Ερήμην της κοινωνίας

Η σύγκρουση στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, που κρατάει πάνω από δύο μήνες, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εσωκομματικών αντιπαραθέσεων ερήμην της κοινωνίας.

Στην αρχή ήταν η δήλωση Τσίπρα για τον Δεκαπενταύγουστο και για «τη Μάνα που προστατεύει τους αδύναμους και σκέπει τους αδικημένους». Οταν κάποιοι αντέδρασαν, ο Νίκος Καρανίκας τους κατακεραύνωσε καλώντας τους να φύγουν από τον ΣΥΡΙΖΑ αν δεν συμφωνούν με τον αρχηγό. Μετά ήταν η ευθεία βολή του Τσακαλώτου εναντίον Τσίπρα, που είχε αποκαλέσει «πολιτικό απατεώνα» τον Κυριάκο Μητσοτάκη δηλώνοντας ότι «πρέπει να είμαστε εξαιρετικά φειδωλοί όταν αποκαλούμε τους αντιπάλους μας απατεώνες». Το κακό τρίτωσε όταν ο Τσακαλώτος δήλωσε στο ΒΗΜΑ ότι το αρχηγικό κόμμα είναι στα αζήτητα της Ιστορίας, προκαλώντας τη μήνι του Παύλου Πολλάκη, που υποστήριξε ότι «αρχηγός χωρίς ομάδα, είναι μηδέν, αλλά και ομάδα χωρίς αρχηγό είναι επίσης μηδέν!».

Εύλογα θα αναρωτηθεί κανείς ποια είναι η βασική εσωκομματική σύγκρουση και ποια είναι τα χαρακτηριστικά των αντιτιθέμενων ομάδων. Μοιάζει να διαμορφώνονται δύο πολιτικές προτάσεις, ας τις αποκαλέσουμε συμβατικά εκείνη του Τσίπρα και εκείνη του Τσακαλώτου. Η πολιτική πρόταση Τσίπρα είναι εύκολο να περιγράφει. Ακραίος λαϊκισμός, υποστήριξη θέσεων και των αντιθέτων τους, ανάλογα με το τι συμφέρει τον αρχηγό, ψάρεμα σε θολά νερά, πολυσυλλεκτικό catch all κόμμα, απ’ όλα έχει ο μπαχτσές, ολίγη από εθνικισμό για να βγει από τα δεξιά στον Μητσοτάκη, «εμείς ή αυτοί», «ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν».

Η πολιτική πρόταση Τσακαλώτου έχει δώσει σε πολλούς την εντύπωση ενός μετριοπαθούς πολιτικού λόγου. Πρόκειται για ψευδαίσθηση. Ο Τσακαλώτος αποκηρύσσει μετά βδελυγμίας την Κεντροαριστερά, δηλώνοντας ότι «ήταν και είναι ακατανόητη η επιχείρηση να μετατοπιστεί ιδεολογικά και προγραμματικά ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ στην Κεντροαριστερά» μη διστάζοντας να χρησιμοποιήσει βαριές εκφράσεις όπως «αδιάβαστη, εμμονική και αυτοκαταστροφική». Η οργή του Τσακαλώτου εναντίον της Κεντροαριστεράς είναι εύκολα εξηγήσιμη εάν διαβάσει κανείς τα κείμενά του: «Εχει σημασία να συμφωνήσουμε όλοι και όλες ότι το κόμμα μας είναι ένα αριστερό κόμμα που έχει ως στόχο την αλλαγή του κοινωνικοοικονομικού μοντέλου και όχι τη διαχείριση του υπάρχοντος». Αλλωστε, οι 53 έχουν καταγγείλει την απόπειρα «να φαινόμαστε ως καρικατούρα του ΠΑΣΟΚ της λαϊκομετωπικής περιόδου».

Με άλλα λόγια, ένας κλασικός αριστερός λαϊκισμός, με κάμποσο εθνικισμό, εναντίον ενός αντικαπιταλιστή, εχθρού της οικονομίας της αγοράς. Ελάχιστος κοινός παρονομαστής και των δύο, η απέχθεια, το μίσος προς τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Ιδεολογικές αντιπαραθέσεις γκρουπούσκουλου, που ενδιαφέρουν μόνον κάποιους εμμονικούς, προσκολλημένους στο παρελθόν, μύστες. Πρόκειται για το φαινόμενο που η Pippa Norris έχει περιγράψει ως «διάχυτη απομυθοποίηση της κομματικής πολιτικής».

Ισως όταν ο Peter Mair έγραφε ότι «παρότι τα πολιτικά κόμματα εξακολουθούν να υπάρχουν, έχουν αποκοπεί τόσο πολύ από την ευρύτερη κοινωνία και επιδιώκουν μια τόσο ανούσια μορφή ανταγωνισμού, που δεν μοιάζουν ικανά πλέον να συντηρήσουν τη δημοκρατία στην παρούσα της μορφή», δεν θα φανταζόταν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα ήταν η πλήρης επιβεβαίωση της διαπίστωσής του.

Την ίδια στιγμή, η χώρα δοκιμάζεται από υγειονομική κρίση, οικονομική κρίση, ελληνοτουρκικά, με τον ΣΥΡΙΖΑ, βυθισμένο στην εσωστρέφεια, να έχει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οι άναρθρες κραυγές του εξηγούν την τεράστια διαφορά υπέρ του κυβερνώντος κόμματος σε όλες τις δημοσκοπήσεις.

Ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος είναι συγγραφέας και εκδότης