Τρία σενάρια για μία παραίτηση

Αποτέλεσε τον συνδετικό κρίκο στη λεγόμενη «διπλωματία των γαμπρών», καθώς βρισκόταν σε στενή επαφή με τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, για να επικοινωνεί ο αμερικανός πρόεδρος με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Διετέλεσε επίσης επί πολλούς μήνες «τσάρος» της τουρκικής οικονομίας, τοποθετημένος στη θέση αυτή απευθείας από τον πεθερό του και σουλτάνο της Τουρκίας, από όπου όμως αποχώρησε με μάλλον ντροπιαστικό τρόπο – όχι με επίσημη ανακοίνωση αλλά επικαλούμενος στον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram «λόγους υγείας». Ομως ο 42χρονος Μπεράτ Αλμπαϊράκ, που κάποτε θεωρούνταν ο επικρατέστερος διάδοχος του Ερντογάν στην Τουρκία, μπορεί να έκανε ένα βήμα πιο πίσω στην πολιτική σκηνή της χώρας, αλλά μάλλον θα συνεχίσει να απασχολεί για καιρό ακόμη την πολιτική σκηνή.

Οι πιθανοί λόγοι της παραίτησης-αποχώρησής του είναι πολλοί. Μεγάλο μέρος του πολιτικού κόσμου της Τουρκίας, περιλαμβανομένων και δεκάδων βουλευτών του Ερντογάν, φέρονταν τελείως απογοητευμένοι με την οικονομική του πολιτική που οδήγησε τη λίρα στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών έναντι του δολαρίου, στο 8,5, τον πληθωρισμό στα ύψη, κοντά στο 12%, την ανεργία σε άνοδο και το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών στην οικονομία των 750 δισ. δολ. στην κόψη του ξυραφιού. Δημοσιεύματα στην Τουρκία μάλιστα ήθελαν περίπου 30 βουλευτές του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ να απειλούν με μεταπήδηση σε άλλο κόμμα εάν δεν άλλαζε ρότα ο Αλμπαϊράκ.

Αλλο όμως ισχυρό σενάριο για την αποχώρησή του είναι ότι ο νέος κεντρικός τραπεζίτης – και πρώην υπουργός Οικονομικών – Νατσί Αγκμπάλ, με το που ανέλαβε καθήκοντα ενημέρωσε τον Ερντογάν ότι υπό την εποπτεία του Αλμπαϊράκ έχουν δαπανηθεί μόνο φέτος 100 δισ. δολ. σε συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας για να στηριχθεί η λίρα, χωρίς κανένα αποτέλεσμα.

Οταν ο Αλμπαϊράκ εκλήθη ο ίδιος λίγο μετά από τον Ερντογάν για εξηγήσεις, φέρεται ότι ήρθε στα χέρια με τον Αγκμπάλ στα σκαλιά του προεδρικού μεγάρου, σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα «Τζουμχουριέτ». Πρόκειται για πρωτοφανείς καταστάσεις στη γειτονική χώρα, οι οποίες δείχνουν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κυβέρνηση του σουλτάνου.

Υπάρχει όμως και ένας τρίτος μεγάλος λόγος που φαίνεται να οδήγησε τον Αλμπαϊράκ προς την έξοδο. Η αλλαγή σκηνικού στις ΗΠΑ μετά τη νίκη του Τζο Μπάιντεν και την ήττα του φίλου και συμμάχου του Ερντογάν, Ντόναλντ Τραμπ.

Με τη νίκη Μπάιντεν επανέρχεται το σενάριο να πάψει να υπάρχει «προστασία» των ΗΠΑ στον Ερντογάν για βασικά πολιτικά ζητήματα, όπως το αμερικανικό εμπάργκο έναντι της εξαγοράς των ρωσικών S-400 από την Αγκυρα ή την περίπτωση της παραβίασης των κυρώσεων για το Ιράν από την τουρκική κρατική τράπεζα Halkbank.

