Ο αέρας που σκοτώνει

Οι ανακοινώσεις κρουσμάτων και θυμάτων από Covid-19 έχουν γίνει δυστυχώς τμήμα της καθημερινότητάς μας. Ωστόσο, δεν κάνουμε ανακοινώσεις για πλήθος άλλα και θύματα ασθενειών που αποδεικνύουν το βαρύ τίμημα των ανισοτήτων που διαπερνούν τον σύγχρονο κόσμο. Ανισότητες που αφορούν ακόμη και την ποιότητα του αέρα που ανασαίνουμε. Η ανακοίνωση της έκθεσης State of Global Air για το 2019 ήρθε να υπογραμμίσει αυτή την πραγματικότητα. Η ρύπανση του αέρα -που ορίζεται ως ο συνδυασμός ανάμεσα στα αιωρούμενα σωματίδια, τη ρύπανση του αέρα εντός των σπιτιών και το όζον – είναι πλέον ο 4ος βασικός κίνδυνος θανάτου παγκοσμίως, μετά την υψηλή συστολική αρτηριακή πίεση, το κάπνισμα και τους διατροφικούς κινδύνους, ενώ 6,67 εκατομμύρια θάνατοι αποδίδονται σε αυτή. Παρότι η ποιότητα του αέρα έχει βελτιωθεί στις χώρες υψηλού εισοδήματος, στις χώρες μεσαίου και φτωχού εισοδήματος διατηρούνται σοβαρά προβλήματα. Η ρύπανση του αέρα ευθύνεται για το 20% των θανάτων νεογνών παγκοσμίως, με βασικότερη αιτία τη ρύπανση του αέρα εντός σπιτιών και τον μεγαλύτερο αριθμό στην Υποσαχάρια Αφρική. Ο βασικός μηχανισμός για την κακή ποιότητα αέρα εντός των σπιτιών, δηλαδή η καύση στερεών καυσίμων για το μαγείρεμα, πρακτική στην οποία καταφεύγει σχεδόν το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού και μάλιστα το φτωχότερο, ευθύνεται συνολικά για έως 2,3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως, ενώ η ποιότητα του αέρα εντός των σπιτιών ευθύνεται για το 4,1% των θανάτων παγκοσμίως.

Η εικόνα μιας ευημερούσας και «πράσινης» υφηλίου αφορά σε μεγάλο βαθμό τις χώρες υψηλού εισοδήματος. Για ένα πολύ μεγάλο μέρος της ανθρωπότητας η ανισότητα δεν εκφράζεται μόνο σε δείκτες όπως το κατά κεφαλήν εισόδημα αλλά και στην ίδια την ποιότητα του αέρα που αναπνέουν οι άνθρωποι σε οικονομίες που ο παγκόσμιος καταμερισμός εργασίας – ο ίδιος που ενισχύει και αναπαράγει τις μεγάλες ανισότητες παγκοσμίως- δεν επιτρέπει την πολυτέλεια «φιλικών προς το περιβάλλον» συνθηκών, ακόμη και σε αυτούς που παράγουν μεγάλο μέρος των προϊόντων που καταναλώνει ο αναπτυγμένος κόσμος.