Οι σταλινικοί και οι γιατροί

Μία από τις συνηθέστερες προκαταλήψεις μας είναι πως δεν γίνονται ανθρώπινα θαύματα. Κι όμως, τα μόνα θαύματα που γνωρίζουμε είναι τα ανθρώπινα! Πρόκειται για τα θαυμαστά εκείνα έργα, τα οποία διακόπτουν ή ανατρέπουν τη φυσική ακολουθία. Κυρίως μέσω της επιστήμης. Πίσω από την οποία υπάρχει ο άνθρωπος, ως ο μόνος θαυματοποιός. Αφού τα ανθρώπινα πλάσματα, εφόσον είναι «ελεύθερα να πράξουν» (H. Arent), δηλαδή να «δημιουργήσουν» (Καστοριάδης), είναι σε θέση να επιτύχουν το απίθανο και το απρόβλεπτο. Πράγμα που σημαίνει ότι ο άνθρωπος «…διαθέτει προφανώς ένα ιδιαιτέρως αξιοθαύμαστο και μυστηριώδες ταλέντο στα θαύματα» (Hannah Arent, «Εισαγωγή στην πολιτική»). Το ζούμε αυτές τις μέρες σε «ζωντανή σύνδεση» με την πραγματικότητα. Οπου, ενώ ο κορωνοϊός, σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία, προκαλούσε μία από τις μεγαλύτερες καταστροφές της ανθρωπότητας, αιφνιδίως αναγγέλλεται το θαύμα! Τα εμβόλια, τα οποία ανατρέπουν ριζικά την ακολουθία του θανάτου.

Κι όμως, η επιστήμη «αυτοπροσώπως», ενώ επιδίδεται στην πιο θαυμαστή ανθρώπινη δημιουργία, είναι ταυτόχρονα – για να μιλήσουμε ανθρωπομορφικά – και η πιο «σεμνή». Πρώτα απ’ όλα διαθέτει μια πρωτοφανή στην ιστορία ταπεινότητα. Αφού ποτέ δεν μας βαυκαλίζει με κάποια αλάθητη «επιστημονική αλήθεια». Αντίθετα, υποβαθμίζει τα ίδια τα πορίσματά της, με τη ρητή ή σιωπηρή δήλωση ότι ισχύουν μέχρι να διαψευσθούν. Και το συγκλονιστικό που δεν μας περνάει καν από το μυαλό ως σχήμα: τη διάψευση των πορισμάτων της αναλαμβάνει η ίδια η επιστήμη. Με αποτέλεσμα, πρόοδος της επιστήμης να είναι η αυτοδιάψευσή της μέσω της απόρριψης των παραδεκτών πορισμάτων της με νεότερα. Η ίδια δηλαδή η επιστήμη – μαζί με τον Κ. Popper – μας λέει ότι «επιστήμη είναι ό,τι μπορεί να διαψευσθεί». Μάλιστα, πολύ πριν από τον Κ. Popper, ένας από τους σημαντικότερους διανοητές των τελευταίων αιώνων δίδασκε το έτος 1916 στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης:

«…Θα ήταν πλάνη να πιστεύουμε ότι μια επιστήμη συγκροτείται από αυστηρά αποδεδειγμένα θεωρήματα και μόνο, όπως θα ήταν και άδικο να το απαιτούμε. Μια τέτοια αξίωση εγείρει μόνον ένας αυθεντιομανής άνθρωπος, που αισθάνεται την ανάγκη να αντικαταστήσει το θρησκευτικό του δόγμα με ένα άλλο, έστω επιστημονικό…».

Απ’ όταν λοιπόν άρχισε να «απομαγεύεται» ο κόσμος, επιστημονικό ήθος σημαίνει πρώτα απ’ όλα την επίγνωση του πεπερασμένου της γνώσης. Είναι η στάση που χωρίζει την επιστήμη από τον κομπογιαννιτισμό. Επειδή όμως η αρχή της «διαψευσιμότητας» ανάγεται σε οντολογικό στοιχείο της επιστήμης, η επιστήμη είναι ευάλωτη απέναντι σε όλους τους γνώστες των απόλυτων ή «κρυμμένων» «αληθειών». Το ζούμε σε καθημερινή βάση να απλώνεται στην κοινωνία, με διάφορες μορφές αμφισβήτησης της επιστήμης.

Σε πρώτη φάση, η αμφισβήτηση ήταν ανοργάνωτη και περισσότερο γραφική, ακόμη και στις περιπτώσεις που πολιτικοί αρχηγοί μιλούσαν για ψεκασμούς.

Μόλις όμως ανακοινώθηκε το θαύμα των εμβολίων, η αξιωματική αντιπολίτευση επιδόθηκε σε αλλόφρονες και ανεξέλεγκτες από τη λογική και το ήθος της δημοκρατίας αντιδράσεις. Με κορυφαία, την υιοθέτηση του οργανωμένου ψεύδους ότι δήθεν οι γιατροί δέχονται να διαχειρίζονται ψεύτικα στοιχεία για την πανδημία, ώστε να πλήξει την αξιοπιστία τους. Και για να εμφανίσουν ότι δήθεν υπάρχει κάποια «κρυμμένη αλήθεια» που κρύβουν οι γιατροί στις προτάσεις τους, την οποία όμως, όπως κάθε συνωμοσιολόγος, μόνον αυτοί γνωρίζουν, ζητούν να δημοσιοποιούνται και τα πρακτικά της επιτροπής για να «αποκαλυφθεί» η νέα συνωμοσία των γιατρών! Πράγμα που αποδεικνύει ότι μπορεί να τελειώσαμε με τον σταλινικό ολοκληρωτισμό ως εξουσία, όμως παραμένει στους λάτρεις του ως «ήθος» και ως «πειρασμός». Κάτι σαν το απωθημένο που ψάχνει να επανέλθει. Βεβαίως, η προσπάθειά τους να επαναλάβουν το παραλήρημα του Στάλιν στην κατασκευή μιας νέας «συνωμοσίας των γιατρών», προκειμένου να τους εξουδετερώσουν, μοιάζει περισσότερο με παρωδία. Επειδή, όμως, στα ανθρώπινα είμαστε συχνά αντιμέτωποι με το απρόβλεπτο, οφείλουμε να τους υπενθυμίσουμε: όταν την 1η Μαρτίου 1953 ο Στάλιν έπαθε εγκεφαλική αιμορραγία, δεν ήταν εύκολο να βρεθεί σοβαρός γιατρός να τον εξετάσει, καθώς σχεδόν όλοι ήταν κρατούμενοι! Ας σοβαρευτούν λοιπόν, έστω για την αυτοπροστασία τους…