Ο καπιταλισμός μετά την πανδημία

Κανένα γεγονός από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν είχε τόσο μεγάλο παγκόσμιο αντίκτυπο όσο ο COVID-19. Η πανδημία έχει προκαλέσει δημόσια και οικονομική κρίση σε τεράστια κλίμακα και έχει επιδεινώσει τα συστημικά προβλήματα, όπως η ανισότητα.

Η μόνη αποδεκτή απάντηση σε μια τέτοια κρίση είναι η επιδίωξη μιας «μεγάλης επαναφοράς» των οικονομιών, της πολιτικής και των κοινωνιών μας. Πράγματι, αυτή είναι μια στιγμή για την εκ νέου αξιολόγηση του προ-πανδημικού συστήματος, αλλά και για την υπεράσπιση ορισμένων μακροχρόνιων αξιών. Το καθήκον μας είναι να διατηρήσουμε τα επιτεύγματα των τελευταίων 75 ετών σε πιο βιώσιμη μορφή. Στις δεκαετίες μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο ο κόσμος έκανε πρωτοφανή βήματα προς την εξάλειψη της φτώχειας, τη μείωση της παιδικής θνησιμότητας, την αύξηση του προσδόκιμου ζωής και άλλα. Η διεθνής συνεργασία και το εμπόριο πρέπει να διατηρηθούν. Ταυτόχρονα, ο κόσμος πρέπει να παραμείνει επικεντρωμένος στην τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, στην τεχνολογία.

Θα πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε στην έρευνα και την ανάπτυξη, την εκπαίδευση και την καινοτομία. Αλλα στοιχεία του παγκόσμιου οικονομικού μας συστήματος θα πρέπει να επανεκτιμηθούν με ανοιχτό μυαλό . Κυρίως η νεοφιλελεύθερη ιδεολογία. Ο φονταμενταλισμός της ελεύθερης αγοράς έχει διαβρώσει τα δικαιώματα των εργαζομένων και την οικονομική ασφάλεια, προκάλεσε μια απορρυθμιστική τάση, καταστροφικό φορολογικό ανταγωνισμό και επέτρεψε την εμφάνιση τεράστιων νέων παγκόσμιων μονοπωλίων. Το εμπόριο, η φορολογία και οι κανόνες ανταγωνισμού που αντικατοπτρίζουν δεκαετίες νεοφιλελεύθερης επιρροής θα πρέπει τώρα να αναθεωρηθούν. Θα πρέπει να επανεξετάσουμε τη συλλογική μας δέσμευση στον λεγόμενο «καπιταλισμό», όπως τον γνωρίζουμε.

Εάν η κρίση COVID μας έχει δείξει κάτι, είναι ότι οι κυβερνήσεις, οι επιχειρήσεις ή οι ομάδες της κοινωνίας των πολιτών που ενεργούν μόνες τους δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις παγκόσμιες προκλήσεις. Πρέπει να αρχίσουμε να χτίζουμε θεσμικές πλατφόρμες για συνεργασία δημόσιου – ιδιωτικού τομέα. Οι νεότερες γενιές πρέπει να συμμετάσχουν σε αυτήν τη διαδικασία. Η «μεγάλη επαναφορά» πρέπει να επιδιώξει να δώσει μια φωνή σε όσους έχουν μείνει πίσω. Η επαναφορά που χρειαζόμαστε δεν είναι επανάσταση ή μετάβαση σε κάποια νέα ιδεολογία. Αντίθετα, θα πρέπει να θεωρείται ως ρεαλιστικό βήμα προς έναν πιο ανθεκτικό, συνεκτικό και βιώσιμο κόσμο. Ορισμένοι από τους πυλώνες του παγκόσμιου συστήματος θα πρέπει να αντικατασταθούν και άλλοι να επισκευαστούν ή να ενισχυθούν. Η επίτευξη κοινής προόδου, η ευημερία και η υγεία δεν απαιτούν τίποτα περισσότερο – ή λιγότερο.

Ο Κλάους Σουάμπ είναι ιδρυτής και εκτελεστικός πρόεδρος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