Η σαχλή πλευρά {LF}της ζωής

Εικάζω πως όλοι θα συμφωνήσουμε ότι ο μάταιος τούτος κόσμος έχει και μια σαχλή πλευρά. Αισθητά λιγότεροι θα ομονοήσουμε -να, αρχίσαμε ήδη να φυλλορροούμε! – πως αυτή η σαχλή πλευρά είναι και η κυρίαρχη. Δεν θα έδινα κι εντελώς άδικο στους αμφισβητίες, εδώ που τα λέμε. Εάν εξαιρέσουμε ένα σεβαστό χρονικό διάστημα, εκεί γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1990, όπου η σαχλαμάρα πήρε κεφάλι στις τηλεοπτικές ειδήσεις – βαφτίστηκε μάλιστα, τρομάρα της, «εναλλακτικό δελτίο» -, σε κάθε άλλη χρονική περίοδο παραχωρούσε τη θέση της στα καθαρόαιμα «δραματικά» γεγονότα: σφαγές, θεομηνίες κ.ο.κ. Βεβαίως, πάντοτε η σαχλαμάρα βαστούσε μια πισινή. Επεφτε το μάτι σου, ας πούμε, στον πηχυαίο τίτλο: «Νύχτα ακολασίας πριν τον στραγγαλίσει» ή «Βρέθηκαν γυμνοί και κατακρεουργημένοι». Ενστικτωδώς καταλάβαινες ότι η σαχλαμάρα κρατάει τα μπόσικα. Η σαχλαμάρα δεν παραδίνεται εύκολα. Η σαχλαμάρα θα επικρατήσει.

Η life style δημόσια εικόνα της Χρυσής Αυγής, που αναδείχτηκε από ουκ ολίγες δημοσιογραφικές πένες τα περασμένα χρόνια, προτού – οι ίδιες πένες – ανεβάσουν ντεσιμπέλ και αρχίσουν να ουρλιάζουν για τη «ναζιστική συμμορία», δικαίως τροφοδότησε την καχυποψία της κοινής γνώμης (άλλη «σιωπηλή πλειοψηφία» η κοινή γνώμη, πολύ… «σιωπηλή» όμως) και ερμηνεύτηκε ως φιλότιμη απόπειρα των καλών συναδέλφων να «ξεπλύνουν» τη Χρυσή Αυγή και να νομιμοποιήσουν/εδραιώσουν την παρουσία της στην πολιτική σκηνή της χώρας, ενίοτε ως πρωταγωνίστριας: ξέρω πως τώρα ακούγεται σαν «αρχαία ιστορία», αλλά σας ομιλώ μετά λόγου γνώσεως (τύχαινε να είμαι βουλευτής, την εποχή που η Χρυσή Αυγή βρισκόταν στα ντουζένια της) και σας διαβεβαιώ ότι το καλοκαίρι του 2013, πριν από τη δολοφονία του Παύλου Φύσσα, εξετάζαμε πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο να προκύψει από τις επόμενες εκλογές τρικομματική Βουλή – ΣΥΡΙΖΑ, Νέα Δημοκρατία, Χρυσή Αυγή – και οι ναζιστές να αναλάβουν ρυθμιστικό ρόλο.

Επειδή ακριβώς θυμάμαι πολύ καλά το «κλίμα» της εποχής και πόσο η ίδια η Χρυσή Αυγή ένιωθε… ήδη νομιμοποιημένη, με τους δεκαοκτώ καμαρωτούς λεβέντες της να αλωνίζουν στο Κοινοβούλιο, δεν σπεύδω να αποδεχτώ παρά εν μέρει την άποψη ότι οι δημοσιογράφοι βρίσκονταν σε εντεταλμένη υπηρεσία «ξεπλύματος»· η Χρυσή Αυγή άστραφτε σαν απλωμένη μπουγάδα στην ταράτσα και η «σιωπηλή» κοινή γνώμη – αχ, πάλι, αυτή η «σιωπηλή» – διψούσε να μάθει εάν ο Παναγιώταρος ήταν τόσο «καλοκάγαθος γίγαντας» όσο έδειχνε, πόσο «καλός οικογενειάρχης» ήταν ο Μιχαλολιάκος και με ποια στάρλετ «νταραβερίζεται» ο Κασιδιάρης. Τηρουμένων των αναλογιών, θα ήταν σαν κάποιος γερμανός δημοσιογράφος να αναλάμβανε το προμοτάρισμα του μικρού το δέμας Γιόζεφ Γκέμπελς, στο μεσοπολεμικό Βερολίνο, και να τιτλοφορούσε το κομμάτι του: «Τα ακριβά αρώματα μπαίνουν σε μικρά μπουκάλια». Σήμερα ακούγεται ανατριχιαστικό. Τότε; Σαφώς μέσα στα όρια της αποδεκτής σάχλας.

