Μιλώντας για τις ανισότητες

Υπάρχουν στιγμές που νιώθει κανείς ότι υπάρχουν δύο παράλληλοι κόσμοι. Οι δισεκατομμυριούχοι είδαν τα πλούτη τους να αυξάνονται κατά 27% στη διάρκεια της πανδημίας. Στο μεταξύ, το βιοτικό επίπεδο κάποιων από τις φτωχότερες οικογένειες του Ηνωμένου Βασιλείου έχει καταβαραθρωθεί. Ερευνα της οργάνωσης Save the Children δείχνει ότι ένα 60% αναγκάστηκαν να μειώσουν τα καθημερινά γεύματα, και πλέον του ενός τρίτου στράφηκαν σε φιλανθρωπικές οργανώσεις για τρόφιμα και ρουχισμό.

Είναι ένα μακροχρόνιο χαρακτηριστικό ενός χαλασμένου συστήματος: ενώ οι φτωχότεροι υποφέρουν σε μία κρίση, οι πλουσιότεροι ωφελούνται από αυτήν. Επιβεβαιώθηκε στη χρηματοπιστωτική κρίση, επιβεβαιώνεται καθημερινά καθώς ο κορωνοϊός διασπείρεται. Και εντούτοις, η αλήθεια των ανισοτήτων στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν φτάνει απαραίτητα στο κοινό. Πρόσφατη έρευνα της Tax Justice έδειξε πως παρότι ένα 72% των ψηφοφόρων των Εργατικών νιώθουν πως δεν θα έπρεπε να υπάρχουν δισεκατομμυριούχοι παράλληλα με τις τράπεζες τροφίμων, μόλις ένα 52% των πολιτών συνολικά συμφωνεί. Δεν είναι ότι ο κόσμος δεν στηρίζει την επιβολή υψηλότερων φόρων στον πλούτο – τη στηρίζει συντριπτικά – αλλά πολλοί νιώθουν ενοχλημένοι από τη «διχαστική» ρητορική κατά του πλούτου και βλέπουν τη συσσώρευση χρημάτων σαν κάτι ηθικά θετικό για την παροχή ασφάλειας.

Μόνο εφόσον καταλάβουμε πώς βλέπουν οι άνθρωποι τις ανισότητες έχουμε ελπίδες να τις αντιμετωπίσουμε. Ενας ερευνητής μου αφηγήθηκε πρόσφατα μια ιστορία μιας ομάδας εστίασης [focus group] σε μία έδρα των Εργατικών που πέρασε στους Τόρις στις εκλογές του 2019: η οργή ξεχείλισε στην αίθουσα στο άκουσμα του ονόματος του δισεκατομμυριούχου Μάικ Ασλι, και εντούτοις η αντίδραση σε αυτό που η ομάδα εκλάμβανε ως «επιθέσεις του Τζέρεμι Κόρμπιν στους ανθρώπους που τα έχουν καταφέρει» ήταν εχθρική. Μοιάζει με μία κλασική γνωσιακή ασυμφωνία, δείχνει όμως καθαρά την ανάγκη να βοηθήσουν οι προοδευτικοί πολιτικοί και ακτιβιστές τους ανθρώπους να «ενώσουν τις τελείες»: να δημιουργήσουν ένα αφήγημα που θα βοηθήσει τους πολίτες να καταλάβουν ότι οι ανισότητες δεν είναι μία παραξενιά του συστήματος. Είναι το σύστημα και υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι οικοδόμησής του.

Η Φράνσες Ράιαν είναι συγγραφέας του βιβλίου «Crippled: Austerity and the Demonisation of Disabled People» (Σακάτηδες: Η Λιτότητα και η Δαιμονοποίηση των Ατόμων με Αναπηρία) Εκδ. Verso Books