Τι πραγματικά αξίζει {LF}να θυμόμαστε

Τι ακριβώς θυμόμαστε κάθε χρόνο στην επέτειο της δολοφονίας του Γρηγορόπουλου; Τη δολοφονία ενός αθώου ανήλικου αγοριού στα Εξάρχεια από έναν εντελώς ανεύθυνο και βίαιο αστυνομικό ή την επί τριημέρου πρωτοφανή καταστροφή του κέντρου της Αθήνας ως συνέπεια του υποτίθεμενου θυμού γι’ αυτήν; Κι όμως, η άτυπη αυτή επέτειος, που ωστόσο έχει καθιερωθεί να «εορτάζεται» εδώ και δώδεκα χρόνια – συνήθως με νέους εμπρησμούς κάθε χρόνο – αποτελεί μια στιγμή της ύστερης Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας που αξίζει να μνημονεύεται για άλλους λόγους από αυτούς καθαυτούς. Σήμερα, με τη γνώση των όσων ακολούθησαν την επόμενη δεκαετία, μπορούμε βάσιμα να υποστηρίξουμε ότι η κρίση του Δεκεμβρίου του 2008 ήταν το ηχηρό προανάκρουσμα των μεγάλων πολιτικών, κοινωνικών και ιδεολογικών αδιεξόδων που έρχονταν και έμελλε να αλλάξουν πολλά στην αυτοσυνείδησή μας.

Τι θα αναδείκνυαν λοιπόν τα Δεκεμβριανά του 2008, που μόνο λίγοι τότε φρόντισαν να δουν κατάματα; Πρώτα από όλα, την επικίνδυνη γελοιότητα της ιδεολογικοποίησης μιας ιστορικής γειτονιάς της Αθήνας ως τόπου σκηνοθεσίας της αριστερίστικης αντιεξουσιαστικής βίας, που ενέπλεκε την (τότε απρόθυμη και αναποτελεσματική σε αυτό το πεδίο) Αστυνομία σε ένα καθημερινό πεδίο έντασης με διάφορες ομάδες του μπάχαλου αλλά και του κοινού ποινικού δικαίου, οι οποίες χρησιμοποιούσαν, και χρησιμοποιούν ακόμη, ιδεολογικό περίβλημα για τη δράση τους. Μια ένταση η οποία σαγήνευε πολλά νεαρά παιδιά αλλά και οδηγούσε στη ριζοσπαστικοποίηση ορισμένα εξ αυτών (προφανώς αυτό δεν αφορά τον ίδιο τον Γρηγορόπουλο που ήταν τελικά το άτυχο θύμα αυτής της έντασης). Δεύτερον, την ίδια την αισθητικοποίηση της («καλής») βίας, χαμηλής και μεσαίας έντασης, ως κάτι απολύτως ανεκτό από την υπόλοιπη κοινωνία, η οποία ωστόσο θα διαπίστωνε έντρομη εκείνον τον Δεκέμβριο ότι το καπάκι της συζήτησης περί βίας, εφόσον παραμένει μονίμως κλειστό, μπορεί να οδηγήσει ενίοτε και σε εκρήξεις υψηλής έντασης. Τρίτον, τη σοκαριστική αμεριμνησία τής τότε κυβέρνησης Καραμανλή του νεότερου (αλλά και ολόκληρου του πολιτικού συστήματος), η οποία έναντι των αλλεπάλληλων κρίσεων που αντιμετώπιζε εκείνα τα χρόνια η χώρα (πυρκαγιές στην Ηλεία, υποκλοπές, άλυτο Ασφαλιστικό, υπέρογκο δημοσιονομικό έλλειμμα κ.ά.) είχε επιλέξει μια απλή διαχειριστική προσέγγιση που επιχειρούσε να κουκουλώσει τα προβλήματα, μεταθέτοντάς τα πάντα σε κάποιο αόριστο μέλλον. Το αποκορύφωμα ήταν τα ίδια τα «Δεκεμβριανά» τα οποία αντιμετώπισε με τη γνωστή εγκληματική της απάθεια, αφήνοντας την πόλη έρμαιο στα χέρια των εμπρηστών της για τρία ολόκληρα μερόνυχτα. Παρομοίως σοκαριστική ήταν βεβαίως και η πολιτική νομιμοποίηση που είχε παράσχει τότε στην εξέγερση και η Αριστερά ως αντιπολίτευση, ακολουθώντας στο εξής ριζοσπαστική πορεία και προαναγγέλλοντας έτσι τη στάση της σε τέτοια επικίνδυνα για τη δημοκρατία φαινόμενα τη δεκαετία του ’10.

Τέταρτον και τελευταίο, τη συνολική αδράνεια πολιτικής και κοινωνίας, την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, ως προς την προετοιμασία της χώρας για τη νέα εποχή που ξημέρωνε παγκοσμίως. Θα γινόταν με οδυνηρό τρόπο σαφές ότι κράτη χωρίς στιβαρές ηγεσίες και χωρίς κοινωνίες που αντέχουν σκληρές αλήθειες δεν έχουν μέλλον στον ανεπτυγμένο κόσμο, εξ ου και η Γ’ Ελληνική Δημοκρατία θα γνώριζε από το 2008 και μετά τη μεγαλύτερη δοκιμασία από τη γέννησή της.

Ο Δημήτρης Π. Σωτηρόπουλος είναι καθηγητής Σύγχρονης Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και γραμματέας σύνταξης της «Νέας Εστίας»