Και ο Αλμπαϊράκ είναι από τους άμεσα εμπλεκομένους στην περίπτωση της Halkbank. Για τον λόγο αυτόν, διεθνή δημοσιεύματα ήθελαν τον Αλμπαϊράκ να αποχωρεί από τη θέση του υπουργού Οικονομικών μετά τη νίκη Μπάιντεν στο πλαίσιο προσπάθειας να βγει ο γαμπρός του Ερντογάν από την αμερικανική λίστα όσων εμπλέκονται με το σκάνδαλο αυτό. Το θέμα της Halkbank αναμένεται να ξανανοίξει με την κυβέρνηση των Δημοκρατικών.

Οι αμερικανικές Αρχές απήγγειλαν κατηγορίες κατά της τουρκικής τράπεζας Halkbank επειδή θεώρησαν ότι συμμετείχε σε κύκλωμα που βοηθούσε το Ιράν να αποφεύγει κυρώσεις των ΗΠΑ. Σύμφωνα με τον αμερικανό εισαγγελέα Τζέφρι Μπέρμαν, η εμπλοκή της Halkbank στην υπόθεση του σπασίματος του εμπάργκο στο Ιράν «είχε τη στήριξη και την προστασία υψηλόβαθμων αξιωματούχων της κυβέρνησης της Τουρκίας, ορισμένοι από τους οποίους έλαβαν μίζες αξίας εκατ. δολαρίων».

Η όλη υπόθεση χρονολογείται από το 2016 όταν οι Αρχές των ΗΠΑ κινήθηκαν νομικά κατά του τουρκοϊρανού εμπόρου χρυσού Ρέζα Ζαράμπ, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι ήταν πρόσωπο-κλειδί στην προσπάθεια αποφυγής των κυρώσεων. Ο Ζαράμπ στη συνέχεια δήλωσε ένοχος και κατέθεσε ότι το Ιράν με τη βοήθεια της κυβέρνησης της Τουρκίας, του προέδρου της χώρας αυτής και της Halkbank χρησιμοποίησε σειρά από εταιρείες-βιτρίνες για να γίνουν αγοραπωλησίες πετρελαίου, χρυσού και άλλων προϊόντων κατά παράβαση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης.

Ο Ζαράμπ κατέθεσε ότι την όλη επιχείρηση γνώριζαν ο Ερντογάν και ο Αλμπαϊράκ, που είχαν δώσει και την έγκρισή τους σύμφωνα με τους «Νιου Γιορκ Τάιμς». Η ίδια η τράπεζα υποστηρίζει ότι δεν έχει παραβεί τις κυρώσεις κατά του Ιράν.

Ο Αλμπαϊράκ παντρεύτηκε την κόρη του Ερντογάν, Εσρα, τον Ιούλιο του 2004 και έχουν μαζί τρία παιδιά. Εγινε μέλος του Κοινοβουλίου της Τουρκίας με το AKP μετά τις εκλογές της 7ης Ιουνίου 2015 και επανεξελέγη στη συνέχεια στις πρόωρες εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 2015. Στις 24 Νοεμβρίου 2015 διορίστηκε υπουργός Ενέργειας.

Είχε κατηγορηθεί πριν από περίπου δύο χρόνια ότι από τη θέση του τότε ως υπουργός Ενέργειας είχε προσπαθήσει να μεταφέρει στην Τουρκία από λογαριασμό του αρκετά εκατομμύρια ευρώ χωρίς να πληρώσει τον νόμιμο φόρο 20%. Τότε είχε κατηγορηθεί ότι επιχείρησε να κάνει τέτοια συναλλαγή μεταφέροντας πρώτα τα χρήματα στη Μάλτα και στη συνέχεια στην Ελβετία. Επίσης δημοσιεύματα του 2017 στη Γερμανία είχαν αναφέρει ότι σε υπόθεση που έγινε γνωστή ως Malta Files, φερόταν ότι εμπλέκεται και το όνομα του Αλμπαϊράκ.

Το 2016 η ιστοσελίδα WikiLeaks με έγγραφα που είχε αποκαλύψει κατηγορούσε τον Αλμπαϊράκ ότι εμπλεκόταν ακόμη και σε λαθρεμπόριο πετρελαίου με τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους. Οι αποκαλύψεις αφορούσαν δεκάδες χιλιάδες μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου από τον προσωπικό λογαριασμό τού τότε υπουργού Ενέργειας της Τουρκίας τα οποία αφορούσαν την περίοδο από τον Απρίλιο του 2000 μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου 2016.