Ματαιότης

Ομολογώ ότι δυσκολεύομαι να κατανοήσω σε τι αποσκοπούν οι αλλεπάλληλες απόπειρες αλλαγής των προγραμμάτων σπουδών και ιδίως της Ιστορίας, που επιχειρούν όλες οι κυβερνήσεις, αν όχι όλοι οι υπουργοί. Φαίνεται να πιστεύουν οι αρμόδιοι πως υπάρχουν καλά και κακά προγράμματα σπουδών, που μόνον οι πολιτικά συγγενείς και φίλα διακείμενοι προς τους υπουργούς είναι σε θέση να εμπνευσθούν και να υλοποιήσουν. Και μου προκαλεί απορία πώς δεν τους βάζει σε σκέψεις ότι τα παιδιά τελειώνουν το σχολείο μισώντας την Ιστορία και ζώντας με άγονα στερεότυπα όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Η πρόσφατη έρευνα για το 1821 του Κέντρου Φιλελευθέρων Μελετών θα έπειθε και τον πιο δύσπιστο για την αποτυχία όλων των προγραμμάτων σπουδών και όλων των βιβλίων Ιστορίας που έχουν χρησιμοποιηθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες.

Νομίζω ότι είναι προφανές πως το πρόβλημα δεν βρίσκεται ούτε στα βιβλία, ούτε στα προγράμματα σπουδών αλλά στον τρόπο που διδάσκεται το μάθημα. Το Διαδίκτυο και η ιστοσελίδα του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής βρίθει από υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί στη διδασκαλία του μαθήματος, σε βαθμό που κατά τη γνώμη μου καθιστά περιττή τη σπατάλη της διανομής βιβλίων. Αν ο δάσκαλος ή ο καθηγητής γνωρίζει τη δουλειά του, θα μπορέσει να διδάξει το μάθημα και να βάλει τους μαθητές του να σκεφτούν. Αν πάλι δεν ξέρει τη δουλειά του – ή με άλλα λόγια αν δεν είναι ιστορικός – τότε και αυτός θα κάνει μια δουλειά διεκπεραίωσης επαναλαμβάνοντας όσα λέει το βιβλίο και τα παιδιά θα βαριούνται που ζουν και θα αντιπαθήσουν την Ιστορία. Το πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου, είναι τόσο απλό.

Επομένως, κατά την ταπεινή μου γνώμη, αντί να δαπανάμε χρήματα και ενέργεια για καινούργια προγράμματα σπουδών Ιστορίας, ας βάλουμε τους ιστορικούς να κάνουν τη δουλειά τους. Είναι αδιανόητο να διδάσκουν Ιστορία καθηγητές άλλων ειδικοτήτων. Αραγε τα μαθηματικά θα διδάσκονταν από θεολόγους, κοινωνιολόγους ή καθηγητές της γαλλικής φιλολογίας; Και αν ναι, τι συνέπειες θα είχε κάτι τέτοιο για την εκμάθησή τους;

Νομίζω ότι για μία φορά ακόμη, η ελληνική εκπαιδευτική κοινότητα αλλά και η κυβέρνηση αποφεύγει να δει το πρόβλημα με ειλικρίνεια και ευθύτητα. Τα νέα προγράμματα δεν θα λύσουν κανένα πρόβλημα, όπως δεν έλυσαν και τα παλιά. Και εάν ο στόχος μας είναι – που δεν είναι – να βγάζουμε από τα λύκεια ανθρώπους που σκέφτονται, θα πρέπει και η διδασκαλία της Ιστορίας να διδάσκεται από εκείνους που είναι σε θέση να τη διδάξουν. Βέβαια και εδώ θα πρέπει κάποιοι να ξεβολευτούν και το υπουργείο να σπάσει αβγά. Αλλά κάθε τι άλλο είναι ματαιότητα.

ΥΓ. Για να μην εκληφθεί ότι το κείμενο εκφράζει κάποια συντεχνιακή σκοπιμότητα, επισημαίνω ότι παρά το γεγονός της ύπαρξης πολλών τμημάτων Ιστορίας στα πανεπιστήμια της χώρας, δεν υφίσταται ειδικότητα Ιστορικών, αλλά οι τελευταίοι συμπεριλαμβάνονται στους Φιλολόγους, για λόγους που δεν είναι της στιγμής να παρουσιαστούν.

Ο Κώστας Κωστής είναι καθηγητής Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών