Σε ουδέτερη ζώνη

Πάλι από την αρχή, λοιπόν; Οσο και αν η κατάσταση δείχνει έτσι, με τη νέα πρόκληση Ερντογάν και το πρωτοφανές «άδειασμα» όσων θεωρούσαν ότι τον είχαν εν μέρει συνετίσει, πρόκειται για συνέχεια. Η Αγκυρα δεν άλλαξε σχεδιασμούς, ούτε και ο τούρκος πρόεδρος. Καταφεύγει σε κινήσεις, ωστόσο, που αιφνιδιάζουν ακόμη και τους συμμάχους του. Η Ανγκελα Μέρκελ βρίσκεται στην κορυφή αυτής της λίστας, πρωτίστως επειδή εκτιμούσε ότι έπειτα από μια τρίμηνη προσπάθεια είχε καταφέρει επιτέλους να φέρει την Ελλάδα και την Τουρκία στο ίδιο τραπέζι. Στο τέλος της χρονιάς θα ήταν ίσως το πιο πολυδιαφημισμένο επίτευγμα της ευρωπαϊκής προεδρίας της, αλλά πλέον τα επιχειρήματα εξαντλούνται.

Με το χαρτί αυτής της προεδρίας στις αποσκευές, η καγκελάριος ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη. Στην Πόλη σχεδόν της έστρωσαν κόκκινο χαλί κι ένας ασημένιος καθρέφτης από την οθωμανική περίοδο μπήκε στις βαλίτσες της επιστροφής. Το τελευταίο δίμηνο, εξάλλου, η Μέρκελ έχει κάνει τέσσερις πριβέ τηλεσυσκέψεις με τον Ερντογάν, ακούγοντας παράπονα και αναζητώντας έναν ρόλο ισορροπιστή. Οταν οι άλλοι, με πρώτο και καλύτερο τον Εμανουέλ Μακρόν, έβαζαν την Τουρκία στο στόχαστρο, εκείνη δεν βιαζόταν να κατακρίνει. Σε έναν βαθμό εμφανιζόταν να κατανοεί τη φασαρία του Ερντογάν. Είχε εξελιχθεί, αν όχι στην πιο πιστή σύμμαχο, τουλάχιστον σε ένα πρόσωπο εμπιστοσύνης – που μπορούσε να υποδείξει κινήσεις και να επηρεάσει καταστάσεις. Τι στράβωσε, λοιπόν, και ο Ερντογάν την εξέθεσε στα μάτια της Αθήνας κι ακόμη περισσότερο σε ΝΑΤΟ και ΕΕ;

Στην πραγματικότητα, ο Ερντογάν έστειλε μήνυμα ότι υπολογίζει αλλά δεν εξαρτάται από το Βερολίνο. Το ισοζύγιο σε μια σειρά από δείκτες (από την πολυπληθή τουρκική κοινότητα στη Γερμανία ως τις εμπορικές συναλλαγές) θεωρεί ότι είναι υπέρ του. Τα άλλα είναι πολιτική – και μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να τον αντιμετωπίζει και η καγκελαρία. Το μήνυμα, άλλωστε, είχε ήδη διαβιβαστεί μέσω του γερμανού υπουργού Εξωτερικών Χάικο Μάας, ο οποίος τη μία φορά έφυγε άπρακτος από την Αγκυρα και την άλλη δεν χρειάστηκε καν να κάνει το ταξίδι. Στο Βερολίνο θα έπρεπε να είχαν δει εγκαίρως τα σημάδια. Με έξι «αόρατα» υποβρύχια, εξάλλου, να περιμένουν σειρά παράδοσης από τη Γερμανία στην Τουρκία, η αλληλεξάρτηση γίνεται ακόμη πιο ισχυρή – και ο «υποβρύχιος πόλεμος» στο Αιγαίο θα μπορεί να ελέγχεται και τεχνολογικά από το Βερολίνο. Εστω και μέσα από πολιτικές και διπλωματικές τριβές, οι δουλειές θα προχωρήσουν.

Η δυσφορία θα κρατήσει μέχρι την επόμενη συνάντηση και την επόμενη διμερή συμφωνία. Με βάση τα στοιχεία της προηγούμενης διετίας – που προφανώς έχουν αλλάξει από τον κορωνοϊό, αλλά θα επανέλθουν -, η Γερμανία είναι με απόσταση ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας. Το 10% των τουρκικών εξαγωγών, ύψους άνω των 14 δισ. ευρώ, έχει αποδέκτη τη Γερμανία. Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές της Γερμανίας προς την Τουρκία, προϊόντα όπως μηχανές, ηλεκτρονικά και χημικά προϊόντα που παράγονται από εξειδικευμένες γερμανικές επιχειρήσεις δεν αντικαθίστανται εύκολα από άλλη χώρα. Στους αριθμούς μπορεί να προσθέσει κανείς και περισσότερες από 3.000 θυγατρικές γερμανικών επιχειρήσεων στην Τουρκία, με τους αντίστοιχους CEO να κάνουν το δικό τους λόμπινγκ. Την ώρα, για παράδειγμα, που ακόμη και η «Πίτσος» ετοιμάζεται να μετακομίσει στην Τουρκία, η ελληνική πίεση για τον ανακόλουθο και αλλοπρόσαλλο Ερντογάν θα βρει τις αντιστάσεις και την ανοχή που χρειάζεται το Ακ Σαράι.

Επιπλέον, υπάρχει πάντα και το Προσφυγικό. Η υστεροφημία της Μέρκελ στη γερμανική κοινωνία θα πληγεί περισσότερο από ένα «κύμα» οικονομικών μεταναστών και προσφύγων που παραμένουν κοντά στα τουρκικά παράλια και ονειρεύονται μια νέα ζωή κυρίως στην «ατμομηχανή» της Ευρώπης, παρά από την αδυναμία Ελλάδας και Τουρκίας να συμβιώσουν στην ίδια γειτονιά. Συνεπώς, εάν η διπλωματική ισχύς της Γερμανίας δοκιμάζεται από τον Ερντογάν, η προτεσταντική προσέγγιση λέει ότι η οικονομία πρέπει να συνεχίσει να κινείται στο δικό της ουδέτερο πεδίο. Από το τέλος Δεκεμβρίου, άλλωστε, παραδίδοντας την ευρωπαϊκή προεδρία, η Μέρκελ θα αφήσει σε άλλους τον πονοκέφαλο του Αιγαίου…