Αποφεύγοντας ένα lockdown στο κλίμα

Καθώς ο COVID-19 εξαπλωνόταν, οι κυβερνήσεις εισήγαγαν κλειδώματα-περιορισμούς (lockdown) προκειμένου να αντιμετωπίσουν την έκτακτη ανάγκη για τη δημόσια υγεία. Στο εγγύς μέλλον, ο κόσμος ίσως χρειαστεί να καταφύγει ξανά σε κλειδώματα – αυτή τη φορά για να αντιμετωπίσει μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης για το κλίμα.

Η μετατόπιση του πάγου της Αρκτικής, οι πυρκαγιές στις δυτικές πολιτείες των ΗΠΑ και αλλού και οι διαρροές μεθανίου στη Βόρεια Θάλασσα είναι όλα προειδοποιητικά σημάδια ότι πλησιάζουμε ένα σημείο καμπής για την κλιματική αλλαγή, όταν η προστασία του μέλλοντος του πολιτισμού θα απαιτήσει δραστικές παρεμβάσεις. Με μέτρα lockdown υπέρ του κλίματος οι κυβερνήσεις θα περιόριζαν τη χρήση ιδιωτικών οχημάτων, θα απαγόρευαν την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και θα επέβαλλαν ακραία μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας, ενώ οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων θα έπρεπε να σταματήσουν τις γεωτρήσεις. Για να αποφύγουμε ένα τέτοιο σενάριο, πρέπει να αναθεωρήσουμε τις οικονομικές μας δομές.

Ορισμένες κυβερνήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει πρωτοβουλίες βιώσιμης ανάπτυξης. Η Νέα Ζηλανδία έχει αναπτύξει έναν προϋπολογισμό που βασίζεται σε μετρήσεις «ευημερίας», αντί του ΑΕΠ. Μαζί με την καθοδήγηση της χρηματοδότησης προς μια πράσινη μετάβαση, πρέπει να θεωρήσουμε τον χρηματοπιστωτικό τομέα υπεύθυνο για τις συχνά καταστροφικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του. Η ολλανδική κεντρική τράπεζα εκτιμά ότι το αποτύπωμα της βιοποικιλότητας των ολλανδικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αντιπροσωπεύει απώλεια άνω των 58.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων παρθένας φύσης.

Επειδή οι αγορές δεν θα οδηγήσουν από μόνες τους σε μια πράσινη επανάσταση, η κυβερνητική πολιτική πρέπει να τις οδηγήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Αυτό θα απαιτήσει ένα κράτος που θα καινοτομεί, θα αναλαμβάνει κινδύνους και θα επενδύει παράλληλα με τον ιδιωτικό τομέα. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει επομένως να επανασχεδιάσουν τις συμβάσεις προμηθειών προκειμένου να δημιουργήσουν μηχανισμούς που «συσσωρεύουν» την καινοτομία από πολλούς παράγοντες για την επίτευξη δημόσιων πράσινων στόχων.

Στη Βρετανία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ευρύτερη βιομηχανική πολιτική συνεχίζει να υποστηρίζει την επανάσταση στην τεχνολογία της πληροφορίας. Παρομοίως, η ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία και η βιομηχανική στρατηγική που ανακοίνωσε πρόσφατα η ΕΕ λειτουργούν ως κινητήρια δύναμη και πυξίδα για το ταμείο ανάκτησης «Next Generation EU» των 750 δισεκατομμυρίων ευρώ.

Η Μαριάνα Μαζουκάτο είναι καθηγήτρια Οικονομικών και Καινοτομίας στο Τμήμα Economics of Innovation and Public Value στο University College London και ιδρυτική διευθύντρια του UCL Institute for Innovation and Public Purpose.