Προεδρικά σύμβολα και συμβολισμοί

Την Κυριακή το απόγευμα, το μικρό κορίτσι που πλατσούριζε τα πόδια του στο λιμάνι του Καστελλόριζου προσπαθούσε να εξηγήσει στην παρέα του τη λειτουργία ενός drone. «Τη βλέπεις αυτή τη μαύρη τη βούλα στον ουρανό; Δεν είναι πουλί, είναι ρομπότ! Βγάζει φωτογραφίες και βίντεο από μακριά», είπε με τη χαρακτηριστική σιγουριά της ηλικίας της. «Αυτός το ελέγχει», είπε και πάλι, δείχνοντας τον δημοσιογράφο του CNN που τραβούσε τα πλάνα. «Ηρθε για την Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Και για τους Τούρκους».

Η επίσκεψη της Κατερίνας Σακελλαροπούλου και η αίσθηση που δημιούργησε δεν θα μπορούσε να αποτυπωθεί καλύτερα: ακόμα και ένα παιδί που έχει – δεν έχει ξεκινήσει το δημοτικό αναγνωρίζει πως η κατάσταση που επικρατεί ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία την έκανε ξεχωριστή. Τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, τα μάτια στράφηκαν στο Καστελλόριζο. Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έκανε απλά μια βόλτα στα σύνορα – ακόμα και η διανυκτέρευσή της στο νησί, πράγμα σπάνιο για όσους επισήμους ταξιδεύουν προς τα εκεί, έδειχνε την απόφασή της να στηρίξει έμπρακτα τους κατοίκους του.

ΟΙ ΤΟΥΡΚΙΚΕΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Από πολιτικής άποψης, η ανάδειξη της ελληνικότητας του Καστελλόριζου, που ήταν εμφανής ήδη από την ανακοίνωση του ταξιδιού (το οποίο έγινε με αφορμή τα 77 χρόνια από την απελευθέρωση του νησιού), ανάγκασε την Τουρκία να αντιδράσει. Την ανάγκασε να απαντήσει με μια κίνηση που, κατά την τουρκική προσφιλή συνήθεια, ήταν μη αναμενόμενη. Ηταν μια αφορμή για να γυρίσει στο τραπέζι του διαλόγου: η επιστροφή του Ορουτς Ρέις στο λιμάνι της Αττάλειας ήρθε λίγες ώρες πριν η Σακελλαροπούλου πατήσει το πόδι της στο Καστελλόριζο. Η επίσκεψη του Χουλουσί Ακάρ στο Κας, λίγα λεπτά απόσταση από το ελληνικό νησί, έγινε την ώρα που εκείνη ανακηρυσσόταν επίτιμη δημότης. Η διάθεση για διάλογο δεν κράτησε πολύ. Ακολούθησε αίτημα για αποστρατιωτικοποίηση του Καστελλόριζου και εξηγήσεις για την μη ανανέωση της παράνομης NAVTEX. Αυτή η διάθεση όμως ήταν αρκετή για να πάει τη συζήτηση παραπέρα, μιας και τώρα το ενδιαφέρον σταδιακά φεύγει από το Αιγαίο και στρέφεται στις Βρυξέλλες, στη Σύνοδο Κορυφής – όλα δείχνουν πως βασική επιδίωξη ήταν η πίεση πλέον να στραφεί και στην πλευρά της Ελλάδας.

ΤΑ ΠΡΟΕΔΡΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ. Είναι σαφές πως η Τουρκία δεν μπορεί να ξεφύγει από την εθνικιστική της ρητορική. Σ’ αυτό, η επίσκεψη της Σακελλαροπούλου λειτούργησε ως απάντηση. Αφενός πως το Καστελλόριζο δεν αποτελεί για την Ελλάδα μια χαμένη υπόθεση: ο φόρος τιμής στην Κυρά της Ρω ήταν υψηλού συμβολισμού. Και αφετέρου πως, όπως και οι κάτοικοι του νησιού, η ελληνική πολιτεία δεν αντιμετωπίζει την Τουρκία ως εχθρό, αλλά ως δυνητικό εταίρο: για «γόνιμη σύμπραξη» που υποσκάπτεται από την «έξαρση επιθετικής ρητορείας από την τουρκική ηγεσία» έκανε λόγο η Σακελλαροπούλου, για πατριωτισμό που «δεν στηρίζεται στην αντιπαλότητα με τον γείτονα».

Τα μηνύματα δεν σταματούν εκεί. «Ξέρεις ποια είναι η Πρόεδρος; Είναι μια κυρία πιο ψηλά και από τον Πρωθυπουργό!», είπε το κορίτσι από το Καστελλόριζο, χωρίς καμία προσπάθεια να κρύψει την έκπληξη στη φωνή της. Η παρέα της, δύο μικρότερα σε ηλικία αγοράκια, δεν έδειξαν να ενδιαφέρονται και πολύ. Λίγο αργότερα, τα παιδιά θα έβλεπαν τη Σακελλαροπούλου να περπατά στο λιμάνι, στον δρόμο προς το Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού. Το επόμενο πρωί, θα την έβλεπαν και πάλι στον αγιασμό του σχολείου να τους τονίζει την ανάγκη χρήσης μάσκας και να λέει πως η περιέργεια θα τα βοηθήσει να διακρίνουν «την αλήθεια από το ψέμα» – ιδιότητα χρήσιμη και στην πανδημία. Η Σακελλαροπούλου έφερε δώρα: οι «Ιστορίες για ατρόμητα κορίτσια» της Κατερίνας Σχινά, με τις βιογραφίες σαράντα γνωστών Ελληνίδων, κοσμούν πλέον την βιβλιοθήκη και τις τσάντες των κοριτσιών του σχολείου. Μπορεί για κάποιους ο συμβολισμός να έχει λίγο μπαγιατέψει. Για τη μικρή που ξέρει να εξηγεί τι είναι τα drone, όμως, δεν υπάρχει τίποτα πιο σημαντικό.