Το τέλος της βίας

Η καταδίκη του αρχηγού και κορυφαίων στελεχών της Χρυσής Αυγής για σύσταση και διεύθυνση εγκληματικής συμμορίας έχει τη σημασία της και για ακόμα ένα λόγο: επειδή σηματοδοτεί μια κατεύθυνση της δημόσιας ζωής που δίνει έμφαση στους δημοκρατικούς κανόνες αποδοκιμάζοντας απολύτως την πολιτική βία.

Η Ελλάδα έχει πληρώσει ακριβά τη βία που υποδυόταν την πολιτική παρέμβαση. Για πολλά χρόνια, η τρομοκρατική 17 Νοέμβρη διεκδίκησε ρόλο τιμητή της δημόσιας ζωής δολοφονώντας ανθρώπους στους οποίους μπορούσε να ταιριάξει πολιτικούς συμβολισμούς. Η καθυστερημένη εξάρθρωσή της ήταν το πρώτο αποφασιστικό κτύπημα του κράτους στην κουλτούρα της βίας. Χρειάστηκε όμως η δημόσια έκθεση και η απομυθοποίηση των δολοφόνων της οργάνωσης προκειμένου να καταρρεύσει η μυθολογία της αριστερής τρομοκρατίας. Εκτοτε, οι επίγονοί τους, όσο εντυπωσιακά χτυπήματα και αν έκαναν, ήταν κοινωνικά περιθωριοποιημένοι – κι ας έχουμε ξεχάσει τις «λεπτομέρειες» της δράσης τους, ανάμεσα στις οποίες η δολοφονία του 15χρονου Αφγανού Χαμιντουλά Νατζάφι, στις 29 Μαρτίου 2010, που έψαχνε σε κάδο σκουπιδιών στα Κάτω Πατήσια όταν εκπυρσοκρότησε βόμβα.

Η βία, δηλαδή, ήταν πάντα παρούσα, και κλιμακώθηκε με τρομερές επιπτώσεις το 2008, έπειτα από τον φόνο του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Υποτίθεται ότι την υποκινούσε μια αντίδραση στην καταπιεστική κοινωνική συνθήκη αλλά, στην ουσία, η φαντασιακή εξέγερση είχε στόχο μηδενιστικό – και σε μεγάλο βαθμό, στο όνομα της υπονόμευσης της τάξης και της καταστροφής του καπιταλιστικού εμορίου, έδωσε το έναυσμα για τη διάλυση του κέντρου της πόλης. Αυτού του τύπου η βία έγινε mainstream όταν, λίγο αργότερα, επιβεβαιώθηκε η οιονεί χρεωκοπία της χώρας και υπογράφτηκαν Μνημόνια. Η κλιμάκωσή της οδήγησε στον εμπρησμό της Μαρφίν και στον θάνατο τριών εργαζομένων της (Παπαθανασοπούλου, Τσάκαλης, Ζούλια). Και αργότερα, στον εμπρησμό του αθηναϊκού κέντρου, τη νύχτα της 12ης Φεβρουαρίου 2012, όταν ερήμωσε η Σταδίου και καταστράφηκε ο κινηματογράφος Αττικόν.

Ηταν η περίοδος που οργανώσεις και κινήματα διεκδικούσαν οπαδούς στο όνομα της αντιμνημονιακής φενάκης. Επωφελήθηκαν τρία κόμματα. Ο ΣΥΡΙΖΑ και οι ΑΝΕΛ, που βρέθηκαν στην κυβέρνηση, η Χρυσή Αυγή που έλαβε θηριώδη ποσοστά και απέκτησε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση. Η Χρυσή Αυγή, όπως απέδειξε το δικαστήριο, αποκέντρωσε τη βία, στοχεύοντας κυρίως πρόσφυγες και μετανάστες.

Αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ υπέθαλψε και ανέχτηκε βίαιες συμπεριφορές. Σήμερα, προφανώς τις αποκηρύσσει. Ξέρει ότι δεν μπορεί να υπάρξει αν δεν αποδεχτεί ότι η βία ως πολιτικό επιχείρημα δεν έχει πλέον πέραση. Το θέμα όμως είναι ότι χρειάστηκε περισσότερα από δέκα χρόνια για να το καταλάβει. Χαμένα χρόνια – για τη χώρα, για τους πολίτες της, για την Αριστερά που αυτοκαταργήθηκε ως δημοκρατική χειραφετητική δύναμη.