Πολιτικές για ένα καλύτερο 2021

Το 2021 θα είναι σίγουρα καλύτερο από το 2020. Με δεδομένο βέβαια το πόσο δύσκολη ήταν η χρονιά που πέρασε, το ερώτημα που απασχολεί τους πολίτες και τις επιχειρήσεις είναι πώς θα μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στους πρώτους δύσκολους μήνες της επόμενης χρονιάς, όταν ακόμη θα υπάρχουν με διάφορες μορφές τόσο η πανδημία όσο και τα πανδημικά μέτρα.

Η απάντηση που μπορεί να δοθεί, λαμβάνοντας υπόψη ότι ήδη έχει προβλεφθεί στον προϋπολογισμό ένα σημαντικό αποθεματικό, αλλά και με δεδομένη την αναπόφευκτη πίεση που έχει επιφέρει η πανδημία στα δημόσια οικονομικά, είναι ότι η βοήθεια που θα δοθεί θα είναι επαρκής, αλλά κατά το δυνατόν εξατομικευμένη.

Τι σημαίνει η έννοια «εξατομικευμένη»; Η λέξη-κλειδί εδώ είναι η λέξη «αποτελεσματικότητα». Στην πρώτη φάση της κρίσης, όταν έγινε η στροφή στην αναγκαία κεϊνσιανή πολιτική, πολλοί στην Ελλάδα και διεθνώς μίλησαν για την ανάγκη να δίνουν τα κράτη χρήματα «από το ελικόπτερο» («helicopter money»). Η λογική τους ήταν ότι έχει τόσο μεγάλη σημασία να διαφυλαχθούν η βιωσιμότητα των επιχειρήσεων και οι θέσεις εργασίας ώστε ακόμη και η σπατάλη δημόσιου χρήματος, που συμβαίνει όταν πετάς τα χρήματα από το ελικόπτερο στα τυφλά, να δικαιολογείται ενόψει της πιθανής καταστροφής που μπορεί να επιφέρει μια τόσο εκτεταμένη ύφεση.

Ωστόσο η αντίδραση της δικής μας κυβέρνησης ήταν προσεκτική και συνετή, κυρίως για δύο λόγους. Πρώτα από όλα διότι τα δημοσιονομικά της Ελλάδας δεν επιτρέπουν πολιτικές που να μη λαμβάνουν υπόψη το υψηλό δημόσιο χρέος που ήδη έχουμε. Και κατά δεύτερον, διότι στη σύγχρονη οικονομία διαθέτουμε αρκετά στοιχεία για τις επιχειρήσεις και τους ανθρώπους, η προσεκτική μελέτη των οποίων μας επιτρέπει να είμαστε ταυτόχρονα αποτελεσματικοί σε ό,τι αφορά το ύψος της βοήθειας, αλλά και επιλεκτικοί ώστε τα χρήματα να φτάνουν κατά κύριο λόγο σε εκείνους που έχουν πραγματική ανάγκη. Για να το πούμε και μεταφορικά, είναι εφικτό σήμερα αντί να πετάς χρήματα από το ελικόπτερο να χρησιμοποιείς drone για να κάνεις delivery σε καθέναν χωριστά, με πολύ μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Ειδικά στη φάση της κρίσης που μπαίνουμε τώρα, δηλαδή στην πορεία προς την έξοδο, μπορούμε να αξιοποιήσουμε πολύ περισσότερα δεδομένα για το τι έχει πραγματικά συμβεί στους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια όλου αυτού του διαστήματος της πανδημικής κρίσης.

Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι μεταξύ των κλάδων που πλήττονται βρίσκονται και αρκετές επιχειρήσεις οι οποίες είχαν κέρδη το 2020 ή εμφάνισαν ελάχιστες ζημιές. Είναι προφανές ότι η εξατομίκευση μας επιτρέπει να μην τις συμπεριλάβουμε στις επιχειρήσεις που κινδυνεύουν.

Παράλληλα όμως με την εξατομίκευση θα πρέπει να λειτουργήσουν και κίνητρα που να αφορούν την οικονομία στο σύνολό της ώστε οι δραστηριότητες και οι θέσεις εργασίας που αναπόφευκτα θα πληγούν, λόγω του μεγέθους της κρίσης, να αντισταθμιστούν από νέες επενδύσεις και νέες δουλειές σε ίδιους ή σε άλλους κλάδους. Για τον σκοπό αυτό η κυβέρνηση πήρε γενναία μέτρα με το πρόγραμμα των 100.000 θέσεων εργασίας με μηδενικές ασφαλιστικές εισφορές για έξι μήνες, με τη γενικευμένη μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά τρεις μονάδες το 2021, αλλά και με τον μηδενισμό της κοινωνικής εισφοράς αλληλεγγύης για τον ιδιωτικό τομέα. Ταυτόχρονα προχρηματοδοτεί σημαντικά έργα και προγράμματα του Ταμείου Ανάκαμψης ώστε να ξεκινήσουν πολύ νωρίτερα από τον χρόνο έγκρισης του ίδιου του Ταμείου, με εθνικούς πόρους. Οι δράσεις αυτές θα συμπληρωθούν στους επόμενους μήνες με πρόσθετα εργαλεία στα οποία θα χρησιμοποιηθεί το αποθεματικό Covid και άλλοι πόροι (π.χ. ReAct EU) για να προστατεύσει τις επιχειρήσεις και τις θέσεις εργασίας και να επιταχύνει την ανάκαμψη όταν η στιγμή θα είναι κατάλληλη. Ταυτόχρονα η κυβέρνηση συνέχισε στη διάρκεια της πανδημίας με αμείωτο ρυθμό το μεταρρυθμιστικό της έργο, το οποίο θα επιταχυνθεί στη συνέχεια, διευκολύνοντας έτσι με πολλαπλούς τρόπους τις νέες ιδιωτικές επενδύσεις. Κάτι που ήδη αποτυπώνεται μέσα και από τις μεγάλες επιχειρήσεις που επενδύουν πλέον στην Ελλάδα (Microsoft, Volkswagen), αλλά και την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που δεν είχαμε εδώ και δεκαετίες, όπως το εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικών αυτοκινήτων της Next.e.GO SE.

Το 2021 θα είναι σίγουρα καλύτερο όχι μόνο γιατί θα αφήσουμε πίσω μας την πανδημία, αλλά και γιατί θα υπάρχουν τον χρόνο αυτόν σε εξέλιξη έργα, προγράμματα και πολιτικές που θα πολλαπλασιάσουν τη δυναμική της ανάκαμψης και της ανάπτυξης της οικονομίας μας για τα επόμενα χρόνια.

Ο Θεόδωρος Σκυλακάκης είναι αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών, αρμόδιος για τη Δημοσιονομική Πολιτική