Η αποτίμηση {LF}της Ευρωπαϊκής Συνόδου

Είναι κοινή παραδοχή ότι τα αποτελέσματα της Ευρωπαϊκής Συνόδου σε ό,τι αφορά τις κυρώσεις προς την Τουρκία δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες μας και αυτό δημιούργησε μια γενική κατήφεια. Πολλοί δημοσιολογούντες μίλησαν για εθνική ήττα και αντίστοιχα για μια ακόμα επιτυχία της Τουρκίας. Ομως τα πράγματα δεν είναι πάντα έτσι όπως επιφανειακά φαίνονται. Πολλές φορές κάτω από μια φαινομενικά ήρεμη επιφάνεια δημιουργούνται ρεύματα και υποβόσκουν τάσεις που αποκτούν αργά αλλά σταθερά μια δυναμική. Το γεγονός μάλιστα ότι σχεδόν αμέσως μετά τη Σύνοδο επιβλήθηκαν οι αμερικανικές κυρώσεις μάλλον δεν είναι τυχαίο και παραπέμπει σε μιας μορφής παρασκηνιακή συνεννόηση. Γενικότερα πάντως τα αποτελέσματα της Συνόδου δεν αποτελούν καταστροφή, όπως και οι αμερικανικές κυρώσεις δεν αποτελούν τη σωτηρία.

Αλλωστε, έστω και λίγο, η στάση της ΕΕ σκλύρηνε και οι αμερικανικές κυρώσεις λειτούργησαν συμπληρωματικά. Η Τουρκία ήδη πληρώνει μεγάλο κόστος τόσο επιχειρησιακά όσο και οικονομικά από την αποβολή της από το πρόγραμμα των F-35. Τώρα θα πληγεί και η αμυντική της βιομηχανία. Εξίσου μεγάλο, αν και έμμεσο, είναι το κόστος ευκαιρίας από τη μη αναβάθμιση της εταιρικής σχέσης με την ΕΕ και τη συνακόλουθη αβεβαιότητα για την οικονομία. Ο Ερντογάν έκανε λάθος υπολογισμό με τις ΗΠΑ, πιστεύοντας πως δεν θα τολμούσαν να επιβάλουν κυρώσεις. Καλό θα ήταν να σκεφτεί πολύ πριν κάνει το ίδιο με την ΕΕ.

Για να αποτιμήσουμε μάλιστα την κατάσταση καλύτερα, θα πρέπει να φύγουμε από τη στενή οπτική των ελληνοτουρκικών και να τη δούμε υπό το ευρύτερο πρίσμα των επιδιώξεων της ΕΕ και των ΗΠΑ. Για τη Δύση, η Τουρκία αποτελεί ένα τεράστιο και δυσεπίλυτο (ανεπίλυτο ίσως) πρόβλημα, το οποίο συνοψίζεται στο «πώς θα τη συγκρατήσουν από το να ενεργεί σε βάρος των δυτικών συμφερόντων χωρίς να την αποξενώσουν τελείως» και «πώς θα την πιέσουν να συνεργαστεί χωρίς να την ωθήσουν σε κατάρρευση». Αξίζει να σημειωθεί πως το γεωπολιτικό κενό μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης της Τουρκίας θα το καλύψουν η Ρωσία ή και το Ιράν, ενώ μια οικονομική κατάρρευση θα έχει τεράστιο αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές τράπεζες. Η έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών ανέρχεται συνολικά στα 122,7 δισ. ευρώ. Οπως έγραψε και ο τούρκος δημοσιογράφος Τσενγκίζ Τσαντάρ, η οικονομική αδυναμία της Τουρκίας είναι παραδόξως το ισχυρότερό της χαρτί. Επιπλέον, είναι βέβαιο πως μια κατάρρευση της Τουρκίας θα είχε σαν αποτέλεσμα και την εκθετική αύξηση των μεταναστευτικών ροών. Υπό αυτήν την έννοια, θα πρέπει να προσέχουμε τι ευχόμαστε γιατί πάντα σοβεί «ο νόμος των μη ηθελημένων συνεπειών»!

Ηταν λοιπόν λάθος το ότι η πολιτική μας στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στην επιδίωξη επιβολής κυρώσεων από την ΕΕ; Η απάντηση είναι πως όχι, δεν ήταν, γιατί δεν υπήρχε καλύτερη εναλλακτική. Η πολυπλοκότητα και η διεθνής διάσταση των προβλημάτων που δημιουργεί η Τουρκία απαιτούν τη, στο μέτρο του δυνατού, σύμπλεξη της πολιτικής μας με αυτήν των εταίρων και συμμάχων μας. Δεν είναι προς το συμφέρον μας να απομονωθούμε και να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα μόνοι μας. Εξίσου σωστά θέσαμε το θέμα του εμπάργκο εξοπλισμών της Τουρκίας και ας μην υιοθετήθηκε, γιατί αυξάνει το άνυσμα της πίεσης προς τη σωστή κατεύθυνση. Η πίεση δεν είναι κάτι που αποδίδει άμεσα αλλά λειτουργεί σωρευτικά και σε βάθος χρόνου. Σε κάθε περίπτωση, όποιο και να ήταν το αποτέλεσμα της Συνόδου, το ζητούμενο θα παρέμενε το ίδιο: η αποχή της Τουρκίας από παράνομες δραστηριότητες και η επανάληψη των διερευνητικών μέσα σε πλαίσιο οριοθετημένο στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Ολα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι θα πρέπει να αφεθούμε «στην καλοσύνη των ξένων» για την αντιμετώπιση του δικού μας προβλήματος ασφάλειας. Η συγκυρία βοηθά να θέσουμε καθαρά τις κόκκινες γραμμές μας καθώς και να ζητήσουμε μορατόριουμ ερευνών πριν δεχτούμε να πάμε σε διερευνητικές. Τέλος, αντί να αναθεματίζουμε την ΕΕ, να μην ξεχνάμε πως στην ίδια Σύνοδο «ξεκλειδώθηκαν» τα 32 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης. Η σωστή αναπτυξιακή διαχείριση και επένδυση των χρημάτων αυτών αποτελεί μεσοπρόθεσμα το καλύτερο εχέγγυο όχι μόνο για την ευημερία, αλλά και για την ασφάλειά μας.

Ο Αλέξανδρος Διακόπουλος είναι αντιναύαρχος εν αποστρατεία και πρώην σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας