Το «mea culpa» του περιοδικού «Atlantic»

Και όμως, η δημοσιογραφία που τηρεί τις αρχές δεοντολογίας δεν έχει ακόμη αφανιστεί. Το πρόσφατο επεισόδιο στο αμερικανικό περιοδικό The Atlantic με τον εκδότη να αποσύρει ένα εκτενές δημοσίευμα την περασμένη Κυριακή σχετικά με τον κόσμο των εξειδικευμένων αθλημάτων, αναγνωρίζοντας στο σημείωμά του ότι «δεν μπορεί να βεβαιώσει την αλήθεια αυτού του άρθρου», αποτελεί παράδειγμα αντιμετώπισης του λάθους που θα έπληττε την εγκυρότητα του περιοδικού.

Το σφάλμα βρίσκεται σε μία ιστορία 6.500 λέξεων της δημοσιογράφου Ρουθ Σαλίτ Μπάρετ. Μία αμφιλεγόμενη συνεργάτρια, η οποία στο παρελθόν είχε κατηγορηθεί για λογοκλοπή όταν εργαζόταν στο New Republic και για τον λόγο αυτό απομακρύνθηκε τότε από το περιοδικό τη δεκαετία του ’90.

Φαίνεται όμως ότι η ίδια η δημοσιογράφος πείραξε τα στοιχεία στο άρθρο της για τα εξειδικευμένα αθλήματα πόλο και ξιφασκίας τα οποία αποτελούν πεδίο δράσης των γόνων ελίτ οικογενειών της Αμερικής. Επειτα από ένα «προειδοπoιητικό καμπανάκι» της Washington Post, το Atlantic έκανε έρευνα για επαλήθευση των στοιχείων που αναφέρονταν στο άρθρο. Διαπίστωσαν ότι υπήρχαν ανύπαρκτα πρόσωπα που μιλούσαν στη δημοσιογράφο, αλλά και υπερμεγεθυσμένα ως προς τη σημασία τους περιστατικά.

Επόμενο βήμα της διεύθυνσης ήταν η παραδοχή του λάθους. «Mea culpa» έγραψε ο διευθυντής σύνταξης στο σημείωμά του, το οποίο και ανέβασε στην ιστοσελίδα του περιοδικού εξηγώντας με λεπτομέρειες ότι εξαπατήθηκαν από την Μπάρετ στην ανάθεση αυτού του θέματος. «Αποφασίσαμε να της αναθέσουμε αυτό το ανεξάρτητο θέμα εν μέρει επειδή περισσότερες από δύο δεκαετίες μεσολάβησαν από τη δημοσιογραφική της πρακτική στο New Republic και επειδή τα τελευταία χρόνια η δουλειά της εμφανίστηκε σε αξιόπιστα περιοδικά» ανέφερε το σημείωμα. «Λάβαμε υπόψη το επιχείρημα ότι η Μπάρετ άξιζε δεύτερη ευκαιρία. Ωστόσο ήταν λάθος να κάνουμε αυτήν τη συνεργασία. Αντικατοπτρίζει την κακή κρίση από την πλευρά μας και λυπούμαστε για την απόφασή μας».

Το άρθρο, με τίτλο «The Mad, Mad World of Niche Sports Among Ivy League-Obsessed Parents», αναφερόταν στις πλούσιες οικογένειες και τις προσπάθειές τους τα παιδιά τους να επιτύχουν με κάθε τρόπο σε ελίτ αθλήματα όπως η ξιφασκία και το καλλιτεχνικό πατινάζ. Το άρθρο, το οποίο δημοσιεύτηκε αρχικά στην έντυπη μορφή του περιοδικού την Παρασκευή, κατέβηκε από τον ιστότοπο του Atlantic.  Ομως ο διευθυντής του κράτησε το PDF του άρθρου. Κατά την άποψή του το άρθρο δεν θα ήταν σωστό να εξαφανιστεί από το Διαδίκτυο ώστε να καλυφθεί το ατόπημα. Αλλά για λόγους «διαφάνειας» το PDF αρχείο παραμένει στη διάθεση εκείνων που θα ήθελαν να το διαβάσουν παρά τις ανακρίβειες που περιέχει.

