Επιδημιολογικά μέτρα και σταθμά

Είναι φανερό πως βρισκόμαστε στην ανοδική φάση του δεύτερου κύματος της πανδημίας COVID-19. Είναι επίσης φανερό πως το δεύτερο αυτό κύμα έχει ξεπεράσει σε διαστάσεις το πρώτο και πως είναι πολύ πιθανόν να συνεχίσει να διογκώνεται, τουλάχιστον για τις επόμενες 10-15 μέρες. Μέχρι, δηλαδή, να φανεί εάν τα προ ολίγων ημερών μέτρα της απαγόρευσης της μεταμεσονύχτιας κυκλοφορίας και η γενικευμένη χρήση της μάσκας στις επιβαρυμένες περιοχές, καθώς και τα επιπλέον μέτρα που εξαγγέλθηκαν τις τελευταίες δύο μέρες, θα έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται κυρίως στην παρακολούθηση της καθημερινής καταγραφής των διασωληνωμένων ασθενών και των θανάτων και λιγότερο στα ημερήσια διαγνωσμένα κρούσματα, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τον αριθμό των διενεργούμενων εξετάσεων και τη σύνθεση των εξεταζομένων. Τον Μάρτιο πραγματοποιούνταν περίπου 800 διαγνωστικές εξετάσεις κατά μέσο όρο την ημέρα και τώρα ξεπέρασαν τις 24.000. Μεγαλύτερη αξία έχει το ποσοστό θετικών αποτελεσμάτων στο σύνολο των διενεργούμενων εξετάσεων και το οποίο είναι λίγο πάνω από 4% (από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη), όταν τον Ιούνιο ήταν περίπου 0,1%. Πιο αξιόπιστοι δείκτες είναι οι διασωληνωμένοι ασθενείς και οι θάνατοι, παρά το ότι αντανακλούν την εικόνα της επιδημίας πριν από 10-15 μέρες και παρά τη συνεχή βελτίωση της θεραπευτικής αγωγής και τη συνακόλουθη μείωση του σχετικού δείκτη θνητότητας (θάνατοι ανά κρούσματα). Ακόμα, όμως, πιο αξιόπιστοι δείκτες είναι οι ρυθμοί με τους οποίους μεταβάλλονται τα δεδομένα αυτά.

Ο ρυθμός εμφάνισης των θανάτων αυξάνεται συνεχώς από τα μέσα Σεπτεμβρίου μέχρι σήμερα. Τότε είχαμε 50 νέους θανάτους κάθε έντεκα μέρες, στη συνέχεια κάθε εννέα μέρες, μετά κάθε έξι μέρες, πρόσφατα κάθε τέσσερεις μέρες. Από την άλλη, οι διασωληνωμένοι ασθενείς αυξάνουν με μικρότερο ρυθμό, κυρίως επειδή τα περισσότερα άτομα που πεθαίνουν ήταν διασωληνωμένα.

Η ύπαρξη, όμως, τουλάχιστον 25.000 ενεργών κρουσμάτων σήμερα στη χώρα μας (τα οποία, με το R0 κοντά στο 1,4, θα μεταδώσουν τη μόλυνση σε περισσότερα από 35.000 υγιή άτομα) και λαμβάνοντας υπόψη ότι τους επόμενους μήνες οι καιρικές συνθήκες θα ευνοούν την ταχύτερη εξάπλωση της επιδημίας, είναι αρκετά αμφίβολο εάν τα υφιστάμενα μέτρα θα αποδειχτούν αρκούντως αποτελεσματικά για την κάμψη του επιδημικού κύματος εντός του επόμενου μήνα.

Αναμφίβολα, το πλέον αποτελεσματικό μέτρο είναι το γενικευμένο lockdown. Χάρη στο μέτρο αυτό ελέγξαμε το πρώτο κύμα. Η οικονομία, όμως, δύσκολα θα το αντέξει ξανά. Εξάλλου, εάν καταρρεύσει η οικονομία, θα καταρρεύσει και η υγεία. Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης είχαμε κάθε μήνα 230 επιπλέον θανάτους εξαιτίας της μείωσης του εισοδήματος. Από την άλλη, όμως, η γενικευμένη χρήση της μάσκας και η απαγόρευση της μεταμεσονύχτιας κυκλοφορίας θα έπρεπε να εφαρμοστούν πιο έγκαιρα. Εστω και τώρα, παρά τη συμβολή και των υπόλοιπων μέτρων, μόνο εάν εφαρμοστούν τα δύο αυτά μέτρα σε όλη τη χώρα αυστηρά και χωρίς εξαιρέσεις, ώστε να μην εξαπλωθεί η επιδημία στις λιγότερο επιβαρυμένες περιοχές, θα μειώσουμε τον κίνδυνο για νέο γενικευμένο lockdown. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να προλαβαίνουμε τις πιθανές εξελίξεις και όχι να αντιδρούμε σε αυτές εκ των υστέρων.

Ο Γιάννης Τούντας είναι καθηγητής Κοινωνικής και Προληπτικής Ιατρικής, ΕΚΠΑ