Ροζ δολοφονίες με βίντεο

Ολα σ’ αυτόν τον κόσμο αφορούν το σεξ, είπε κάποτε ο Οσκαρ Ουάιλντ. Εκτός, βέβαια, από το ίδιο το σεξ – αυτό έχει να κάνει με την εξουσία. Δεν είχε πολύ άδικο ο Ιρλανδός. Στην ερωτική πράξη, όσο ευκαιριακή κι αν είναι, το ένα μέρος εξουσιάζει το άλλο. Τα όρια φτάνουν μέχρι εκεί που έχει δοθεί συναίνεση, γι’ αυτό, αν ένα πράγμα απαιτείται, είναι η αμοιβαία εμπιστοσύνη. Τι συμβαίνει στις περιπτώσεις που αυτή η εμπιστοσύνη παραβιάζεται; Ενίοτε ένα ροζ βίντεο εμφανίζεται σε ιστοσελίδες πορνογραφικού περιεχομένου ως revenge porn, χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των πρωταγωνιστών του. Εκδίκηση για ποιο λόγο; Κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα βέβαιος: συχνά πρόκειται για σχέσεις που τελείωσαν άδοξα ή για περιπτώσεις που το κορίτσι που απεικονίζεται έχει προσελκύσει τα φώτα της δημοσιότητας – τότε η αξία του θύματος δίνει αξία στον θύτη. Η εξουσία αλλάζει χέρια, ανήκει πλέον στον κάτοχο του βίντεο και σ΄ αυτούς που το παρακολουθούν. Το στίγμα είναι τόσο βαρύ που μερικές δεν το αντέχουν: στην περίπτωση της Λίνας Κοεμτζή, στη Θεσσαλονίκη, η δημοσίευση γυμνών φωτογραφιών την οδήγησε στην αυτοκτονία.

Πριν από λίγους μήνες, το ταμπού των ροζ βίντεο έσπασε. Με μια τολμηρή παραδοχή στο Youtube και δάκρυα στα μάτια, η Ιωάννα Τούνη, πρώην παίκτρια ριάλιτι, παραδέχτηκε ότι το βίντεο που κυκλοφορεί τα τελευταία τρία χρόνια και στο οποίο φαίνεται φευγαλέα κάποια που της μοιάζει είναι δικό της. Γυρίστηκε χωρίς να το ξέρει και, όσο εκείνη προσπαθούσε να το κατεβάσει από το Διαδίκτυο, της κόστισε ψυχολογικά και πρακτικά. Στο βίντεο δεν φαινόταν το πρόσωπό της. Η ίδια θα μπορούσε να συνεχίζει να αρνείται την ύπαρξή του, όμως επέλεξε να μην το κάνει. Η Τούνη πήρε πίσω την εξουσία που της στέρησαν και έκανε κάτι ακόμα – δημοσιοποιώντας τι έχει συμβεί, απενοχοποίησε όλες τις γυναίκες που έχουν βρεθεί κάποτε σε παρόμοια κατάσταση. Παράλληλα, όμως, έκανε αυτού του είδους τους εκβιασμούς μόδα. Αλλα δύο βίντεο ξεμύτισαν τις προηγούμενες ημέρες, ένα μιας γνωστής πρώην παίκτριας του Masterchef και ένα ακόμα, της Χριστίνας Ορφανίδου, που σήμερα βρίσκεται κλεισμένη στο σπίτι του Big Brother. Η πρώτη, η Σπυριδούλα, δεν έχει ακόμα τοποθετηθεί δημόσια για το βίντεο που την αφορά, στο οποίο φαίνεται το πρόσωπό της. Η Ορφανίδου ακολούθησε το παράδειγμα της Τούνη: περίπου είκοσι λεπτά τηλεοπτικού χρόνου επενδύθηκαν στην ιστορία της Χριστίνας, η οποία αποκάλυψε πως ο άνθρωπος που διαμοίρασε το βίντεο με τις προσωπικές της στιγμές είναι πρώην σύντροφός της. Προχώρησε ένα βήμα παρακάτω: αποκάλυψε πως μετά από αυτό που της συνέβη, αποφάσισε να μην ξανακάνει σοβαρή σχέση.

Τα κορίτσια πλήρωσαν την εμπιστοσύνη που έδειξαν σε συντρόφους που δεν σεβάστηκαν την ιδιωτικότητά τους. Οι αντιδράσεις στο Διαδίκτυο, όμως, με τη δημοσιοποίηση των υποθέσεων, έδειξαν πως αυτό το λάθος δύσκολα συγχωρείται. Οταν η Χριστίνα έκλαιγε σε ζωντανή μετάδοση, χρήστες του Τουίτερ αμφισβητούσαν τα δάκρυά της – η λογική που επικρατούσε ήταν πως «τα ‘θελε και τα ‘παθε». Μπορεί, μετά την Τούνη, το revenge porn να μην καταστρέφει πια τη ζωή και την καριέρα μιας γυναίκας, αλλά ο μισογυνισμός καλά κρατεί: η συμβουλή δίνεται στις γυναίκες, που «πρέπει να προσέχουν πάρα πολύ», όχι στους άνδρες που ακόμα δεν έχουν μάθει να δέχονται το «όχι». Συνεχίζουμε να παίρνουμε ως δεδομένο ότι υπάρχουν εκείνοι που δεν θα διστάσουν να εκδικηθούν μια γυναίκα που τους άφησε, εκθέτοντάς την στο Διαδίκτυο. Οσο η νοοτροπία μένει ίδια, τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει: η Τούνη θα είναι η εξαίρεση και η Κοεμτζή ο κανόνας.

Η προστασία των θυμάτων των ροζ βίντεο είναι ζήτημα που έχει τεθεί στο τραπέζι της συζήτησης σε όλη την Ευρώπη. Εδώ και έναν χρόνο στη Βρετανία, τα θύματα του revenge porn (το οποίο αποτελεί ειδικό ποινικό αδίκημα ήδη από το 2015) μπορούν να καταθέτουν στο δικαστήριο ανώνυμα, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις βιασμού. Φέτος, αποφάσισαν να ψάξουν στην αιτία: η νομοθετική επιτροπή προτείνει ο μισογυνισμός να θεωρείται πλέον έγκλημα μίσους, γιατί υποκινεί τη βία εναντίον των γυναικών. Παραδόξως, ακόμα και στις περιπτώσεις που το θύμα δεν είναι γυναίκα, ο θύτης είναι άνδρας.

Μια παρόμοια νομοθετική διαδικασία μόνο ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας θα μπορούσε να συζητείται στην Ελλάδα, όπου δεν υπάρχει ακόμα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο άμεσης και ολοκληρωτικής προστασίας των θυμάτων. Υπάρχει, όμως, κι άλλος τρόπος: αν ο κύριος Οσκαρ έχει δίκιο και τα πάντα σ΄ αυτόν τον κόσμο τριγυρίζουν γύρω από το σεξ, γιατί το σεξ είναι ακόμα εστία ντροπής;