Αυταρέσκεια

Πριν από 15 ημέρες αποχαιρέτησε τους αναγνώστες του ένας από τους γνωστότερους οικονομικούς συντάκτες της Αμερικής, ο Ρόμπερτ Σάμιουελσον. «Από τότε που έφτασα στην Ουάσιγκτον ως νέος ρεπόρτερ, το 1969, υπολογίζω ότι έχω γράψει γύρω στα δύο εκατομμύρια λέξεις», σημείωσε στη Washington Post. «Και μπορώ να πω πως τίποτα απ’ όσα έχω γράψει δεν επηρέασε ποτέ στο παραμικρό αυτά που συνέβησαν. Στο σύστημά μας, κυβερνά ο λαός, όχι οι αναλυτές. Και έτσι πρέπει να είναι».

«Αντίο, αναγνώστες, και καλή τύχη – θα τη χρειαστείτε» ήταν ο διόλου καθησυχαστικός τίτλος της τελευταίας στήλης του Σάμιουελσον. Ενα άλλο ιερό τέρας της οικονομικής ανάλυσης, ο Βόλφγκανγκ Μινχάου των Financial Times, διάλεξε χθες έναν πιο συμβατικό τίτλο για τον δικό του αποχαιρετισμό ύστερα από 17 χρόνια: «Oι αυτάρεσκοι insiders σπέρνουν τους σπόρους της ίδιας τους της πτώσης». H Ευρώπη, γράφει, είναι μια μάχη εξουσίας ανάμεσα στους insiders και τους οutsiders. Και αυτό ισχύει για πολλά ακόμη ολιγοπώλια, όπως τα κόμματα, οι εφημερίδες και ορισμένες βιομηχανίες. Οι outsiders κατέλαβαν τους insiders εξαπίνης. Και η αντίσταση που βρήκαν ήταν μικρότερη του αναμενομένου: δείτε το Brexit, τη νίκη του Τραμπ, τη διάδοση των social media.

Πώς απάντησαν οι insiders; Αναμασώντας τα ίδια κλισέ. Ακόμη και τώρα, ακούμε ότι οι εκλογές κερδίζονται πάντα από το κέντρο. Πρόκειται για μύθο. «Η επιτυχία αρχίζει συχνά από την αμφιβολία και συνεχίζεται με τη θαρραλέα αναζήτηση ενός διαφορετικού αφηγήματος», καταλήγει ο αρθρογράφος. «Αυτό προσπάθησα να κάνω σε αυτή την εφημερίδα και αυτό θα συνεχίσω να κάνω στο μέλλον».

Είναι γερό μυαλό ο Μινχάου. Και πολύ καλή πένα. Υπήρξε όμως και εμμονικός. Είχε φαγωθεί, για παράδειγμα, με το Grexit. Από το 2012 άρχισε να φαντασιώνεται ακραία σενάρια για την Ελλάδα – αποτυχία της κυβέρνησης Παπαδήμου, έκρηξη βίας, ακόμη και δολοφονία ξένου διπλωμάτη – που θα οδηγούσαν σε έξοδο από το ευρώ. «Η Ελλάδα καταρρέει, η μοναδική της ελπίδα είναι να γυρίσει στη δραχμή και να την υποτιμήσει αμέσως», έγραψε το 2014. «Το Grexit παραμένει η πιθανότερη κατάληξη αυτής της θλιβερής διαδικασίας», επανέλαβε τον Ιούλιο του 2015, επικρίνοντας τον Τσίπρα επειδή δεν ακολούθησε το σχέδιο του Βαρουφάκη για παράλληλο νόμισμα. Και για να το τερματίσει, συνέστησε δύο χρόνια μετά στην Τερίζα Μέι να κάνει αυτό που δεν έκανε ο αρχηγός του ΣΥΡΙΖΑ και να έρθει σε ρήξη με την Ευρώπη για το Brexit…

Ευτυχώς κυβερνά ο λαός και όχι οι αναλυτές. Και ίσως έπρεπε στην κύκνεια στήλη του, μαζί με την κριτική προς την ΕΕ για τον τρόπο που συμπεριφέρθηκε στις μικρές χώρες στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης, να κάνει ο συμπαθής αρθρογράφος και μια αυτοκριτική. Γιατί η αυταρέσκεια των insiders δεν οδηγεί μόνο στη δική τους πτώση. Αλλά και στην άνοδο των λαϊκιστών.