ΗΧΟΔΥΝΑΜΑ

Μπετόβεν: Οι Εννέα Συμφωνίες, Βασιλική Ορχήστρα Κονσερτγκεμπάου. Διευθύνουν οι μαέστροι Τζίνμαν, Μπερνστάιν, Αρνονκούρτ, Μπλόμπστεντ, Γιάνσονς, Νόριγκτον, Κούμπελικ, Ερεβέγκ, Ντοράτι. Εκδοση της Ορχήστρας, 5 cd

Αν και το «έτος Μπετόβεν» μόλις ολοκληρώθηκε αφήνοντας πίσω του μεγάλο πλούτο νέας δισκογραφικής παραγωγής, μία ακόμα έκδοση έρχεται να υπενθυμίσει ότι το πεδίο για το έργο του Μπετόβεν παραμένει ανεξάντλητο. Πρόκειται για έκδοση – επίδειξη δυνάμεως, με την καλή έννοια του όρου, από τη Βασιλική Ορχήστρα Κονσερτγκεμπάου του Αμστερνταμ. Εννέα διαφορετικοί σπουδαίοι μαέστροι διευθύνουν τις Εννέα Συμφωνίες, σε ζωντανές ανέκδοτες ηχογραφήσεις που ξεκινούν από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 με τον Λέοναρντ Μπερνστάιν στη Δεύτερη Συμφωνία και φτάνουν μέχρι το 2008 με τον Μάρις Γιάνσονς στην Πέμπτη Συμφωνία, τον επί χρόνια αρχιμουσικό της Ορχήστρας που μόλις πριν από ένα χρόνο έφυγε από τη ζωή. Πρόκειται συνεπώς για μία έκδοση μοναδική τόσο στη σύλληψη όσο και στην ουσία της, καθώς εδώ δεν μιλάμε για κάποιο είδος εύκολου συμπιλήματος, αλλά για αναγνώσεις με τεράστιο ενδιαφέρον. Που, μάλιστα, κάποιες από αυτές, δεν υπάρχουν σε αυτά τα έργα με αυτούς τους μαέστρους στη δισκογραφία τους η οποία και εμπλουτίζεται εδώ. Ομως είναι εξίσου σημαντική έκδοση και για τη δισκογραφία εκείνων που έχουν ηχογραφήσει τα έργα στο στούντιο με άλλες ορχήστρες. Η δύναμη της «ζωντανής» αποτύπωσης μιας τέτοιας Ορχήστρας είναι καθηλωτική.

Η Κονσερτγκεμπάου είναι αδιαμφισβήτητα μία από τις κορυφαίες ορχήστρες στον κόσμο. Που, επιπλέον, δεν παρουσιάζει διακυμάνσεις: στην ιστορία της δεν υπάρχει περίοδος που να μπορεί να πει κανείς ότι είναι υποδεέστερη από άλλες. Εδώ και πάνω από 130 χρόνια προσελκύει πάντοτε τους σημαντικότερους μουσικούς κάθε εποχής για να συμπράξουν μαζί της. Από το πόντιουμ της ορχήστρας έχει περάσει ακόμα και ο Γκούσταφ Μάλερ, που αναφέρεται απλώς ενδεικτικά: έχουν περάσει, και εξακολουθούν να περνάνε, οι πάντες. Και υπάρχει λόγος γι’ αυτό, που εδώ αποτυπώνεται σε μακρά κλίμακα. Η επιλογή των αρχιμουσικών που διευθύνουν κάθε μία από τις συμφωνίες του Μπετόβεν αποκαλύπτει βαθιά κατανόηση και γνώση του έργου τους εκ μέρους των σχεδιαστών αυτής της έκδοσης.

Αν και οι ερμηνείες είναι πραγματικά μία προς μία, δύο ειδικές αναφορές είναι απαραίτητες: στον Νικολάους Αρνονκούρτ και δίνει μία σχεδόν τοσκανινική «Ηρωική» και στον Κάρλος Κλάιμπερ, που, δικαίως, στη δισκογραφία είναι ταυτισμένος με την «Εβδομη». Κι όμως εδώ, με την Κονσερτγκεμπάου, η ανάγνωσή του πραγματικά μπορεί να αφήσει τον ακροατή της με το στόμα ανοιχτό. Αλλά οι δύο απαραίτητες αυτές αναφορές δεν πρέπει να δημιουργήσουν εσφαλμένη εντύπωση: όσες ηχογραφήσεις περιλαμβάνονται εδώ είναι όλες διαμάντια. Για την ιστορία, πάντως, θα είχε τεράστιο ενδιαφέρον αν μπορούσε κανείς να γνωρίζει τις αντιδράσεις του θρυλικού Βίλεμ Μένγκελμπεργκ, του «πνευματικού πατέρα» και επί πολλές δεκαετίες διευθυντή της Ορχήστρας, σε κάποιες από αυτές τις αναγνώσεις. Ο μέγας αρχιμουσικός, που δυστυχώς ατίμασε για πάντα ο ίδιος τον εαυτό του ως οπαδός του ναζισμού, ήταν μία ιδιότυπη αυθεντία στον Μπετόβεν. Και το σημάδι του υπάρχει ακόμα στην Ορχήστρα.