«Θα το βουλώσεις επιτέλους, άνθρωπέ μου;»

Η Αμερική μπορεί να είναι διχασμένη όσο ποτέ, όμως σε ένα φαίνεται να συμφωνούν όλοι: το πρώτο ντιμπέιτ μεταξύ των διεκδικητών του Λευκού Οίκου, του Ρεπουμπλικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και του Δημοκρατικού υποψηφίου Τζο Μπάιντεν, ήταν το χειρότερο όλων των εποχών. Ειδικοί και πολίτες κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: κανείς δεν νίκησε, αλλά η Αμερική έχασε.

Χαοτικό, θλιβερό, ντροπιαστικό, εφιαλτικό ήταν κάποιοι από τους χαρακτηρισμούς των πολιτών που έσπευσαν να σχολιάσουν στα κοινωνικά μέσα την τηλεμαχία που έγινε με συντονιστή τον δημοσιογράφο του Fox News Κρις Ουάλας. Ο Τραμπ δεν σταμάτησε στιγμή να διακόπτει τον Μπάιντεν και να μιλά ταυτόχρονα – κάτι που έκανε κάποια στιγμή τον Δημοκρατικό υποψήφιο να πει έντονα «Θα το βουλώσεις επιτέλους, άνθρωπέ μου;», ενώ λίγο αργότερα τον χαρακτήρισε «κλόουν», καθώς δεν τον άφηνε να μιλήσει. Οι προσωπικές αντιπαραθέσεις αρκετές φορές επισκίασαν τα εντελώς διαφορετικά οράματα που έχουν οι δύο άνδρες για ένα κράτος που αντιμετωπίζει τεράστιες κρίσεις.

Στο πιο θυελλώδες ντιμπέιτ από καταβολής του θεσμού ο πρόεδρος Τραμπ αρνήθηκε να καταδικάσει τους λευκούς ρατσιστές και τις παραστρατιωτικές ομάδες που τον στηρίζουν και βγαίνουν στους δρόμους απέναντι στους αντιρατσιστές διαδηλωτές. «Πείτε μου ένα όνομα», είπε ο Τραμπ, με τον Μπάιντεν να αναφέρει την ακροδεξιά βίαιη ομάδα γνωστή ως Proud Boys. Ο αμερικανός πρόεδρος δεν καταδίκασε τη δράση της, αντίθετα έστειλε ένα σαφές μήνυμα στους Proud Boys, «Περιμένετε, να είστε έτοιμοι», αφήνοντας να εννοηθεί πως θα τους καλέσει σε μαζικές διαμαρτυρίες σε περίπτωση που δεν αναδειχθεί νικητής στις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου και αντεπιτέθηκε στον Μπάιντεν χαρακτηρίζοντάς τον «μαριονέτα της αριστεράς».

Υπήρξαν έντονες αντιπαραθέσεις και για την κακή διαχείριση της πανδημίας από την κυβέρνηση, για την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας και για το πώς το Ανώτατο Δικαστήριο θα διαμορφώνει το μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης της χώρας. Ενώ ο Μπάιντεν αναφερόταν στον εκλιπόντα γιο του Μπο που είχε πολεμήσει στο Ιράκ, ο Τραμπ τον αγνόησε και έστρεψε τη συζήτηση στον άλλο του γιο Χάντερ και τις επιχειρηματικές του δραστηριότητες σε χώρες όπως η Ουκρανία. «Το γεγονός είναι πως όλα όσα έχεις πει μέχρι τώρα είναι ψέματα. Δεν είμαι εδώ για να ασχολούμαι με αυτά. Ολοι ξέρουν ότι είσαι ψεύτης».

Ο Μπάιντεν έδειχνε ανήσυχος από τον πρώτο γύρο της επίθεσης Τραμπ, καθώς ο πρόεδρος δεν σταματούσε να τον διακόπτει. Εάν οι Δημοκρατικοί ήλπιζαν ότι ο Μπάιντεν θα μπορούσε να στριμώξει τον Τραμπ, σίγουρα απογοητεύθηκαν. Η πιο αποτελεσματική απάντηση του Μπάιντεν ήταν όταν γελούσε με όλη τη φασαρία που έκανε ο αντίπαλός του.

Κάτι όμως συνέβη στην επόμενη επίθεση του Τραμπ: ήρθε στο προσκήνιο το θέμα της πανδημίας. Ο Covid-19 σταμάτησε την προεδρική φλυαρία, για λίγο. Στη συνέχεια ο Μπάιντεν δήλωσε το προφανές, ρωτώντας εάν ο Τραμπ ήταν αρκετά έξυπνος για να διαχειρισθεί τον κορωνοϊό. «Χρησιμοποίησε τη λέξη “έξυπνος”», είπε ο πρόεδρος. «Μη χρησιμοποιείς ποτέ τη λέξη “έξυπνος” όταν μιλάς μαζί μου. Δεν έχεις τίποτα έξυπνο πάνω σου».

Μόλις πέντε εβδομάδες πριν ανοίξουν οι κάλπες, ο Μπάιντεν έχει ισχυρό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο αλλά και στις κρίσιμες πολιτείες που θα διαμορφώσουν το αποτέλεσμα. Ο Τραμπ για ακόμα μία φορά αρνήθηκε να πει εάν θα δεχθεί το αποτέλεσμα των εκλογών και συνέχισε να υπονομεύει την αξιοπιστία της επιστολικής ψήφου, που ήδη έχει ξεκινήσει σε πολλές πολιτείες.

Το πρώτο ντιμπέιτ έγινε στο Κλίβελαντ του Οχάιο και διήρκεσε 90 λεπτά. Δεν είχε ακροατήριο λόγω της πανδημίας, οι δύο άνδρες δεν αντάλλαξαν χειραψία, ενώ πολλές άδειες θέσεις χώριζαν τους συνεργάτες και τις οικογένειές τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα μέλη της οικογένειας του Μπάιντεν φορούσαν μάσκες σε όλη τη διάρκεια, ενώ η Μελάνια Τραμπ και άλλοι συγγενείς του προέδρου τις έβγαλαν όταν κάθισαν.

Ως τακτική, η επιλογή του Τραμπ να μουρμουρίζει διαρκώς και να μην αφήνει τον Μπάιντεν να ολοκληρώσει ούτε μία πρόταση έδειχνε την πρόθεσή του να κυριαρχήσει στο ντιμπέιτ. Ομως οι αναποφάσιστοι πολίτες που το παρακολουθούσαν μάλλον δεν θα ενθουσιάστηκαν από την εχθρικότητα και τις προσβολές που ανταλλάσσονταν. Μέχρι και ο συντονιστής του συντηρητικού δικτύου Fox που στηρίζει τον Τραμπ αναγκάστηκε να πει: «Κύριε πρόεδρε, παρακαλώ, σταματήστε».

Οι περισσότεροι Αμερικανοί που παρακολουθούσαν το πρώτο ντιμπέιτ ενόψει των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου έδειξαν ενοχλημένοι από το θέαμα: «μοιάζει εφιάλτης», «ντρέπομαι», «δεν ξέρω ποιος κέρδισε, αλλά σίγουρα έχασαν οι Αμερικανοί» ήταν μερικά από τα σχόλια στα social media. «Γιατί έπρεπε να δούμε κάτι τέτοιο;», πρόσθεσε κάποιος και ένας άλλος διαπίστωσε: «Ευτυχώς, τα περισσότερα παιδιά έχουν πέσει για ύπνο και δεν παρακολουθούν αυτό το θέαμα».

Σύμβουλος του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος αναρωτήθηκε: «Σοβαρά, εάν δεν υπάρξει άλλο ντιμπέιτ, θα διαφωνούσε κανείς; Ωφελήθηκε κάποιος από αυτή την ανακατωσούρα;». Ο πρώην διεκδικητής του χρίσματος των Δημοκρατικών Πιτ Μπουτίτζετζ εμφανίστηκε καταρρακωμένος: «Η Αμερική ήταν πρότυπο δημοκρατίας για όλο τον πλανήτη. Και τώρα συνέβη. Πού οδεύουμε;». Ολοι οι αναλυτές θεωρούν ότι το πρώτο ντιμπέιτ μοιάζει να εξαντλεί την υπομονή ενός λαού που θρηνεί περισσότερα από 200.000 θύματα λόγω της πανδημίας και εκατομμύρια ανέργους λόγω της οικονομικής κρίσης που ακολούθησε.