Εγκλημα χωρίς τιμωρία

Αν και ο σωστός ρόλος της κυβέρνησης στην κοινωνία έχει συζητηθεί πολύ, λίγοι θα αμφισβητούσαν ότι η επιβολή του νόμου εμπίπτει στην αρμοδιότητα του κράτους. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις κλείνουν όλο και περισσότερο τα μάτια στην επιβολή των νόμων ενάντια στα πιο επικερδή εγκλήματα του κόσμου: την απάτη, την υπεξαίρεση, τη φοροδιαφυγή, τη δωροδοκία και τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματίες (τα γνωστά ως εγκλήματα από εργαζομένους σε γραφεία και υπηρεσίες ή «white collar»).

Εν μέρει, αυτή η αποτυχία μπορεί να αποδοθεί στην έλλειψη πόρων. Οι αρχές επιβολής του νόμου συχνά δεν ακολουθούν τις εξειδικευμένες τεχνικές των εγκληματιών αυτών, οι οποίες πραγματοποιούνται με τη βοήθεια δικηγόρων και λογιστών υψηλού επιπέδου. Αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι προσπάθειες επιβολής του νόμου κατευθύνονται ολοένα και περισσότερο όχι σε εγκληματίες αλλά σε δημοσιογράφους που προσπαθούν να αποκαλύψουν τα εγκλήματά τους. Δείτε τη Wirecard, τη γερμανική εταιρεία παροχής χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. Η εταιρεία αποδείχθηκε μία από τις μεγαλύτερες απάτες στη μεταπολεμική ιστορία της Γερμανίας και ισχυρίστηκε ότι είχε παρκάρει στο εξωτερικό χρήματα που δεν υπήρξαν ποτέ. Οπως και με τα σκάνδαλα τύπου Enron και Bernie Madoff, οι λογιστές, οι δικηγόροι και οι ρυθμιστικές αρχές που έπρεπε να διαφυλάξουν την ακεραιότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος ήταν συνένοχοι. Εκτός από την αποτυχία να κάνουν το καθήκον τους, στράφηκαν εναντίον των δημοσιογράφων που προσπάθησαν να αποκαλύψουν την απάτη.

Για παράδειγμα, η χρηματοοικονομική ρυθμιστική αρχή της Γερμανίας, η BaFin, έφθασε να κινηθεί νομικά τον Απρίλιο του 2019 εναντίον των Dan McCrum και Stefania Palma, δύο δημοσιογράφων των «Financial Times», οι οποίοι ερευνούσαν τις λογιστικές πρακτικές της Wirecard.

Η Ενωση Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) με τα «FinCEN Files» αποκάλυψε πως μεγάλες παγκόσμιες τράπεζες – συμπεριλαμβανομένων των JPMorgan Chase, HSBC, Standard Chartered και Deutsche Bank – συνέχισαν να επωφελούνται από ύποπτες δραστηριότητες πελατών που μετακινούσαν τεράστια ποσά. Το μόνο που έκαναν ήταν να υποβάλλουν αναφορές ύποπτης δραστηριότητας (SAR).

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, η κατάθεση SAR δεν απαιτεί από την τράπεζα να σταματήσει να παρέχει υπηρεσίες στον εν λόγω πελάτη.

Τέτοιες πρακτικές τραπεζών δεν είναι κάτι καινούργιο, όλοι πρέπει να ανησυχούμε βαθιά από τη συνενοχή των εποπτικών αρχών και των αρχών επιβολής του νόμου σε εξαιρετικά επικερδή εγκλήματα. Δεν έχουν μόνο εθελοτυφλήσει στην ανομία. Εχουν αποδείξει ότι είναι πρόθυμοι να φιμώσουν τον Τύπο στην πορεία.

Η Καταρίνα Πιστόρ είναι καθηγήτρια Νομικής στη Νομική Σχολή του Κολούμπια (Columbia Law School)