Εμπορική υπερδύναμη {LF}η πανασιατική ένωση των 15

Ιστορική εμπορική συμφωνία υπέγραψαν χθες 15 χώρες της Ασίας και του Ειρηνικού με πρωτοβουλία του Πεκίνου. Η συμφωνία ήταν το επιστέγασμα της τετραήμερης συνόδου κορυφής του ASEAN που διεξήχθη διαδικτυακά. Είναι η μεγαλύτερη παγκοσμίως σε ό,τι αφορά το ΑΕΠ (οι 15 χώρες που την υπέγραψαν παράγουν το 30% του παγκόσμιου ΑΕΠ), ενώ θα καλύπτει 2 δισεκατομμύρια καταναλωτές.

Στόχος των «15» είναι να δημιουργήσουν μια γιγαντιαία ζώνη ελευθέρου εμπορίου μεταξύ των 10 χωρών του ASEAN (Ινδονησία, Ταϊλάνδη, Σιγκαπούρη, Μαλαισία, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Βιρμανία, Καμπότζη, Λάος και Μπρουνέι) και επιπλέον της Κίνας, της Ιαπωνίας, της Νότιας Κορέας, της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας.

«Είμαι ευτυχής που έπειτα από οκτώ χρόνια σύνθετων διαπραγματεύσεων μπορούμε να ολοκληρώσουμε επισήμως σήμερα τις διαπραγματεύσεις» δήλωσε ο πρωθυπουργός του Βιετνάμ Νγκουένα Ξουάν Φουκ, της χώρας που ασκεί την περίοδο αυτή την εκ περιτροπής προεδρία του ASEAN. Η συμφωνία καλύπτει τα θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά δεν φτάνει μέχρι την προστασία της εργασίας και του περιβάλλοντος.

Αμερικανικό κενό

Η ιδέα της δημιουργίας μιας ζώνης ελευθέρου εμπορίου που θα καλύπτει δύο ηπείρους (Ασία και Ωκεανία) γεννήθηκε το 2012 ως ασπίδα προστασίας σε κρίσεις που ξεσπούν στη Δύση, όπως η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008-09. Οι διαπραγματεύσεις απώλεσαν τον χαρακτήρα του επείγοντος τα χρόνια της εξωστρεφούς διπλωματίας και εξωτερικής πολιτικής του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα. Εντατικοποιήθηκαν όμως την τελευταία τετραετία και οι υπογραφές η τύχη το έφερε να πέσουν στο τέλος της θητείας του αυτοαποκαλούμενου «ανθρώπου των δασμών», Ντόναλντ Τραμπ.

Διεθνείς αναλυτές εστιάζουν την προσοχή τους σε δύο σημεία. Πρώτον, στο ότι αυτή υπεγράφη σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία για έξι χώρες – μέλη του ASEAΝ που πλήττονται και από την πανδημία της Covid-19 και από βαθιά οικονομική κρίση καθώς οι οικονομίες τους εξαρτώνται πολύ από τον τουρισμό. Δεύτερον, στο ότι με τη συμφωνία η Κίνα αναδεικνύεται σε μείζονα περιφερειακή δύναμη ενισχύοντας όχι μόνο την οικονομική, αλλά και τη γεωπολιτική της ισχύ, το κύρος της και την επιρροή της στο ήμισυ του πλανήτη.

Η… εξωστρεφής Ανατολή

«Το Πεκίνο μοιάζει να καθορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού σε μια ευρύτατη γεωγραφική περιοχή του πλανήτη εκμεταλλευόμενη τα χρόνια της παθητικότητας που χαρακτήρισαν τη διεθνή παρουσία των Ηνωμένων Πολιτειών κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ» μεταδίδει το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Υπό το πρίσμα αυτό η συμφωνία θα πρέπει να ιδωθεί και ως μια παρακαταθήκη που αφήνει ο Τραμπ στον Τζο Μπάιντεν, στο μέτρο που ο εκλεγείς πρόεδρος θα παραλάβει στις 20 Ιανουαρίου μια διεθνή υπερδύναμη σαφώς αποδυναμωμένη όχι μόνο ως προς την επιρροή της σε τρίτες χώρες, αλλά και έναντι των παραδοσιακών δυτικών συμμάχων της. Διότι τη συμφωνία της Κυριακής δεν την υπέγραψαν μόνο «εξωτικές» χώρες όπως η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία, το Βιετνάμ ή ακόμα και η Νότια Κορέα, αλλά και οι αγγλοσαξονικές Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία και επίσης η απολύτως «δυτική» μεταπολεμικά οικονομική και τεχνολογική υπερδύναμη Ιαπωνία.

Οι ειδικοί επισημαίνουν, τέλος, τον κίνδυνο να διαμορφωθούν δύο σφαίρες οικονομικής και εμπορικής επιρροής που θα παρουσιάζουν το εξής παράδοξο: η ανατολική να χαρακτηρίζεται από την ελεύθερη διακίνηση αγαθών και υπηρεσιών και από την ελευθερία των αγορών εν γένει, την ώρα που η δυτική θα ασφυκτιά κάτω από δασμούς, απαγορεύσεις και νόμους για την προστασία, δήθεν, των φορολογουμένων.