αγανακτισμένων». Η δύσκολη οικονομική κατάσταση και η ιδέα της ξένης δύναμης που επέβαλε μια νέα τάξη πραγμάτων, συνδέθηκαν ως απειλές στον νου τους και ξέσπασαν. Παρόμοια εικόνα όχλου διαπιστώθηκε και στα συλλαλητήρια που αργότερα θα λάμβαναν χώρα σε βάρος της «Συμφωνίας των Πρεσπών». Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Ντόναλντ Τραμπ εκλέχθηκε το 2016, με εκλογικό πρόταγμα τις άμεσες λύσεις για να δυναμώσει η εθνική οικονομία, η εθνική επιχείρηση, ο αμερικανός εργαζόμενος. Η στρατηγική του δυνάμωνε στα ώτα της αμερικανικής κοινωνίας μέσα από συνθήματα που δαιμονοποιούσαν κάθε φιλελεύθερη έκφραση της οικονομικής πολιτικής.

Μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινωνίας τότε δυσπιστούσε απέναντι στις λύσεις που θα μπορούσε να δώσει το κατεστημένο και «πολιτικά ορθό» πολιτικό σύστημα.

Την ίδια στιγμή τα συνθήματα ενός ανθρώπου που είχε πετύχει στην οικονομία, που θα αποξένωνε τα διεθνή συμφέροντα από την πατρίδα τους, στρώνοντας τον δρόμο για προνόμια εργασίας και επιτυχίας μόνο για τους Αμερικανούς, τους έπειθαν πολύ.

Ο ανορθολογισμός του Τραμπ δεν σταμάτησε ούτε μπροστά στην πανδημία. Ο ίδιος «αγκάλιασε» την αγανάκτηση μέρους της αμερικανικής κοινωνίας σε βάρος του lockdown και άνοιξε την οικονομία.

Και στις δυο περιπτώσεις, μια δύσκολη οικονομική κατάσταση διαμόρφωσε θύματα στη βάση της επιδίωξης των απώτερων στόχων του λαϊκισμού και του εξτρεμισμού.

Μια ειδοποιός διαφορά βεβαίως σε σχέση με την Ελλάδα ήταν ότι ο Τραμπ υπήρξε ασταμάτητος μέχρι την τελευταία στιγμή. Εως το τέλος αναζωπύρωνε την πόλωση, αναφωνώντας ότι οι εκλογές εκλάπησαν από τον Μπάιντεν και τους Δημοκρατικούς και στηρίζοντας επί της ουσίας την εισβολή στο Καπιτώλιο. Στην περίπτωση της Ελλάδας, το κύμα των αγανακτισμένων φαίνεται να ηρέμησε. Βεβαίως προτού αυτό συμβεί, η διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ έφτασε στα άκρα. Το πρώτο εξάμηνο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ, το δημοψήφισμα και η επιστροφή στη λογική, παραλληλίζονται ως βήματα με την κλιμάκωση της αντίδρασης και την ακόλουθη ύφεσή της. Το γεγονός βεβαίως ότι στις ΗΠΑ η αντίδραση μέρους της κοινωνίας σε βάρος του lockdown συμμάχησε με τον αντισυστημικό λόγο του Τραμπ, και με δεδομένο ότι και στη δική μας περίπτωση, πολλοί άνθρωποι της αγοράς αντιδρούν σε βάρος του παρατεταμένου lockdown, ενδεχομένως να δείχνει την προοπτική άνθησης και στη χώρα μας μιας αντίδρασης και πάλι σε βάρος της εξουσίας. Αντίδραση που θα μπορούσε να είναι απειλητική, εάν είχε βρει σχήμα και επιρροή. Το «Κυνήγι των Μαγισσών» στην ιστορία εμφανίζεται. Εμφανίστηκε και σήμερα. Ωστόσο, εάν έχουμε διδαχθεί κάτι από την ελληνική περίπτωση είναι ότι ο ορθός λόγος μιας ηγεσίας και η υιοθέτησή του από όλες τις πολιτικές δυνάμεις, αποτελεί τη λύση.

Με βάση αυτό ας ελπίσουμε ότι η επόμενη ημέρα για το Κόμμα των Ρεπουμπλικανών αλλά και για τη διακυβέρνηση Μπάιντεν θα είναι η αρχή μιας νέας εποχής, τόσο σημαντικής και κρίσιμης, που θα καθιστά τη συμπόρευση με τον ορθό λόγο τη λύση για να σιγήσουν τα πάθη και για να αμβλυνθεί ο διχασμός που φέτος απέδειξε την ύπαρξη και την ωμότητά του.

Η Βένη Μουζακιάρη είναι διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, του Πανεπιστημίου Μακεδονίας