Ενας πρόεδρος στη δίνη των κρίσεων

Ηταν 15 Μαΐου του 2017, ο Εμανουέλ Μακρόν είχε μόλις γίνει ο νεότερος πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας. «Οι Γάλλοι επέλεξαν την ελπίδα και το πνεύμα της κατάκτησης», διακήρυττε. Ολόκληρη η προεκλογική του εκστρατεία είχε βασιστεί στο σύνθημα της ανανέωσης, της ρήξης με τον αρχαίο κόσμο, της οικοδόμησης μιας νέας, απελευθερωτικής σελίδας, απέναντι σε ένα Εθνικό Μέτωπο κατηγορούμενο πως «παίζει με τους φόβους, τα μίση, τα συναισθήματα». Τριάμισι χρόνια μετά, το τραγικό πρόσωπο της Ιστορίας έχει κατακλύσει την προεδρική του θητεία. Τον τόνο δίνει μια πρωτοφανής αλληλουχία κρίσεων: κρίση κοινωνική, μέσω του κινήματος των Κίτρινων Γιλέκων, κρίση υγειονομική, με την πανδημία του Covid-19, κρίση τρομοκρατική, μετά τον αποκεφαλισμό, την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, του Σαμουέλ Πατί, ενός καθηγητή που είχε δείξει στους μαθητές του γελοιογραφίες του προφήτη Μωάμεθ. Και το πάλαι ποτέ Εθνικό Μέτωπο, νυν Εθνική Συσπείρωση, επανέρχεται δαιμόνια στην επικαιρότητα, με τη Μαρίν Λεπέν να πλασάρεται ως πολέμαρχος κατά της ισλαμιστικής τρομοκρατίας.

Ο Εμανουέλ Μακρόν δεν είναι βέβαια – θυμίζει στη «Monde» η Φρανσουάζ Φρεσόζ – ο πρώτος πρόεδρος της Γαλλίας που καλείται να διαχειριστεί τραγικά γεγονότα: η θητεία του Φρανσουά Ολάντ είχε σημαδευτεί από τις σφαγές στο «Charlie Hebdo» και το Bataclan το 2015. Οι επιθέσεις είχαν βαρύνει σαν μολύβι στο τελευταίο κομμάτι της θητείας του και είχαν συμβάλει στη διάλυση της Αριστεράς: ήταν μεγάλο το σοκ της που ένας πρόεδρος βγαλμένος μέσα από τις τάξεις της είχε μπορέσει να προτείνει την αφαίρεση της γαλλικής ιθαγένειας από όσους καταδικάζονταν για τρομοκρατία και διέθεταν διπλή υπηκοότητα. Αλλά η παρηγοριά, η αισιοδοξία που προσφέρει η εθνική ενότητα δεν ήταν το 2015 ένα ζητούμενο τόσο άπιαστο όσο μοιάζει τώρα. Η Λεπέν έσπευσε την περασμένη Δευτέρα να αποθέσει λίγα λουλούδια μπροστά στο γυμνάσιο Μπουά ντ’ Ολν του Κονφλάν Σεντ Ονορίν, όπου δίδασκε ο Σαμουέλ Πατί, απέφυγε ωστόσο τη διαδήλωση που είχε πραγματοποιηθεί μία μέρα νωρίτερα στην Πλατεία Δημοκρατίας του Παρισιού, με το περιβάλλον της να διαβεβαιώνει πως «βαρεθήκαμε λίγο την πολιτική των αναμμένων κεριών» και πως «αν η κυβέρνηση μας είχε ακούσει, ο Σαμουέλ Πατί ίσως να ήταν ακόμα στη ζωή».

Η ηγέτις της γαλλικής Ακροδεξιάς έσπευσε να παρουσιάσει, παράλληλα, τη λίστα των μέτρων που κρίνει απαραίτητα ώστε να «επανοπλιστεί το κράτος ηθικά και υλικά». «Αφού η τρομοκρατία είναι μια κήρυξη πολέμου, απαιτεί μια νομοθεσία πολέμου», διακήρυξε πριν αξιώσει κάποια αστυνομικά και νομικά μέτρα που στην πραγματικότητα ήδη υφίστανται, και άλλα που δύσκολα μπορεί να συμβαδίσουν με το κράτος δικαίου – όπως η στέρηση της γαλλικής υπηκοότητας από όλους τους τρομοκράτες, η άμεση απέλαση όλων όσοι συμπεριλαμβάνονται στον περιβόητο fichier S ως εν δυνάμει απειλές για την ασφάλεια του κράτους και το κλασικό ακροδεξιό μάντρα, «ένα άμεσο μορατόριουμ στη μετανάστευση και στις πολιτογραφήσεις». Οσο για τη Δεξιά, αυτή ακολουθεί από κοντά, βομβαρδίζοντας την κυβέρνηση Μακρόν με κατηγορίες για αφέλεια έναντι της ισλαμιστικής τρομοκρατίας.