Εις μνήμην

Σαν σήμερα ήταν, 5 Δεκεμβρίου 2014. Παρασκευή μεσημέρι και μόλις είχα τελειώσει το κείμενό μου για το σαββατιάτικο φύλλο. Εκείνες τις ημέρες θα κατατίθετο για ψηφοφορία στη Βουλή το νομοσχέδιο για το σύμφωνο συμβίωσης μεταξύ ομόφυλων ατόμων, σχετικό ήταν και το θέμα μου και, δεν θυμάμαι με ποια αφορμή, είχα αναφέρει τον Κώστα Ταχτσή. Κάτι δεν μου πήγαινε καλά όμως, κάτι νόμιζα ότι δεν είχα εκφράσει σωστά και, αφού είχα την ευλογία να συνομιλώ με τον Μένη Κουμανταρέα, του τηλεφώνησα για να του διαβάσω το κείμενο. Μου πρότεινε κάποια διόρθωση και συμφωνήσαμε, αν την επόμενη δεν καιγόταν η Αθήνα λόγω της επετείου της δολοφονίας του Γρηγορόπουλου, να βρεθούμε στην ταβέρνα της Μαίρης, στη γειτονιά του, την Κυψέλη. Εσπευσα μάλιστα να αγοράσω κάτι φρουί γλασέ που του είχα τάξει.

Το άλλο πρωί, μόλις ξύπνησα, ως εθισμένος «οθονάνθρωπος», άρχισα το scrolling στο κινητό μου. Μία, δύο, τρεις φορές πέρασε μπροστά από τα μάτια μου η φωτογραφία του Κουμανταρέα. Νόμιζα ότι επρόκειτο για αναφορές στο βιβλίο που είχε κυκλοφορήσει την προηγούμενη εβδομάδα με την αλληλογραφία του με τον Βασίλη Βασιλικό. Τυχαία είδα τη λέξη «δολοφονία». Και στη μικρή οθόνη του τηλεφώνου χώρεσε η είδηση για το τραγικό τέλος του. Ηταν η πρώτη φορά που ένας άνθρωπος με τον οποίον συνομιλούσα πριν από λίγες ώρες είχε πέσει θύμα άγριου εγκλήματος. Για μένα, μια μετωπική με τη βία του αναπάντεχου και το αναπάντεχο της βίας που, μέσα από τη γραφικότητα, την έκανε πιο οδυνηρή εκείνο το κουτί με τα φρουί γλασέ που απόμεινε ανεπίδοτο στο τραπέζι.

Αναρωτιέμαι συχνά πώς θα σχολίαζε ο Κουμανταρέας όλα αυτά που συνέβησαν από τότε έως τώρα. Το Δημοψήφισμα του ’15, τη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ, την έκρηξη του Προσφυγικού, τη δολοφονία του Ζακ, την πυρκαγιά στο Μάτι, την πανδημία, τη δίκη της Χρυσής Αυγής. Πως θα μετουσίωνε τον θυμό του σε παρατήρηση. Οι σπουδαίοι λογοτέχνες όμως μάς αφήνουν τους χαρακτήρες που δημιούργησαν ως παρακαταθήκη της σκέψης τους. Και έτσι όπως οι ήρωες του Κουμανταρέα – που, από το 2014, τους ανιχνεύω κάθε τέτοιες μέρες – υπάρχουν στο σύμπαν της ελληνικής λογοτεχνίας ως μια κοινότητα ομήρων της καθημερινότητας, εγκλωβισμένων στις προσωπικές τους καραντίνες όπου όμως, κάτω από την επιφάνεια της αποχαυνωτικής ρουτίνας και των μικροφιλοδοξιών τους, είναι έτοιμοι να τινάξουν τη μοίρα τους στον αέρα, είναι σαν να βλέπω τη ματιά του συγγραφέα στο οδυνηρό μας σήμερα.  Κι ο Σερέτης – η φανέλα με το νούμερο 9 που μυρίζει φτηνή κολόνια, χλοοτάπητα και ιδρώτα καταγωγίου -, η κυρία Κούλα που ανατριχιάζει για τον τρελάρα τον Μίμη, ο παραδομένος στην εξουσία της γυναίκας του Βλάσης Ταντής, ο μουντός λογιστής Μενέλης είναι σαν να κυκλοφορούν ξέφρενοι τις νύχτες, γυμνοί σε γειτονιές ντυμένων, ελεύθεροι σε συνοικίες περιορισμένων.

ΥΓ. Τα φρουί γλασέ τα έφαγα μονοκοπανιά λίγες μέρες αργότερα, σαν να έπινα ένα καλό κρασί στη μνήμη του.