Πάει μακριά η βαλίτσα. Εάν θέλαμε να θέσουμε αυθαίρετα ένα σημείο εκκίνησης της σαχλαμάρας, δεν θα ήταν άσχημη ιδέα ο μύθος του Αισώπου για τον Βοσκό και τον Λύκο. Στο κάτω – κάτω της γραφής, τι ήταν εκείνο το αρχαίο βοσκόπουλο; Ενας σαχλαμπούχλας ήταν, που ζοριζόταν να σκοτώσει την ώρα του (φαντάσου τώρα να σαλαγάς πρόβατα τον έβδομο αιώνα προ Χριστού και να μην έχεις ένα κινητό, ένα λάπτοπ…) και σκαρφίστηκε μια χοντράδα, αφενός για να διασκεδάσει τη βαρεμάρα του, αφετέρου – και ταυτοχρόνως – για να κατατρομάξει τα άλλα βοσκόπουλα τριγύρω… Πιο εκλεπτυσμένες χοντράδες – αλλά χοντράδες πάντα! – σκαρφιζόταν ο διαβόητος αμερικανός κωμικός Αντι Κάουφμαν (1949-1984). Υπό μία έννοια, ο Κάουφμαν ήταν ένας από τους πρωτομάρτυρες εναντίον της «πολιτικής ορθότητας», πριν καν η τελευταία επικρατήσει. Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης Μίλος Φόρμαν μετέφερε το 1999 την ιστορία του Κάουφμαν στη μεγάλη οθόνη, με τον «Ανθρωπο στο Φεγγάρι» και τον Τζιμ Κάρεϊ να ερμηνεύει τον Κάουφμαν, στη -μακράν καλύτερη – ερμηνεία της καριέρας του. Μα τι διάολο έκανε ο Κάουφμαν; Ο,τι και να σας πω είναι λίγο: διοργάνωνε αγώνες πυγμαχίας με αδύναμες γυναίκες (τις οποίες και σάπιζε στο ξύλο), εξαντλούσε κάθε περιθώριο αντοχής ή αηδίας των θεατών του, εξευτέλιζε τους πάντες… Το άσχημο τέλος του ενείχε το στοιχείο της «θείας δίκης» που συναντάμε και στον ψεύτη βοσκό του Αισώπου: παρουσίασε συμπτώματα κακοήθους καρκίνου και, όταν το ανακοίνωσε δημόσια, κανένας δεν τον πίστεψε· όλοι θεώρησαν πως ήταν μία ακόμη από τις χοντράδες του, όχι περισσότερο σιχαμερή από όσο συνήθως. Επρεπε να πεθάνει – και πέθανε – προκειμένου να αντιληφθεί το κοινό του πως δεν είχε υπερβεί ξανά τα εσκαμμένα της σαχλαμάρας.

Οχι και τόσο μακρινός επίγονος του Αντι Κάουφμαν είναι ο Ντόναλντ Τραμπ, μολονότι η σύγκριση δεν θα άρεσε καθόλου στον Αντι – και θα είχε τους λόγους του: ο Κάουφμαν υπέσκαπτε συστηματικά την «πολιτική ορθότητα», ενόσω ο Τραμπ καλλιέργησε μια νέου τύπου «πολιτική ορθότητα», πιο διεστραμμένη από την παραδοσιακή, αλλά όχι λιγότερο κυρίαρχη σήμερα. Το 2004, ακριβώς δύο δεκαετίες μετά τον θάνατο του Κάουφμαν, ο Τραμπ άρχισε να παρουσιάζει στο τηλεοπτικό κανάλι NBC το ριάλιτι-παιχνίδι «Ο Ασκούμενος». Το concept του παιχνιδιού ήταν απλό. Οι παίκτες περνούσαν από δοκιμασίες επάρκειας και όποιος υπερίσχυε, κέρδιζε μια επίζηλη θέση στις επιχειρήσεις του Τραμπ· όλους τους υπόλοιπους δύσμοιρους, ο Ντόναλντ τους κατακεραύνωνε: «Απολύεσαι!». Η ηδονή του Τραμπ όποτε ανακοίνωνε μια απόλυση ήταν τόσο εξόφθαλμη και η προβλεπόμενη ενόχληση για το ελληνικό τηλεοπτικό κοινό τόσο αυτονόητη, ώστε όταν κάποτε μεταφέρθηκε και στα καθ’ ημάς το παιχνίδι, ο παρουσιαστής του Πέτρος Κωστόπουλος αντικατέστησε το ωμό «Απολύεσαι!» με το πιο μαγκιόρικο «Την κάνεις!». Μολαταύτα, το συγκεκριμένο ριάλιτι πήγε στην Ελλάδα άπατο. Φαίνεται ότι ως λαός, παρά την τριακονταετή εντατική τηλεοπτική εκπαίδευσή μας στη σαχλαμάρα, δεν είμαστε ψυχολογικά προετοιμασμένοι για τόση δόση απανθρωπιάς εισέτι· θα ωριμάσουμε κι εμείς, πού θα πάει…

Εκτοτε, την εξέλιξη του Ντόναλντ Τραμπ, όλοι την γνωρίζουμε. Ο Τραμπ πέτυχε εκεί όπου ο Κάουφμαν απέτυχε. Πρώτα απευθύνθηκε στο κοινό και, όταν το κοινό έδειξε να ενοχλείται αφόρητα, ο Τραμπ ούτε πέθανε (όπως πέθανε ο Κάουφμαν) ούτε υπαναχώρησε. Απεναντίας. Αξιοθαύμαστα και σταθερά στοχο-προσηλωμένος, ο Τραμπ δημιούργησε το δικό του κοινό: ένα κοινό που να αντιδρά στη μεγάλη δόση σαχλαμάρας με την αποζήτηση ακόμη μεγαλύτερης δόσης σαχλαμάρας, στη μεγάλη δόση ψεμάτων (οι σχολιαστές του Τραμπ έχουν χάσει πλέον το μέτρημα) με ακόμη μεγαλύτερη δόση ψεμάτων, χοντράδων, προσβολών: άλλοτε ως Σούπερμαν που εξολοθρεύει τον  κορωνοϊό, άλλοτε με φωτοσοπιές όπου ο Μπάιντεν εικονίζεται ως ανάπηρος υπερήλικας. Ο Τραμπ  έμαθε από νωρίς τη συνταγή: τη σαχλαμάρα δεν πρέπει να τη χλευάζεις· πρέπει να τη σέβεσαι. Να είσαι αυθεντικά σαχλός· να μην προσποιείσαι.