Το μήνυμα των καταλήψεων

Λίγα πράγματα φανερώνουν μεγαλύτερη πολιτική αμηχανία από την αντιμετώπιση πολιτικών και κοινωνικών φαινομένων ως παραβατικότητα ή κοινωνικοπολιτική ψυχοπαθολογία. Στην πρόσφατη ελληνική ιστορία το είδαμε έντονα στην αδυναμία κατανόησης της έκρηξης της νεολαίας τον Δεκέμβριο του 2008 ως συμπύκνωσης της αγωνίας των νέων για μια κρίση που όλες και όλοι γνωρίζουμε πια το βάθος της. Το είδαμε αργότερα στην απαξιωτική αντιμετώπιση των «Αγανακτισμένων» υποτιμώντας (ακόμη και σήμερα) το βάθος της πληγής που άφησαν πίσω τους τα Μνημόνια αλλά και το αίτημα δικαιοσύνης και δημοκρατίας που εκφράστηκε στις «Πλατείες».

Η ίδια εθελοτυφλία απέναντι σε πραγματικές κοινωνικές και πολιτικές δυναμικές αποτυπώνεται στο πώς αντιμετωπίζονται οι μαθητικές καταλήψεις. Ο τρόπος που αναπαράγεται είτε το σχήμα της «υποκίνησης», είτε το σχήμα της παραβατικότητας είναι ενδεικτικός. Στοιχειώδης γνώση του χώρου της νεολαίας θα αποδείκνυε ότι πολύ δύσκολα μπορούν να υπάρξουν μεγάλες κινητοποιήσεις απλώς με «υποκίνηση», ενώ η παρατήρηση του λόγου των μαθητών δείχνει ένα κίνημα με διεκδικήσεις πολύ πέρα από κάθε παραβατικότητα.

Οι μαθήτριες και οι μαθητές σήμερα κάνουν πράξη τους πολλούς λόγους της οργής τους, που προφανώς δεν περιορίζονται στις εμφανείς και υπαρκτές ελλείψεις και παλινωδίες των μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας σε σχέση με τους χώρους της εκπαίδευσης. Ούτε μόνο αντιδρούν στους «ηθικούς πανικούς» περί «ανεύθυνης νεολαίας» που αναπαράγονται ή στη διαρκή επίκληση αυταρχικών μέτρων. Ταυτόχρονα, εκφράζουν όλη την αγωνία τους για ένα εκπαιδευτικό σύστημα που παραμένει εκνευριστικά αναντίστοιχο με τις δικές τους ανάγκες και αναζητήσεις, για το μέλλον μιας παγιωμένης ανασφάλειας που βλέπουν μπροστά τους, για ένα «αναπτυξιακό μοντέλο» που τους αντιμετωπίζει περίπου ως αναλώσιμο υλικό. Το εάν αυτή η οργή θα ακουστεί (και εισακουστεί) ως η έκφραση αυτών που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας» ή θα κυριαρχήσει η λογική του «πειθαρχικού» χειρισμού, θα δείξει τον βαθμό επίγνωσης της πραγματικότητας που διαθέτει το πολιτικό σύστημα.