Τορπίλη στη λίρα, μήνυμα προς Ερντογάν

Νέο ισχυρό πλήγμα δέχτηκε o Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με την υποβάθμιση της τουρκικής οικονομίας από τον αμερικανικό οίκο αξιολόγησης Μoody’s. Η ανακοίνωση της υποβάθμισης έγινε τις πρώτες πρωινές του Σαββάτου, λίγες ώρες προτού το τουρκικό ερευνητικό πλοίο «Ορούτς Ρέις» κάνει στροφή 180 μοιρών για την Αττάλεια, εντείνοντας εκ των πραγμάτων την πίεση προς τον Ερντογάν. Η υποβάθμιση που αποτελεί ισχυρό χτύπημα για την Τουρκία κάνει ακόμη πιο δύσκολη την ήδη βεβαρημένη θέση της χώρας στις αγορές. Η πιστοληπτική αξιολόγησή της υποβαθμίστηκε από Β1 σε Β2 και πλέον βρίσκεται στα ίδια επίπεδα με αυτά χωρών όπως η Ρουάντα και η Τζαμάικα. Η Moody’s μάλιστα διατήρησε αρνητικές τις προοπτικές της τουρκικής οικονομίας σηματοδοτώντας και νέα πιθανή υποβάθμιση στο μέλλον. Το πλήγμα της Moody’s στην Τουρκία έρχεται καθώς το εθνικό νόμισμα της χώρας, η λίρα, διαμορφώνεται κοντά στα χαμηλότερα επίπεδα όλων των εποχών έναντι του δολαρίου, με την ισοτιμία να βρίσκεται κοντά στο 7,5.

Ο οίκος αξιολόγησης στη σχετική ανακοίνωσή του χρησιμοποίησε αρκετά αυστηρή γλώσσα, αναφερόμενος σε τρεις παράγοντες που κατά την εκτίμηση των αναλυτών του οδήγησαν στην υποβάθμιση αυτή. Σύμφωνα με τη Moody’s ο πρώτος παράγοντας είναι «οι εξωτερικοί τρωτοί παράγοντες της Τουρκίας που είναι όλο και πιο πιθανό να αποκρυσταλλωθούν σε μια κρίση ισοζυγίου πληρωμών», όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση. Εκτός από τους γεωπολιτικούς λόγους ο οίκος αναφέρει ακόμη ότι «καθώς οι κίνδυνοι για το πιστοληπτικό προφίλ της Τουρκίας αυξάνονται, οι θεσμοί της χώρας δείχνουν απρόθυμοι ή ανήμποροι να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις προκλήσεις αυτές». Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας που ελέγχεται πλήρως από τον Ερντογάν έχει αρνηθεί πεισματικά μέχρι στιγμής να προχωρήσει σε αυξήσεις των βασικών επιτοκίων δανεισμού για να μπει φρένο στην κατρακύλα της λίρας. Αφού φαίνεται ότι γίνεται για πολιτικούς λόγους επειδή ο τούρκος πρόεδρος δεν πιστεύει ότι η αύξηση των επιτοκίων θα ενισχύσει τον πληθωρισμό. Ο τρίτος λόγος που η Moody’s επικαλέστηκε για την υποβάθμιση ήταν «το δημοσιονομικό μαξιλάρι της Τουρκίας που χάνεται, ενώ ήταν πηγή πιστωτικής σταθερότητας για πολλά χρόνια», όπως αναφέρεται πάντα στη σχετική ανακοίνωση. Ο Ερντογάν από την πλευρά του μετά την υποβάθμιση εξαπέλυσε νέα επίθεση στους οίκους αξιολόγησης υποστηρίζοντας ότι οι αξιολογήσεις αυτές δεν έχουν αξία και ότι η οικονομία της χώρας έχει κάνει άλματα προς τα εμπρός.

ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ. Ομως τα στοιχεία δείχνουν άλλη εικόνα από αυτήν που παρουσιάζει η Αγκυρα. Τα συνολικά συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας έχουν υποχωρήσει φέτος πάνω από 40% και διαμορφώνονται πλέον κοντά στα 45 δισ. δολάρια σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Bloomberg για τις αρχές Σεπτεμβρίου. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει σημαντικά τις πιέσεις για το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.

Η υποβάθμιση από τη Moody’s έρχεται λίγες μόνο μέρες μετά τις προειδοποιήσεις από τη Fitch. Στα τέλη του Αυγούστου η Fitch είχε αναθεωρήσει σε «αρνητικές» από «σταθερές» τις προοπτικές της τουρκικής οικονομίας, αφήνοντας αμετάβλητη τη βαθμολογία στην πιστοληπτική ικανότητα της χώρας. Η αναθεώρηση των προοπτικών σε αρνητικές σημαίνει ότι μπορεί να επίκειται υποβάθμιση της οικονομίας. Η Fitch είχε κάνει και τότε αναφορά στα μεγάλα προβλήματα της οικονομίας της Τουρκίας, τα οποία προσδιόρισε στην ανακοίνωσή της ως μείωση συναλλαγματικών αποθεμάτων, μειωμένη αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής, αρνητικά πραγματικά επιτόκια και σημαντικό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο εν μέρει τροφοδοτείται από την εκτεταμένη παροχή δανείων.