Είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα…

Οι διαφοροποιήσεις στον ΣΥΡΙΖΑ είναι σαν λαγουδότρυπα: μόνο αν είσαι μέσα στο κόμμα ξέρεις πραγματικά πόσο βαθιές είναι οι αιτίες πίσω απ’ αυτές – μερικές φορές ούτε καν τότε. Ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ασκεί κριτική στον Αλέξη Τσίπρα. Ο Παύλος Πολάκης σπεύδει να υπερασπιστεί τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ. Από κοντά, ο Χρήστος Σπίρτζης και ο Χρήστος Γιαννούλης. Κάπου στο βάθος, η Θεοδώρα Τζάκρη έχει ανοίξει μέτωπο με τον μισό κομματικό μηχανισμό. Τίποτα δεν θυμίζει το ειδυλλιακό τοπίο ενός ενωμένου κομματικού μηχανισμού που επιχείρησε να περιγράψει ο Τσίπρας στην Θεσσαλονίκη. Η εκεχειρία που έφεραν οι αλλαγές στο κόμμα κράτησαν λιγότερο απ’ όσο περίμεναν και οι πιο μετριοπαθείς στις εκτιμήσεις τους: οι πολλές τάσεις εντός του ΣΥΡΙΖΑ, προεδρικές και μη, δεν τρέφουν παρά την υποτυπώδη υπομονή για τους εσωκομματικούς αντιπάλους τους.

Αυτή τη φορά, η αντίδραση Τσίπρα δείχνει πως τα πράγματα δεν μπορούν να συνεχίσουν όπως πριν, πως τίποτα δεν είναι business as usual. Για τους αισιόδοξους, η επιλογή του να απευθυνθεί για πρώτη φορά και προς τον Παύλο Πολάκη, κριτικάροντας τις δημόσιες επιθέσεις του πρώην αναπληρωτή υπουργού Υγείας σε στελέχη του κόμματος, δεν γίνεται απλώς για λόγους προσχημάτων και ισορροπιών, αλλά είναι ένα πρώτο θετικό βήμα εναντίον του πολακισμού.

Η απόφαση για πειθαρχικό όργανο, όμως, δεν απευθύνεται στους προεδρικούς, που όσο ατίθασοι κι αν είναι πάντα συμμορφώνονται στις κομματικές υποδείξεις. Δεν απευθύνεται ούτε στους πασοκογενείς, που ξέρουν τι σημαίνει «γραμμή» και πως, ακόμα κι αν αποκαλέσεις τον Κυριάκο Μητσοτάκη «άπατρι» και «διεθνιστή», πάντα υπάρχει τρόπος να δικαιολογηθείς. Απευθύνεται κυρίως στα στελέχη που θεωρούν ότι μια πολιτική διαφοροποίηση χωρίς δεύτερες σκέψεις από πίσω δεν είναι απλώς δικαίωμα, αλλά υποχρέωσή τους. Οπως ο Τσακαλώτος – εξού και η αυξημένη ένταση στον χθεσινό πρωινό καφέ.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών, άλλωστε, αποτελεί την πιο δυνατή φωνή της εσωκομματικής αντιπολίτευσης. Αυτή η πλευρά ζητεί εδώ και μήνες, πριν από τον «μαύρο Αύγουστο», περισσότερη εσωκομματική δημοκρατία σε ένα κόμμα που κάθε μέρα γίνεται πιο αρχηγοκεντρικό. Αν ο χαρακτηρισμός «πολιτικός απατεώνας» είχε αποφασιστεί σε κάποια συνεδρίαση στην οποία οι διαφωνούντες θα μπορούσαν να εκφράσουν τις αντιρρήσεις τους, ίσως το άρθρο Τσακαλώτου να μη γραφόταν ποτέ. Αυτό όμως μάλλον είναι ουτοπικό, ειδικά όταν συγγενικό πρόσωπο του προέδρου παρεμβαίνει δημόσια για να νουθετήσει όσους αποκλίνουν από το κεντρικό αφήγημα, ζητώντας την παραίτησή τους.

Το επόμενο διάστημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για τη μορφή του ΣΥΡΙΖΑ. Παρότι οι διαγραφές φαντάζουν ακόμα πολύ μακριά, η δημιουργία του νέου οργάνου (που από μόνη της θα προκαλέσει εντάσεις) είναι ένα πρώτο τεστ για την αυτοπειθαρχία όλων. Η ανάγκη που ένιωσε η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ να το δημιουργήσει σ’ αυτή τη χρονική φάση δεν προέκυψε μόνο γιατί η παρέμβαση Τσακαλώτου (και αυτή της Θεοδώρας Τζάκρη) «χάλασε» το ύφος που είχε επιλέξει να δείξει στη Θεσσαλονίκη. Αλλά και γιατί, για πρώτη φορά, μια προσωπική πολιτική επιλογή επικρίθηκε δημόσια από υψηλόβαθμα στελέχη του κόμματος.