Οι καθεδρικές της ερήμου

Τι συνέβη με την εταιρεία Bosch/Πίτσος, που είδε κι απόειδε, μάζεψε τα μπογαλάκια της και πάει να φτιάξει εργοστάσιο στην Τουρκία; Ο,τι έχει συμβεί με τόσες και τόσες παραγωγικές επιχειρήσεις που είτε παρεμποδίστηκαν είτε εκδιώχτηκαν είτε μαράζωσαν είτε κρατικοποιήθηκαν. Ενα πλέγμα συμφερόντων προωθεί μια αριστερής (και οικολογικής) κοπής ρητορική: είναι κακές, θα προκαλέσουν προβλήματα στο περιβάλλον, θα αλλοιώσουν τα ήθη της περιοχής, θα εκμεταλλεύονται την εργατική δύναμη του προλεταριάτου – να φύγουν, να πάνε αλλού.

Και πώς θα ζουν οι άνθρωποι, πώς θα έλθει η πρόοδος αν δεν υπάρχει παραγωγή, αν δεν υπάρχουν δουλειές; Για όλα αυτά, ο ελληνικός προοδευτισμός έχει μια πολύ προχωρημένη απάντηση που χωράει παντού: μην ανησυχούμε, ας διώξουμε εμείς τις κακές επιχειρήσεις και η χώρα θα συνεχίσει να ζει χάρη στο λεφτόδεντρο, που ως γνωστόν αγοράζει τα πάντα. Το λεφτόδεντρο, ως γνωστό, είναι η κυρίαρχη ιδεολογία της μεταπολίτευσης, ιδίως από τη στιγμή που η (κακή κατά τα άλλα) Ευρωπαϊκή Ενωση άρχισε να χρηματοδοτεί τις ελληνικές υποδομές.

Κάπως έτσι, ανεύθυνα και ανερμάτιστα, ο Δήμος Ελευσίνας, οιστρηλατημένος από την προοδευτική οικολογική συνείδηση που μιλάει στην ψυχή των new age ιδεολόγων, το 2011, κάλεσε τον λαό να αντιταχθεί στην προσπάθεια της ιδιοκτησίας της επιχείρησης να εκσυγχρονίσει τις εγκαταστάσεις της. «Πρέπει να αποτρέψουμε το κοινωνικό και περιβαλλοντικό έγκλημα που σχεδιάζουν να υλοποιήσουν», φώναζε ο Δήμος Ελευσίνας, και όντως, υπό την ηγεσία του δημάρχου Τσουκαλά, που εκπροσωπούσε τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και με μεγάλη πλειοψηφία, το δημοτικό συμβούλιο κατάφερε να ακυρωθεί η επένδυση. Γλίτωσε η εξωτική Ελευσίνα. Ε, τι περίμεναν στη συνέχεια οι εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης; Οτι η επιχείρηση θα παρέμενε να υφίσταται την ελληνική κουλτούρα της υπανάπτυξης;

Από τη μεταπολίτευση, αυτή είναι η μοίρα της Ελλάδας. Ο,τι πάει να γίνει, αντιμετωπίζει την αντιαναπτυξιακή επέλαση της Αριστεράς και της οικολογίας; Το αεροδρόμιο των Σπάτων; Κακό. Μια επένδυση στο Νεοχώρι Αιτωλοακαρνανίας το 1981; Εγκλημα, το εργοστάσιο «πετροχημικών» είναι «οι καθεδρικές της ερήμου», όπως λεγόταν και ένα ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε. Το μετρό της Αθήνας; Ακόμα θυμάμαι τα πρωτοσέλιδα του περιοδικού «Αντί» (στο οποίο δούλευα) που έλεγαν πόσα θα φάνε οι εργολάβοι και πόσο το έργο θα διαλύσει την πόλη. Εκατοντάδες επενδύσεις βρήκαν απέναντι τα κινήματα, με διάφορες προφάσεις – με πιο πρόσφατες, το τουριστικό συγκρότημα Costa Navarino στη Μεσσηνία (θα καταναλώνει όλο το νερό για να παίζουν οι πλούσιοι γκολφ, έλεγε ένα επιχείρημα κατά της επένδυσης), τις Σκουριές στη Χαλκιδική, το Ελληνικό που ήταν «δάσος» και περιοχή με αρχαία.

Ο ιστορικός Κώστας Κωστής στο σημαντικό βιβλίο του «Κράτος και επιχειρήσεις στην Ελλάδα: η ιστορία του “Αλουμινίου της Ελλάδος”» (Πόλις) εξηγεί ότι η Ελλάδα παλινδρόμησε ανάμεσα στη συρρίκνωση της μεταποίησης, τη μετατροπή του ανταγωνιστικού πεδίου σε προστατευόμενο Δημόσιο διά της ανάληψης από το κράτος των προβληματικών επιχειρήσεων και την κήρυξη ουσιαστικά των ξένων επενδύσεων ως ανεπιθυμήτων. Η πολιτική αυτή έγινε κυρίαρχη, ορίζοντας τον κανόνα – που ενώ είχε αριστερό πρόσημο, συγκινούσε πολύ περισσότερους.

Φτάσαμε λοιπόν στο σημείο η πολιτική της Μεταπολίτευσης (εναρμονισμένη με τα «μαζικά κινήματα»), αν και υπολόγιζε στη συμμετοχή της χώρας στα ευρωπαϊκά τεκταινόμενα, ταυτόχρονα προσπαθούσε να την κρατήσει εγκλωβισμένη στο πρότυπο της κλειστής οικονομίας που είχε προηγηθεί. Δεν θα σας στενοχωρήσω λέγοντάς σας πού οδήγησε αυτή η κατάσταση.