Οι ζωές (;) {LF}των άλλων

Πριν από μερικά χρόνια είχε προβληθεί η έξοχη γερμανική ταινία «Das Leben der Anderen», που μας είπε τόσα για τη ζωή στον «υπαρκτό» όσα δεν μας έχουν πει δεκάδες αναλύσεις. Ο τίτλος που είχε επιλεγεί από τους έλληνες εισαγωγείς ήταν «Οι ζωές των άλλων». Είχα τότε διατυπώσει την άποψη πως ίσως πιο σωστό θα ήταν «Η ζωή των άλλων». Οχι μόνο επειδή έτσι είναι και ο γερμανικός τίτλος (Das Leben, όχι Die Leben), εννοώντας εν πολλοίς την ιδιωτική ζωή, την ιδιωτικότητα, αλλά και επειδή είναι πιο σωστό να χρησιμοποιείται σε παρόμοιες περιπτώσεις ο ενικός, αφού οι «άλλοι» μπορεί να είναι πολλοί αλλά η ζωή του καθενός είναι μία. Από την άλλη, αντέτεινε τότε ένας συνομιλητής μου, με το «Η ζωή των άλλων» μοιάζει σαν όλοι οι άλλοι να έχουν μία, κοινή ζωή. Κάτι αντίστοιχο ισχύει και για την πολύ κοινή φράση «έσωσε τη ζωή (τις ζωές;) χιλιάδων ανθρώπων».

Μια άλλη τέτοια περίπτωση, απολύτως επίκαιρη λόγω lockdown, είναι η κατά κόρον χρησιμοποιούμενη αυτόν τον καιρό φράση: «Με τα νέα μέτρα, υποχρεωθήκαμε να μένουμε στα σπίτια μας». Ή μήπως, καλύτερα, «να μένουμε στο σπίτι μας»; Ή, απλώς, «να μένουμε σπίτι»; Να, λοιπόν, ένα ακανθώδες θα τολμούσα να πω ερώτημα για όλους (και για εμάς τους «γλωσσανθρώπους» ειδικότερα), στο οποίο επιφυλάσσομαι να επανέλθω, με περισσότερα παραδείγματα, το επόμενο Σάββατο.

Μιας και πιάσαμε την επικαιρότητα, όμως, ακούω ότι γίνεται χαμός με τη μίνι σειρά του Netflix «Queen’s Gambit». Απ’ ό,τι κατάλαβα, ο τίτλος αναφέρεται σε αυτό που οι σκακιστές αποκαλούν «γκαμπί (εκ του γαλλικού) της βασίλισσας» και που, αν δεν κάνω λάθος, είναι στο σκάκι μια στρατηγική, ένας τρόπος επίθεσης. Τόσο στα αγγλικά όσο και στα γαλλικά, η λέξη είναι ακριβώς η ίδια: gambit. Ως «γλωσσοπερίεργος» ωστόσο, διαπίστωσα ψάχνοντας ότι ρίζα της είναι η ιταλική λέξη gambetto, που σημαίνει κάτι σαν τρικλοποδιά.