Η μεταβατική προεδρία Μπάιντεν

Στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές της 6ης Νοεμβρίου 2020 αναμετρήθηκαν δύο διαφορετικοί «κόσμοι»: ο κόσμος του ορθολογισμού, του διαλόγου και της συνύπαρξης, με υποψήφιο τον Τζο Μπάιντεν, και ο κόσμος του ανορθολογισμού, της συνωμοσιολογίας και των «πολιτισμικών πολέμων» με υποψήφιο τον Ντόναλντ Τραμπ. Την αναμέτρηση κέρδισε, ευτυχώς καθαρά, ο Τζο Μπάιντεν ο οποίος σήμερα ορκίζεται ως ο 46ος πρόεδρος των ΗΠΑ.

Η ανάληψη της προεδρίας από τον Μπάιντεν σηματοδοτεί αλλαγή σελίδας στις Ηνωμένες Πολιτείες. «Ερχεται η ομάδα των ενηλίκων» έγραψε χαρακτηριστικά το New Republic. Μετά από μια καταστροφική τετραετία Ντόναλντ Τραμπ, οι ΗΠΑ επιστρέφουν σε ορθολογική πορεία. Στη νικητήρια ομιλία του ο Τζο Μπάιντεν ζήτησε από τους Αμερικανούς να δώσουν «ο ένας στον άλλο μια ευκαιρία». «Ηρθε η στιγμή να θεραπεύσουμε την Αμερική» τόνισε.

Παρά το άδοξο και επεισοδιακό τέλος της προεδρίας Τραμπ, όμως, ο «τραμπισμός» παραμένει ακόμα ισχυρός. Τα όσα πρωτόγνωρα συνέβησαν στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. Ο Τζο Μπάιντεν καλείται να διαχειριστεί και να υπερβεί την αρνητική κληρονομιά της προεδρίας Τραμπ και να αντιμετωπίσει τον τραμπισμό σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Η επιστροφή στον ορθολογισμό, επομένως, δεν θα είναι εύκολη. Η θεραπεία θα χρειαστεί χρόνο.

Ο νέος πρόεδρος και η κυβέρνησή του έχουν μπροστά τους τη μεγάλη πρόκληση να γεφυρώσουν το πολιτικό και κοινωνικό χάσμα στο εσωτερικό της χώρας, να διαμορφώσουν συναινετικές πολιτικές και να αποκαταστήσουν το κύρος της Αμερικής στο διεθνές πεδίο. Ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς προσφέρει στον νέο πρόεδρο μια ανάσα. Ωστόσο, ο Μπάιντεν θα κυβερνήσει μέσα σε ένα σύνθετο και ρευστό πολιτικό περιβάλλον. Από τη μια, θα πρέπει να διαχειριστεί και να συγκεράσει τις διαφορετικές τάσεις εντός του Δημοκρατικού Κόμματος και, από την άλλη, να αντιμετωπίσει ένα ακραίο Ρεπουπλικανικό Κόμμα. Η εξεύρεση συναινέσεων θα είναι μια δύσκολη υπόθεση, όχι όμως αδύνατη.

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, η τετραετία Μπάιντεν που ξεκινά σήμερα θα είναι μεταβατική. Γι’ αυτό ακριβώς και κρίνεται ως ιδιαίτερα κρίσιμη. Για το κοινωνικό σύνολο της χώρας και το πολιτικό σύστημα, η προεδρία Μπάιντεν θα είναι μια περίοδος επούλωσης πληγών, γεφύρωσης διαφορών και επαναπροσδιορισμού προτεραιοτήτων, καθώς και δημιουργίας αντισωμάτων στον τραμπισμό. Για το Δημοκρατικό Κόμμα, θα διαμορφώσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα διεκδικήσει την προεδρία και θα πορευτεί ο διάδοχός του. Για το Ρεπουπλικανικό Κόμμα, θα δώσει περιθώριο για μια ουσιαστική ενδοσκόπηση που θα καθορίσει την πορεία του κόμματος είτε ενισχύοντας την εξάρτησή του στον τραμπισμό είτε οδηγώντας στην απεξάρτησή του από αυτόν. Τέλος, θα επανακαθορίσει τον πρωταγωνιστικό ρόλο των ΗΠΑ στο παγκόσμιο γίγνεσθαι εγκαταλείποντας τον λαϊκίστικο εθνικισμό της περιόδου Τραμπ.  Για μας τους Ευρωπαίους, ειδικότερα, η περίοδος Μπάιντεν θα είναι μια μοναδική ευκαιρία να θωρακίσουμε την ευρωατλαντική συνεργασία, να ενισχύσουμε τις σχέσεις ΕΕ – ΗΠΑ και να συζητήσουμε με τη νέα αμερικανική κυβέρνηση, με ειλικρίνεια και αλληλοσεβασμό, καλύτερους τρόπους προώθησης των κοινών συμφερόντων Ευρώπης – Αμερικής.

Εν τέλει, η μεταβατική προεδρία Μπάιντεν δίνει σε όλους, εντός και εκτός ΗΠΑ, τη δυνατότητα και την ευκαιρία να οικοδομήσουμε και να ενισχύσουμε τους πυλώνες που θα μπορέσουν να αναχαιτίσουν αποτελεσματικά ένα επόμενο «τσουνάμι» τραμπισμού. Ας μην τις σπαταλήσουμε.

Ο Φίλιππος Σαββίδης είναι πολιτικός επιστήμονας – διεθνολόγος