Ποιοι πρέπει να ενισχυθούν;

Σε ένα μεγάλο δίλημμα βρίσκονται οι κυβερνήσεις παγκοσμίως ως προς την αντιμετώπιση του μεγάλου προβλήματος στην αγορά εργασίας που προκαλεί η πανδημία: Πρέπει να ενισχυθούν με τα προβλεπόμενα επιδόματα οι θέσεις εργασίας ή οι εργαζόμενοι;

Στον πανικό που προκάλεσε στις μεγάλες οικονομίες το πρώτο κύμα της πανδημίας, οι τάσεις διχάστηκαν. Αλλες όπως οι ΗΠΑ επέλεξαν να δώσουν λεφτά στις τσέπες των εργαζομένων, οι πιο πολλές όμως δυτικές οικονομίες επιχείρησαν να ενισχύσουν τις θέσεις εργασίας καταβάλλοντας τη μισθοδοσία ορισμένων μηνών. Υπήρχαν και άλλες «ανατολίτικου» τύπου οικονομίες, όπως αυτή της Τουρκίας, που απαγόρευσε τις απολύσεις.

Τα αποτελέσματα ήταν μεικτά. Στις χώρες που επελέγη η λύση της ενίσχυσης των θέσεων εργασίας, όπως η Ελλάδα, η ανεργία δεν εμφάνισε για την ώρα κάποια αξιοσημείωτη επιδείνωση. Αντίστοιχα στις ΗΠΑ, που επελέγη η λύση της επιταγής σε κάθε εργαζόμενο, η ανεργία εκτοξεύτηκε αρχικά, αλλά γρήγορα διορθώθηκε ισορροπώντας στα ίδια περίπου επίπεδα με τις άλλες δυτικές οικονομίες.

Η πρώτη μάχη δείχνει να κερδήθηκε, με κρατικά λεφτά.

Πλέον, προχωρώντας προς το δεύτερο κύμα της πανδημίας, τα πράγματα περιπλέκονται. Η στρέβλωση θα διαρκέσει ακόμα πολύ. Σίγουρα όλο τον χειμώνα. Οι λύσεις μετρημένες. Οι αντοχές μηδενικές. Τα περιθώρια των επιχειρήσεων εξαντλούνται. Οι απολύσεις έρχονται. Τα ποσοστά ανεργίας θα ανέβουν. Στην Ελλάδα θα δούμε ξανά ανεργία άνω του 20%.

Επιπλέον το ενδεχόμενο ενός κλεισίματος – έστω και βραχύβιου – του οικονομικού κέντρου της χώρας, τρομάζει. Στην Αττική παράγεται περίπου ο μισός πλούτος της χώρας. Ο υπόλοιπος μισός, που παράγεται στην υπόλοιπη Ελλάδα, εξαρτάται από την ομαλή λειτουργία των κέντρων λήψης των αποφάσεων της Αθήνας. Ο υδροκεφαλισμός σε όλο του το μεγαλείο. Αλλά αυτά είναι τα δεδομένα. Με αυτά πορευόμαστε.

Ενδεχόμενο νέου lockdown θα προκαλέσει νέο ίσως ανεπανόρθωτο χτύπημα στις υπάρχουσες θέσεις εργασίας. Χρειάζεται νέα στρατηγική. Την εβδομάδα που μας πέρασε ο ΟΟΣΑ απηύθυνε έκκληση στα μέλη του να στηρίξουν τους εργαζομένους αντί για τις θέσεις εργασίας. Να τους βοηθήσουν, μέσω κατάρτισης να βρουν νέους ρόλους, σε μια αγορά που αλλάζει. Τα εργασιακά μοτίβο αλλάζουν.

Στη συζήτηση μπαίνουν πλέον εκτός των εν ενεργεία ή υπό απόλυση εργαζομένων και αυτοί που θέλουν να μπουν στην αγορά εργασίας. Είναι θέμα ίσης αντιμετώπισης. Μην ξεχνάμε ότι στην Ελλάδα οι άνεργοι πριν από την πανδημία ήταν περίπου 750.000. Κάποιοι λίγοι από αυτούς λαμβάνουν επίδομα ανεργίας. Δεν μπορεί στο διηνεκές το κράτος να στηρίζει όσους έχουν ήδη δουλειά, φράζοντας τον δρόμο σε όσους ψάχνουν για να βρουν.

Για όλους αυτούς θα χρειαστούν πολιτικές, όχι απλά ενίσχυσης της κατανάλωσης, μέσω κάποιων επιδομάτων. Αλλά παροχές που συνδέονται με τη μετεκπαίδευσή τους στο νέο περιβάλλον. Τα επαγγέλματα αλλάζουν. Ενδεικτικά τα ταξίδια με αεροπλάνο, βασικό συστατικό του δυτικού τρόπου επαγγελματικής διασύνδεσης, θα αργήσουν να αποκατασταθούν. Εκθέσεις και συνέδρια χάνονται για το 2021, ίσως και για το 2022. Η εστίαση θα συνεχίσει να «πονάει» για χρόνια. Για τον τουρισμό ούτε λόγος.

Μπροστά σε αυτή την κατάσταση, ένα υπεύθυνο κράτος έχει δύο επιλογές:

Η πρώτη να περιμένει τον από μηχανής θεό του εμβολίου και να περιμένει ως διά μαγείας ότι όλα θα γίνουν όπως πριν.

Η δεύτερη η δύσκολη. Θα πρέπει να πάρει αποφάσεις προσαρμόζοντας στα νέα δεδομένα όλους τους Ελληνες που νιώθουν ανασφάλεια, είτε εργάζονται είτε αναζητούν εργασία.