Με πρωτιά στην Εισαγγελία της ΕΕ

Τον Οκτώβριο του 2017, 22 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης κατέληξαν σε πολιτική συμφωνία ως προς τη σύσταση της νέας Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας στο πλαίσιο μιας ενισχυμένης συνεργασίας. Με πανηγυρικό χαρακτήρα προ ημερών πραγματοποιήθηκε η έναρξη λειτουργίας του νέου θεσμού, με έδρα το Λουξεμβούργο, ημέρα κατά την οποία έγινε και η επίσημη ανάληψη των καθηκόντων της πρώτης ευρωπαίας γενικής εισαγγελέως Laura Codruta Kovesi αλλά και των υπολοίπων ευρωπαίων εισαγγελέων, μαζί με τον εκπρόσωπο της χώρας μας, τον αντεισαγγελέα Εφετών Δημήτρη Ζημιανίτη, ο οποίος είναι ο πρώτος έλληνας ευρωπαίος εισαγγελέας.

Η επιλογή του στον νεοσύστατο θεσμό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έγινε από μια ad hoc συσταθείσα 12μελή ανεξάρτητη «επιτροπή σοφών» της ΕΕ, μεταξύ τριών υποψηφίων που πρότεινε η χώρα μας, και ακολούθησε ο επίσημος διορισμός του από το Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι μια ανεξάρτητη και αποκεντρωμένη εισαγγελική υπηρεσία της ΕΕ, με αρμοδιότητες έρευνας, άσκησης διώξεων και παραπομπής στη Δικαιοσύνη εγκλημάτων που επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό της ΕΕ, όπως η απάτη, η διαφθορά ή η διασυνοριακή απάτη στον τομέα του ΦΠΑ για ποσά μεγαλύτερα των 10 εκατ. ευρώ.

Οι εισαγγελείς της έχουν δικαίωμα να διενεργούν συντονισμένες έρευνες σε όλα τα συμμετέχοντα κράτη-μέλη, ανταλλάσσοντας πληροφορίες με ταχείες διαδικασίες και καταβάλλοντας κοινές προσπάθειες για τη διασφάλιση του συντονισμού των ερευνών, την ταχεία δέσμευση ή κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων και, όπου απαιτείται, την υποβολή αιτημάτων σύλληψης υπόπτων. Και όλα αυτά στο πλαίσιο μιας κοινής ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη διενέργεια ερευνών και την άσκηση διώξεων.

«Η επιλογή μου ως του πρώτου έλληνα ευρωπαίου εισαγγελέα είναι γεγονός που προσλαμβάνω διττώς: Αποτελεί, σε προσωπικό επίπεδο, ηθική δικαίωση της επαγγελματικής και επιστημονικής πορείας μου μέχρι σήμερα και σημαίνουσα επιβράβευση του προσανατολισμού μου στην αντίληψη των εθνικών ποινικών πραγμάτων ως ευρισκόμενων σε ενεργό διάλογο με το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Παράλληλα, αποτελεί υψηλή πρόκληση ανταπόκρισης με επιτυχία στις απαιτήσεις του νεοπαγούς αυτού θεσμού, με πλήρη συναίσθηση της ευθύνης μου ως ευρωπαίου – και βεβαίως έλληνα – δικαστικού λειτουργού, να ανταποκριθώ στα καθήκοντά μου με ευσυνειδησία, πλήρη ανεξαρτησία και το δέον δικαστικό φρόνημα» δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο κ. Ζημιανίτης με αφορμή και την επίσημη ανάληψη των νέων του καθηκόντων.

Το γεγονός μάλιστα ότι είναι ο πρώτος έλληνας εισαγγελέας που διορίζεται στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία υπαγορεύει, όπως επισημαίνει, «επιπλέον, την ηθική υποχρέωση, αν και θα ενεργώ ανεξάρτητα από την εθνική Δικαιοσύνη, να προσφέρω σε αυτήν και, γενικότερα, στην πατρίδα τις καλύτερες υπηρεσίες, αποτελώντας τον εκπρόσωπό της στην πολύ σημαντική αυτή ευρωπαϊκή θέση».

Εχοντας και παλαιότερη εμπειρία σε ευρωπαϊκές θέσεις όπου έχει υπηρετήσει, προσδοκά ότι «η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που μόλις ξεκίνησε το δύσκολο έργο της, θα συμβάλει ουσιαστικά στην περαιτέρω εμβάθυνση της ολοκλήρωσης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, σε μια εποχή που συχνά κανείς διερωτάται εάν ο βηματισμός της Ενωσης παραμένει συντονισμένος με τους ανθρωπιστικούς, υπερεθνικούς οραματισμούς των θεμελιωτών της. Από πλευράς μου έτσι εννοώ το πλαίσιο δράσης του νέου θεσμού, αλλά και της συμβολής μου σε αυτό».

Ο Δημήτρης Ζημιανίτης δεν είναι η πρώτη φορά που αφήνει τις έδρες των ελληνικών δικαστηρίων για να υπηρετήσει έναν ευρωπαϊκό θεσμό, καθώς έχει πολύπλευρη διεθνή εμπειρία. Η πρώτη φορά που με την εισαγγελική ιδιότητα βρέθηκε εκτός των ελληνικών συνόρων ήταν το 2002, όταν με κοινή απόφαση των υπουργών Εξωτερικών και Δικαιοσύνης αποσπάστηκε από την Εισαγγελία Αθηνών στη Μόνιμη Αντιπροσωπεία στην ΕΕ, όπου και παρέμεινε μέχρι το έτος 2008 ως σύμβουλος Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, ενώ κατά τα έτη 2012-2017 διορίστηκε ως ο πρώτος Ελληνας-μέλος της πενταμελούς Ανεξάρτητης Επιβλέπουσας Επιτροπής της Υπηρεσίας για την Καταπολέμηση της Απάτης κατά των Οικονομικών Συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ενωσης (OLAF).

Ξεκίνησε την επαγγελματική του διαδρομή σπουδάζοντας Νομικά στο ΕΚΠΑ και Κοινωνιολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Εχει κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στο Ποινικό Δίκαιο στο ΕΚΠΑ και στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Στο δικαστικό σώμα εισήχθη το 1998. Εχει υπηρετήσει στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών (1999-2015) και στην Εισαγγελία Εφετών Αθηνών (2015-2020).

Στο ενεργητικό του μετρά άλλη μία πρωτιά, καθώς ήταν ο πρώτος εκπρόσωπος Τύπου της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών (2012-2014). Το «πείραμα», που άγγιζε περισσότερο τα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς η θέση υπήρχε στα χαρτιά από το 1998, ξεκίνησε με πρωτοβουλία της τότε προϊσταμένης της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών Παναγιώτας Φάκου, η οποία τον επέλεξε για τη θέση αυτή. Αργότερα διατέλεσε αναπληρωτής προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Αθηνών (2014-2016) και γενικός γραμματέας της Ενωσης Εισαγγελέων Ελλάδας (2012-2015). Είναι τακτικός διδάσκων στην Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών σε θέματα ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου (2016-2020).

Στα χρόνια που υπηρετεί την ελληνική Δικαιοσύνη έχει λάβει μέρος σε αρκετές νομοπαρασκευαστικές επιτροπές του υπουργείου Δικαιοσύνης και, σε επιστημονικό επίπεδο, έχει από ετών ασχοληθεί με ζητήματα ευρωπαϊκού ποινικού δικαίου, έχει παρουσιάσει εισηγήσεις σε επιστημονικά συνέδρια, έχει εκδώσει βιβλία, καθώς και μεγάλο αριθμό συναφών άρθρων και δημοσιεύσεων.