Μία από τις οποίες αφορά τη γυναίκα γύρω από την οποία περιστράφηκε η θεματική του άρθρου. Στο κείμενο αναφέρεται ότι η συγκεκριμένη γυναίκα, ονομαζόμενη Σλόαν, έχει έναν γιο και τρεις κόρες, συμπεριλαμβανομένης μιας που φέρεται ότι τραυματίστηκε κατά την προπόνηση ξιφασκίας το 2019. Μάλιστα η Μπάρετ χαρακτηρίζει τον τραυματισμό ως «σφαγή». Στην πραγματικότητα, ο τραυματισμός περιγράφηκε αργότερα ως «όχι σοβαρός» και η Σλόαν δεν είχε γιο. Στο σημείωμά του ο διευθυντής του Atlantic ανέφερε επίσης ότι η περιγραφή της Μπάρετ για τους πλούσιους γονείς του Κονέκτικατ, οι οποίοι εγκατέστησαν παγοδρόμια «Ολυμπιακών διαστάσεων» στην αυλή τους, ήταν επίσης ανακριβής.

ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Στην εποχή που δίνεται σημασία στην ταχύτητα με την οποία μεταδίδεται μία είδηση, η εξακρίβωσή της μετρά λιγότερο στα ποσοτικά στοιχεία των μετρήσεων. Ομως το Atlantic επιλέγοντας την παραδοσιακή μέθοδο της επαλήθευσης των στοιχείων (άγνωστες αυτές οι χρονοβόρες διαδικασίες στα καθ’ ημάς media) αντιμετώπισε τα ευρήματα επιλέγοντας να διαχειριστεί το λάθος.

Οπως στην παλιά σχολή της έντυπης δημοσιογραφίας, που αν το ανθρώπινο λάθος αλλοίωνε ένα δημοσίευμα, στο φύλλο της επόμενης ημέρας ακολουθούσε το ανάλογο σημείωμα από τη διεύθυνση με τη διόρθωση προς ενημέρωση των αναγνωστών. Συνήθως το σφάλμα δεν ήταν mea culpa, αλλά προερχόμενο από τον «δαίμονα του τυπογραφείου».

«Αποφασίσαμε να ανακαλέσουμε αυτό το άρθρο. Δεν μπορούμε να βεβαιώσουμε την αξιοπιστία του συγγραφέα, και ως εκ τούτου δεν μπορούμε να βεβαιώσουμε την αλήθεια του άρθρου» αναφέρει ο διευθυντής του Atlantic στο σημείωμά του. Και συνεχίζει γράφοντας: «κάνουμε διάκριση μεταξύ ανάκλησης και αφαίρεσης. Πιστεύουμε ότι η διαγραφή του άρθρου από το Διαδίκτυο δεν θα πληροί τα πρότυπα διαφάνειας και πιστεύουμε ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί η πρόσβαση στο άρθρο για το ιστορικό αρχείο. Αποφασίσαμε να καταργήσουμε την ηλεκτρονική έκδοση, αλλά να διαθέσουμε ένα PDF του άρθρου όπως εμφανίζεται στο τεύχος Νοεμβρίου 2020.

Μοιραζόμαστε με τους αναγνώστες μας τι έχουμε μάθει, ώστε να καταλάβετε πώς καταλήξαμε σε αυτήν την απόφαση. Εχουμε αποδείξει ότι η Μπάρετ εξαπάτησε το Atlantic και τους αναγνώστες του για ένα τμήμα του θέματος που αφορά ένα άτομο που αναφέρεται ως Σλόαν».

Η εφημερίδα Washington Post ανέδειξε το ασυνήθιστο στις μέρες μας περιστατικό στη δική της διαδικτυακή πλατφόρμα, αφού προηγουμένως είχε ειδοποιήσει το Atlantic ότι κάποια στοιχεία του άρθρου δεν ήταν επακριβή. Εδωσε μάλιστα και συνέχεια στο ζήτημα αναζητώντας τη δημοσιογράφο για να δώσει τη δική της εκδοχή. Ωστόσο η Μπάρετ δεν απάντησε στο αίτημα σχολιασμού που της απηύθυνε η Washington Post.

Η Μπάρετ θεωρήθηκε ανερχόμενο αστέρι στο New Republic μόλις στα 24 της χρόνια. Η καριέρα της άνοιγε μετά από ένα άρθρο της το 1995 σχετικά με τη φυλετική ποικιλομορφία εντός της Washington Post. Ομως διαπιστώθηκε ότι το άρθρο της είχε πολλά πραγματολογικά λάθη. Και όταν της ζητήθηκε να δώσει εξηγήσεις, απέδωσε το σφάλμα σε τεχνικά προβλήματα του υπολογιστή της. Υστερα από αυτό η Μπάρετ άλλαξε καριέρα γράφοντας για χρόνια ως ανεξάρτητη συντάκτρια (freelancer).