Ατομική ανευθυνότητα

Ατομική ανευθυνότητα

«Η δική μου ευθύνη είναι μικρότερη, λιγότερη, ελαφρύτερη από την ευθύνη του άλλου». Δεν ξέρω αν είναι δικό μας, εθνικό μας χαρακτηριστικό ή γενικό. Αυτό που ξέρω ότι εδώ και αρκετούς μήνες έχει παγιωθεί στη σκέψη και τη συμπεριφορά μας. Το βλέπουμε κάθε μέρα στους δέκτες μας, το ακούμε σε συζητήσεις με φίλους και, αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πολλοί το υιοθετούμε κιόλας.

Πριν από μια εβδομάδα, αρκετοί ναοί ανά τη Ελλάδα γέμιζαν από συνωστιζόμενους πιστούς που μεταλάμβαναν από το ίδιο κουτάλι. Αν τους ρωτούσες για την επικινδυνότητα μετάδοσης του κορωνοϊού, ούτε που θα περνούσε από το μυαλό τους ότι είναι αυτοί που την πυροδοτούν. Οι ίδιοι, ή, έστω, πολλοί από αυτούς, πριν από δυόμισι μήνες, θα έβριζαν τα παλιόπαιδα τα ατίθασα που μαζεύονται για μπίρες στις πλατείες, με αποτέλεσμα να εφαρμόζονται σκληρότερα lockdown και να μην μπορούν κι αυτοί να φχαριστηθούν με την ψυχή τους έναν εκκλησιασμό.

Προχθές, λόγω καλού καιρού, είδαμε σκηνές Αγίου Πνεύματος στις παραλίες της βεβαρημένης ιικά Αττικής – σου λέει στα λύματά της ο κορωνοϊός κάνει πάρτι από ‘κείνα τα παλιά. Με το που ζέστανε ο ήλιος, σαν κάμπιες ξεχυθήκαμε σε πάρκα και παραλιακές, έως τις εννιά το βράδυ τίγκα οι δρόμοι από τα αυτοκίνητα της επιστροφής των εκδρομέων (ξέρετε, το ζευγάρι μπροστά καρατσακωμένο και τα παιδιά πίσω να κολλάνε παραμορφωτικά τις μούρες του στα τζάμια). Οι περιπατητές του Σαββατοκύριακου, όταν οι αριθμοί της πανδημίας θα παίρνουν και πάλι την ανηφόρα, θα βρίζουν τους εκκλησιαζόμενους της Τρίτης. Και οι καταστηματάρχες που δεν θα μπορούν ακόμη να λειτουργήσουν τα μαγαζιά τους ούτε με click away, θα βρίζουν την κυβέρνηση (αναρωτιέμαι, μέσα σε αυτό το πατείς με, πατώ σε, δεν υπήρχε ούτε ένας επιχειρηματίας που να συνειδητοποιεί ότι βάζει τα χεράκια του και βγάζει τα ματάκια του;). Και όλοι μαζί θα βρίζουν αυτούς που πήγαν στο Ντουμπάι. Α, και τον Τσιτσιπά.

Δεν θυμάμαι πώς το έλεγαν εκείνο το παιχνίδι, έχουν περάσει πολλές δεκαετίες από τότε που έπαιζα στα σκαλάκια της Σύρου. Θυμάμαι μόνο ότι χτυπούσαμε ο ένας τον άλλον στον ώμο λέγοντας «Παρ’ τον παπά», θέλοντας να τον βγάλουμε από το παιχνίδι. Ε, αυτό ακριβώς κάνουμε τώρα ως κοινωνία. Μια κοινωνία «ταχτσική» που, σαν την Εκάβη από το «Τρίτο Στεφάνι», βρίσκει πάντα στους άλλους την αιτία των συμφορών και των δεινών της. Ποτέ στον εαυτό της.

Τι απειλεί τη δημοκρατία;

Μεγάλη κουβέντα έγινε για το αν έπρεπε ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ να κλείσει τους λογαριασμούς του Τραμπ στο Facebook και στο Instagram (την επόμενη ημέρα ακολούθησε και το Twitter). Για το αν ήταν δημοκρατικό ακόμη και αν αφορούσε τον συγκεκριμένο. Παρακάμπτω το ότι πρόκειται για ιδιωτική επιχείρηση που έχει κάθε δικαίωμα να επιβάλει όρους λειτουργίας και να δείξει την πόρτα σε όσους δεν συμμορφώνονται με αυτούς αλλά και έτσι να μην ήταν, δεν καταλαβαίνω γιατί δεν είναι δημοκρατικό; Από πότε στη δημοκρατία ισχύει το ατιμωρητί; Ποιος έχει πει ότι είναι αντιδημοκρατικό να προστατεύεται από τους εχθρούς της; Και εχθροί της είναι όσοι πάνε κόντρα στους θεσμούς και τους πυλώνες της. Και όσοι προκαλούν και προσκαλούν και άλλους να κάνουν το ίδιο. Πολύ περισσότερο αν πρόκειται για άτομα που ασκούν μεγάλη επιρροή.

Σε αυτό το πλαίσιο, πολύ καλά κάνουν και οι εταιρείες και απολύουν, ύστερα από αναγνώριση, αυτούς που συμμετείχαν στα γεγονότα του Καπιτώλιου. Διότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τη δημοκρατία είναι η παρερμηνεία της που επιτρέπει αντιδημοκρατικές έως και εγκληματικές συμπεριφορές στο όνομά της. Σαν αυτές που υποτίθεται ότι έχουν «επίκεντρο τον άνθρωπο». Και που για χρόνια, στα καθ’ ημάς, «χάιδευαν» οι «δημοκράτες» που ήθελαν να επιβάλλουν τους δικούς τους ολοκληρωτισμούς.