Ενάρετη υπανάπτυξη

Η κυρία Καρντάσιαν αποφάσισε να μποϊκοτάρει το Facebook, στο οποίο, κατά το CNN, ανήκουν το Instagram και το WhatsApp, ως ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διάδοση «μίσους, προπαγάνδας, παραπληροφόρησης». Από τα πλάγια της είδησης έμαθα ότι η κυρία Καρντάσιαν έχει περίπου 200 εκατομμύρια «ακολούθους». Παρεμπιπτόντως, να σημειώσουμε ότι ο Τραμπ διέσχισε το αμερικανικό σπίτι και καρφώθηκε στον εγκέφαλο του προλετάριου και μικροαστού σχεδόν με τον ίδιο τρόπο. Με τα social media.

Ο «μεγάλος λαϊκός ξεσηκωμός» της Καρντάσιαν και των άλλων αστέρων δημιουργεί οικονομική ζημιά πολλών δισ. στην πολυπληθέστερη αυτοκρατορία της ιστορίας, αυτή του κ. Μ. Ζούκερμπεργκ. Οι προύχοντες των Μέσων μπορούν να συμμετέχουν και στην καθοδήγησή τους. Μπροστά σε αυτά τα πολιτιστικά μεγαθήρια, οι βιβλιοθήκες και τα μουσεία όλου του κόσμου μοιάζουν κοντέινερ.

Σαν έκθεμα σε προθήκη μουσείου παρουσιάστηκε συμπυκνωμένα η ελληνική οικονομία στο πρόσφατο φιάσκο με τις σχολικές μάσκες. Εκτέθηκε τέλεια, με τα χαρακτηριστικά της, την ποιότητα και την πολιτική σκευή που την περιβάλλει. Επιχειρηματίας, με μέσον, παίρνει την παραγγελιά, ενώ δεν έχει καμιά ειδίκευση στο αντικείμενο. Οι διοικητικές υπηρεσίες δεν έλεγξαν προδιαγραφές και διαστάσεις. Μοιραία γίνεται λάθος κατασκευή προϊόντος, ακύρωση προμήθειας, μπάχαλο πολιτικό, υγειονομικό κόστος. Δηλαδή το ελληνικό σύστημα, ιδιωτικό και δημόσιο, το σύστημα πολιτικής, το σύστημα «επιχειρηματικότητας» και το διοικητικό σύστημα στερούνται κάθε κρίσης και αξιολογικής, παραγωγικής δυνατότητας.

Εναντι αυτής της γενικής και βαθιάς υστέρησης αναπτύσσεται ένα λόγος ιαματικού και ευσεβιστικού ψευδοφιλελευθερισμού. Τον διεκδικούν δεξιοί σχηματισμοί (και οι νεοφώτιστες ιδεολογικές επιρροές τους ), αλλά τον φέρουν (χωρίς να τον εκφωνούν) και πλευρές της Αριστεράς. Η ζήτηση, υποτίθεται, ορίζει την ποιότητα και την ένταση της παραγωγής. Ομως διαψεύδεται η θεωρητική κατασκευή «αγορά» και «ελευθερία» από την ίδια την «κατασκευή» της ελληνικής αγοράς. Συγκεντρωτική, αντι-ανταγωνιστική, χειραγωγούμενη. Φίλοι και κολλητοί ορίζουν την παραγωγική πραγματικότητα και όχι η ποιότητα και η δύναμη του προϊόντος.

Ο «φετιχισμός του εμπορεύματος» και οι λοιπές πολιτιστικές διαστάσεις του προϊόντος πάνε περίπατο. Ενας αναλυτής, κεϊνσιανός ή μαρξιστής, θα κλάταρε. Η αγορά είναι μια αποσυγκροτούμενη έννοια στον τόπο μας. Στα πρώτα χρόνια της χρεοκοπίας αναπτύχθηκε ένας εξαιρετικά συντηρητικός λόγος νουθεσίας, ένα λόγος νοικοκυρίστικου οικονομικού ευσεβισμού: «ενάρετη ανάπτυξη». Το πιο «φιλελεύθερο» κόμμα την προσλαμβάνει, θητεύοντας στον πιο σκληροπυρηνικό κρατισμό. Δηλαδή αναλαμβάνοντας τον ρόλο του αυθαίρετου διανεμητή δημόσιων χρημάτων, όχι του οργανωτή των διάσπαρτων κοινωνικών αναγκών.

Τα εδώδιμα και αποικιακά περιστατικά που χρησιμοποιώ θεμελιώνονται σε μια βαθύτατη αμνησία. Ο παθιασμένος follower, ο φανατικός οπαδός, ο «σοσιαλμιντιακός» κανίβαλος, ο αόμματος ψηφοφόρος σαν να παράγονται στο ίδιο υπόστρωμα: την αμνημοσύνη. Κενό συλλογισμού… Η ανοχή μπορεί να μετεξελιχθεί ακαριαία σε λιντσάρισμα από ένα χειμαρρώδες κοινό που άγεται, φέρεται, βιαιοπραγεί και συγχρόνως καταγγέλλει τη βία.

«Υπάρχουν εν ενεργεία δυνάμεις μέσα στην κουλτούρα – η επιθυμία, η κυριαρχία, η βία, η εκδικητικότητα» υπογραμμίζει ο Eagleton. Και συνεχίζει: «Η φύση δεν είναι απλώς το Ετερον της κουλτούρας. Είναι επίσης και ένα είδος νεκρού σημείου εντός της…».